Opis operacji mówi o niedoborze towarów, który mieści się w granicach norm i limitów ubytków naturalnych. Oznacza to, że jest to niedobór usprawiedliwiony – powstały w sposób naturalny (np. wysychanie, parowanie, wykruszanie) i zaakceptowany w ramach ustalonych norm.
W takiej sytuacji niedobór nie jest przenoszony na odpowiedzialność pracownika ani nie jest traktowany jako zdarzenie nadzwyczajne. W praktyce księgowej koszt niedoboru towarów w normie ujmuje się w ciężar konta kosztowego właściwego dla sprzedaży towarów, czyli "Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)". Równocześnie zamyka się rozliczenie różnic inwentaryzacyjnych na koncie "Rozliczenie niedoborów i szkód". Poprawna dekretacja to zatem: Wn "Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)" / Ma "Rozliczenie niedoborów i szkód".
Dlaczego pozostałe warianty są nieprawidłowe?
- "Wn Rozliczenie niedoborów i szkód / Ma Wartość sprzedanych towarów …" odwraca sens operacji. Konto rozliczeniowe nie jest kosztem, który ma być obciążany w tym przypadku; jest kontem, z którego rozlicza się (zamyka) stwierdzony niedobór.
- "Wn Pozostałe koszty operacyjne …" stosuje się typowo do niedoborów, które nie mieszczą się w normach lub są niedochodzone/kwalifikowane jako pozostałe koszty operacyjne. Tu warunek "w granicach norm" kieruje rozliczenie na koszt własny sprzedaży towarów.
- "Wn Zużycie materiałów i energii …" dotyczy materiałów (zużycia materiałowego), a nie towarów handlowych. To częsty błąd polegający na zrównaniu towarów z materiałami.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal rodzaj zapasu (towary czy materiały) oraz charakter niedoboru (w normie/poza normą, usprawiedliwiony/nieusprawiedliwiony). Dopiero potem dobieraj konto kosztowe i kierunek Wn/Ma.
