KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 12.
Stwierdzony przez komisję inwentaryzacyjną niedobór towarów w magazynie, którego wartość przekracza ustaloną normę i który nie powstał na skutek zdarzeń losowych ani z winy pracownika magazynu, rozlicza się jako niedobór
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niedobór przekraczający ustaloną normę ubytków naturalnych klasyfikuje się jako niedobór "ponad normę".
"Nadzwyczajny" wiąże się z przyczynami losowymi, a "zawiniony" z winą pracownika. "W granicach norm" dotyczy sytuacji, gdy wartość mieści się w limicie normatywnym.

Pełne wyjaśnienie:

W gospodarce magazynowej po przeprowadzeniu inwentaryzacji mogą zostać ujawnione różnice inwentaryzacyjne, w tym niedobory. Kluczowe jest ustalenie ich przyczyny oraz tego, czy mieszczą się w ustalonych normach (np. ubytków naturalnych).

Odpowiedź "ponad normę." jest właściwa, ponieważ w treści wskazano wprost, że wartość niedoboru przekracza ustaloną normę. Sam fakt, że niedobór nie powstał na skutek zdarzeń losowych ani z winy magazyniera, nie zmienia kryterium normy: jeżeli limit normatywny został przekroczony, klasyfikacja "ponad normę" pozostaje adekwatna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "zawiniony." – ta kategoria zakłada przypisanie odpowiedzialności (winy) konkretnemu pracownikowi lub osobie materialnie odpowiedzialnej. W pytaniu wyraźnie wykluczono winę pracownika magazynu, więc nie ma podstaw do takiej kwalifikacji.
  • "nadzwyczajny." – ten typ wiąże się z okolicznościami wyjątkowymi, zwykle o charakterze losowym (np. zdarzenia o cechach nagłości i niezależności od jednostki). Skoro wykluczono zdarzenia losowe, to nie jest to niedobór nadzwyczajny.
  • "w granicach norm." – dotyczy sytuacji, gdy ubytek mieści się w ustalonym limicie (normie). Treść podaje, że wartość niedoboru normę przekracza, więc ta odpowiedź jest sprzeczna z warunkiem zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu pytaniach najpierw "podkreśl" w myślach trzy elementy: (1) norma: w normie czy ponad normę, (2) przyczyna: losowa czy zwykła, (3) wina: zawiniona czy niezawiniona. Dopiero potem dopasuj nazwę kategorii z odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedobór ponad normę to brak składników (np. towarów), którego wartość przekracza wcześniej ustalony dopuszczalny limit ubytków (normę). Oznacza to, że nie da się go wyjaśnić wyłącznie typowymi, akceptowanymi ubytkami magazynowymi i wymaga odrębnego rozliczenia.
Kluczowe jest porównanie wyniku spisu z natury z normą ubytków naturalnych. Jeśli różnica mieści się w limicie – jest "w granicach norm". Jeżeli przekracza limit, klasyfikuje się ją jako "ponad normę", niezależnie od tego, czy ustalono winę pracownika.
Pojęcie "nadzwyczajny" odnosi się do przyczyn wyjątkowych, które nie wynikają z normalnego toku działalności jednostki. W praktyce są to sytuacje nagłe i niezależne (losowe). Jeżeli w opisie zadania wykluczono losowość, to klasyfikacja "nadzwyczajny" traci uzasadnienie.
Nie. "Niezawiniony" mówi o braku winy osoby odpowiedzialnej, ale nie przesądza o spełnieniu limitu normatywnego. Możliwa jest sytuacja, w której nie da się przypisać winy pracownikowi, a jednocześnie niedobór przekracza normę – wtedy pozostaje "ponad normę" (niezawiniony).
Najczęściej bada się: wielkość i wartość różnicy, obowiązujące normy ubytków, dokumenty obrotu magazynowego, warunki przechowywania, ślady uszkodzeń/kradzieży oraz wyjaśnienia osób materialnie odpowiedzialnych. Dopiero z tych danych wynika, czy niedobór jest w normie, ponad normę, zawiniony lub nadzwyczajny.
Mogą to być m.in. błędy ewidencji przy przyjęciu/wydaniu, pomyłki kompletacyjne, różnice jednostek miary, przeterminowania i utylizacje bez właściwej dokumentacji, kradzieże lub nieprawidłowe zabezpieczenie towaru. Taka przyczyna nie jest "losowa", ale nadal wymaga oceny norm i ewentualnej winy.
Niedobór zawiniony to taki, który można przypisać konkretnej osobie (np. magazynierowi) w wyniku naruszenia obowiązków, niedbalstwa lub działania celowego. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle jest to sygnalizowane sformułowaniami o "winie pracownika" albo o odpowiedzialności materialnej osoby rozliczającej się z mienia.
Najczęstsze pomyłki to: ignorowanie słowa "przekracza normę", automatyczne wybieranie "nadzwyczajny" przy braku winy, oraz mylenie "niezawiniony" z "w granicach norm". Pomaga metoda trzech kroków: norma → losowość → wina, a dopiero potem wybór etykiety.
Gdy opis wyraźnie wskazuje, że niedobór mieści się w ustalonej normie ubytków (np. "w ramach normy", "do wysokości normy"). Wtedy nie szuka się kategorii "ponad normę". Jeśli w treści jest informacja o przekroczeniu limitu, "w granicach norm" staje się niezgodne z warunkiem.
Warto opanować słownik pojęć (niedobór/nadwyżka, w normie/ponad normę, zawiniony/nadzwyczajny), ćwiczyć krótkie kazusy oraz rozwiązywać arkusze z poprzednich lat. Dobrą techniką jest robienie fiszek z kryteriami: norma, przyczyna (losowa czy nie), wina i sposób rozliczenia.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Niedobór przekraczający ustaloną normę ubytków naturalnych klasyfikuje się jako niedobór "ponad normę"."Nadzwyczajny" wiąże się z przyczynami losowymi, a "zawiniony" z winą pracownika."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (inwentaryzacja – część dotycząca obowiązku i rozliczania różnic inwentaryzacyjnych); tekst jednolity publikowany w ISAP – wymaga sprawdzenia aktualnego Dz.U. i artykułów w dniu weryfikacji

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria do kwalifikacji EKA.7 (dział: inwentaryzacja i różnice inwentaryzacyjne)
  • Przykładowe arkusze spisu z natury i protokoły komisji inwentaryzacyjnej (materiały dydaktyczne szkoły)
  • Zadania egzaminacyjne z lat ubiegłych dotyczące inwentaryzacji i rozliczania niedoborów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego