Dowód PK dotyczy odpisania nakładów poniesionych na budowę w związku z jej zaniechaniem. Nakłady na inwestycję do czasu jej zakończenia są ujmowane na koncie "Środki trwałe w budowie" (08x) jako składnik aktywów. Jednak w momencie podjęcia decyzji o zaniechaniu inwestycji te nakłady tracą charakter aktywa (nie przyniosą już zakładanych korzyści ekonomicznych), więc nie mogą pozostać w bilansie.
Właściwe ujęcie księgowe polega na:
- zmniejszeniu aktywów – wyksięgowaniu wartości z konta 08x po stronie Ma,
- ujęciu kosztu okresu – obciążeniu wyniku finansowego po stronie Wn jako pozostałe koszty operacyjne (konto 761).
Dlatego poprawny zapis to: Dt Pozostałe koszty operacyjne / Ct Środki trwałe w budowie. Ten zapis odzwierciedla ekonomiczny sens zdarzenia: jednostka rezygnuje z inwestycji, więc "zdejmuje" z aktywów poniesione nakłady i rozpoznaje stratę jako koszt operacyjny.
Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów egzaminacyjnych:
- Warianty z przychodami są nieprawidłowe, bo zaniechanie budowy nie tworzy przychodu; to zdarzenie obciążające wynik (koszt), a nie go zwiększające.
- Wariant z kosztami finansowymi myli klasyfikację: koszty finansowe dotyczą m.in. odsetek, różnic kursowych czy zdarzeń stricte finansowych. Zaniechanie inwestycji jest zdarzeniem operacyjnym, ujmowanym w pozostałych kosztach operacyjnych.
- Warianty z zapisem Wn Środki trwałe w budowie odwracają logikę: przy odpisie nakładów konto 08 powinno zostać zmniejszone, a nie zwiększone.
Na egzaminie warto zapamiętać regułę: zaniechanie inwestycji = zdjęcie z 08x na 761. Najpierw ustal, czy konto aktywów ma rosnąć czy maleć, a dopiero potem dobierz rodzaj kosztu (operacyjny vs finansowy).
