KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 7.
Opiekun medyczny wykorzystując skalę Lawtona może ocenić możliwości i ograniczenia podopiecznego między innymi w zakresie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Lawtona służy do oceny instrumentalnych czynności dnia codziennego, czyli zadań potrzebnych do samodzielnego funkcjonowania w środowisku (np. przygotowanie posiłków, korzystanie z telefonu, gospodarowanie pieniędzmi). Czynności typu toaleta, ubieranie czy jedzenie to typowe ADL, oceniane innymi narzędziami.

Pełne wyjaśnienie:

Skala Lawtona (często opisywana jako skala Lawtona-Brody) jest narzędziem oceny instrumentalnych czynności dnia codziennego. Chodzi o aktywności bardziej złożone niż podstawowa samoobsługa, które decydują o tym, czy osoba może samodzielnie funkcjonować w domu i w społeczności.

Odpowiedź "gospodarowania pieniędzmi i samodzielnego przygotowywania posiłków" pasuje do tego zakresu, ponieważ zarówno zarządzanie finansami, jak i przygotowanie posiłków należą do typowych obszarów IADL.

Pozostałe propozycje są niepoprawne, bo zawierają co najmniej jedną czynność, która nie jest elementem IADL lub należy do podstawowych czynności życia codziennego (ADL):

  • "samodzielnego przyjmowania leków i korzystania z toalety" – przyjmowanie leków jest typowym IADL, ale korzystanie z toalety to klasyczne ADL (samoobsługa), więc zestaw nie odpowiada zakresowi skali.
  • "wchodzenia, schodzenia po schodach i korzystania z telefonu" – korzystanie z telefonu jest IADL, natomiast wchodzenie/schodzenie po schodach dotyczy sprawności ruchowej/mobilności i bywa oceniane w innych skalach (funkcjonalnych lub równowagi), a nie jako standardowy element IADL.
  • "ubierania się, rozbierania i spożywania posiłków" – to typowe ADL, czyli podstawowa samoobsługa, a nie czynności instrumentalne.

Dla opiekuna medycznego poprawne rozróżnienie IADL i ADL jest praktyczne: pomaga dobrać adekwatny plan wsparcia (np. trening przygotowania posiłków, organizacja zakupów, kontrola finansów), zamiast skupiać się wyłącznie na podstawowej pielęgnacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Lawtona służy do oceny instrumentalnych czynności dnia codziennego, czyli zadań potrzebnych do samodzielnego życia w środowisku. Pomaga ustalić, w czym podopieczny radzi sobie sam (np. posiłki, finanse), a gdzie wymaga wsparcia. Wynik ułatwia planowanie opieki i monitorowanie zmian.
Najczęściej ocenia czynności "domowe i społeczne", np. korzystanie z telefonu, przygotowanie posiłków, robienie zakupów, prowadzenie gospodarstwa domowego, poruszanie się/transport, przyjmowanie leków oraz gospodarowanie pieniędzmi. To aktywności bardziej złożone niż podstawowa samoobsługa.
ADL to podstawowa samoobsługa (np. toaleta, ubieranie, jedzenie), a IADL to czynności instrumentalne potrzebne do niezależnego funkcjonowania w domu (np. posiłki, finanse, telefon, zakupy). Pomylenie tych kategorii prowadzi do złego doboru skali i błędnej oceny samodzielności.
Korzystanie z toalety jest typową czynnością podstawową (ADL), czyli elementem samoobsługi. Skala Lawtona skupia się na czynnościach instrumentalnych (IADL), bardziej złożonych i związanych z funkcjonowaniem w środowisku. Do oceny toalety, ubierania czy jedzenia stosuje się inne narzędzia ADL.
Tak, "odpowiedzialność za własne leki" jest klasycznym przykładem czynności instrumentalnej. W praktyce opiekun zwraca uwagę, czy podopieczny pamięta o dawkach, rozumie zalecenia i potrafi bezpiecznie organizować leki. To istotne dla ryzyka powikłań i planu wsparcia.
Wynik pomaga zdecydować, jakie wsparcie jest potrzebne w domu: np. organizacja posiłków, pomoc w zakupach, kontrola budżetu lub przypominanie o lekach. Ułatwia też rozmowę z rodziną i zespołem terapeutycznym oraz pozwala porównywać samodzielność w czasie (pogorszenie/poprawa).
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi, która zawiera jeden pasujący element (np. telefon), ale drugi element z innej kategorii (np. schody albo toaleta). Ucz się rozróżniać: IADL = zadania domowe/organizacyjne, ADL = samoobsługa. Czytaj też uważnie, czy pytanie dotyczy "skali Lawtona".
Skalę Lawtona wybiera się, gdy chcesz ocenić, czy pacjent poradzi sobie z bardziej złożonymi czynnościami potrzebnymi do życia w domu (np. posiłki, zakupy, finanse). Skale ADL są lepsze, gdy oceniasz podstawową samoobsługę i zależność pielęgnacyjną (toaleta, ubieranie, jedzenie).
Nie jest to typowy cel tej skali. Wchodzenie i schodzenie po schodach dotyczy głównie wydolności i mobilności, które częściej ocenia się testami sprawności ruchowej lub innymi skalami funkcjonalnymi. Lawton koncentruje się na czynnościach instrumentalnych, takich jak telefon, posiłki czy finanse.
Ułóż listę, co mierzy każda skala i jakie ma przykładowe obszary. Trenuj na krótkich scenkach klinicznych: co pacjent robi sam, a z czym ma trudność. W testach zwracaj uwagę na "mieszane" odpowiedzi (IADL+ADL) i wybieraj zestaw zgodny z zakresem skali.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Czynności typu toaleta, ubieranie czy jedzenie to typowe ADL, oceniane innymi narzędziami."

Źródła:

  • Lawton MP, Brody EM. Assessment of older people: self-maintaining and instrumental activities of daily living. The Gerontologist. 1969;9(3):179-186.
  • PubMed (NLM): wpis artykułu "Assessment of older people: self-maintaining and instrumental activities of daily living" (Lawton, Brody). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/5349366/ - dostęp 2026-03-02
  • Rehabilitation Measures Database (Shirley Ryan AbilityLab): Lawton Instrumental Activities of Daily Living Scale (opis obszarów i zastosowania). https://www.sralab.org/rehabilitation-measures/lawton-instrumental-activities-daily-living-scale - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Publikacje i instrukcje kliniczne opisujące skalę Lawtona-Brody oraz interpretację wyników
  • Materiały dydaktyczne z geriatrii/opieki długoterminowej dotyczące oceny ADL i IADL
  • Przykładowe arkusze oceny funkcjonalnej stosowane w placówkach opiekuńczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego