KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 28.
Opiekun sprawując opiekę nad osobą leżącą po udarze niedokrwiennym mózgu, powinien w ramach profilaktyki przeciwodleżynowej zastosować zmianę pozycji ciała co
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
U osoby leżącej podstawą profilaktyki odleżyn jest regularne odciążanie tkanek.
Standardowo zmienia się pozycję ciała co ok. 2 godziny, a materac zmiennociśnieniowy dodatkowo cyklicznie zmienia punkty podparcia. Masaż wyniosłości kostnych nie jest zalecanym sposobem prewencji.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają, gdy na tkanki działa długotrwały ucisk, co ogranicza przepływ krwi (niedokrwienie) i może prowadzić do uszkodzenia oraz martwicy. Dlatego w opiece nad osobą leżącą po udarze kluczowe jest regularne odciążanie okolic narażonych na ucisk (np. kość krzyżowa, pięty, biodra).

Odpowiedź "2 godziny i materac zmiennociśnieniowy" jest właściwa, ponieważ 2 godziny to powszechnie nauczany i stosowany w praktyce interwał zmiany pozycji u osoby leżącej, a materac zmiennociśnieniowy jest sprzętem przeznaczonym do zmniejszania ryzyka odleżyn. Taki materac, dzięki naprzemiennemu napełnianiu komór powietrznych, zmienia punkty podparcia i redukuje czas ciągłego ucisku na te same miejsca, ale nie zastępuje całkowicie zmiany pozycji.

Odpowiedzi z częstotliwością co 4 godziny są zbyt rzadkie dla typowej profilaktyki u osoby unieruchomionej, bo zwiększają ryzyko utrzymania ucisku przez zbyt długi czas. Z kolei propozycje 30 minut lub 60 minut mogą brzmieć "bezpieczniej", ale nie są standardem dla osoby leżącej i w praktyce mogą być trudne do utrzymania oraz niepotrzebnie obciążać opiekuna, jeśli nie wynikają z indywidualnej oceny ryzyka.

Warianty zawierające masaż skóry lub masaż wyniosłości kostnych są problematyczne: w profilaktyce odleżyn nacisk kładzie się na odciążanie, ochronę skóry i ocenę jej stanu, a masowanie wyniosłości kostnych może nasilać mikrourazy w miejscach już narażonych na ucisk. Zamiast tego stosuje się delikatną pielęgnację, kontrolę wilgotności, właściwe ułożenie oraz sprzęt przeciwodleżynowy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy osoby leżącej, najczęściej oczekiwanym standardem jest zmiana pozycji około co 2 godziny oraz użycie rozwiązań przeciwodleżynowych (np. materaca zmiennociśnieniowego) jako wsparcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Profilaktyka przeciwodleżynowa to zestaw działań zmniejszających ryzyko odleżyn, czyli uszkodzeń skóry i tkanek od długotrwałego ucisku.

Obejmuje regularną zmianę pozycji, ocenę skóry, odciążanie pięt i kości krzyżowej, dobór podłoża (np. materac zmiennociśnieniowy) oraz kontrolę wilgotności i higieny.

Najczęściej nauczanym standardem dla osoby leżącej jest zmiana pozycji mniej więcej co 2 godziny.

W praktyce częstotliwość trzeba dostosować do stanu skóry, ryzyka odleżyn, tolerancji chorego i rodzaju podłoża. Zawsze warto obserwować zaczerwienienia i reagować szybciej, jeśli skóra jest zagrożona.

Długotrwały ucisk ogranicza dopływ krwi do tkanek, co powoduje niedokrwienie i może uruchomić proces uszkodzenia skóry.

W okolicy wyniosłości kostnych tkanki są słabiej "amortyzowane", dlatego szybciej dochodzi do przeciążenia. Regularne odciążanie przerywa ten mechanizm i zmniejsza ryzyko odleżyn.

Materac zmiennociśnieniowy cyklicznie zmienia punkty podparcia ciała, ponieważ komory powietrzne są naprzemiennie napełniane i opróżniane.

Dzięki temu skraca się czas stałego ucisku w jednym miejscu, co wspiera profilaktykę odleżyn. To jednak wsparcie, a nie pełny zamiennik regularnej zmiany ułożenia.

Zwykle nie jest to zalecana metoda profilaktyki w miejscach narażonych na ucisk.

Wyniosłości kostne mają cienką warstwę tkanek, a intensywny masaż może nasilać mikrourazy i podrażnienia. Bezpieczniej koncentrować się na odciążaniu, właściwym ułożeniu, obserwacji skóry i odpowiednim podłożu przeciwodleżynowym.

Najczęściej zagrożone są okolice, gdzie kość jest blisko skóry: kość krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, biodra, łopatki, okolice łokci oraz potylica.

Opiekun powinien regularnie sprawdzać zaczerwienienia, zasinienia, obrzęk, miejscowe ocieplenie lub ból przy dotyku oraz zgłaszać niepokojące zmiany personelowi medycznemu.

Do częstych błędów należy zbyt rzadka zmiana pozycji (np. co 4–6 godzin), brak systematycznej oceny skóry oraz poleganie wyłącznie na "miękkim" materacu, który nie jest przeciwodleżynowy.

Innym błędem bywa masowanie wyniosłości kostnych zamiast odciążania. Skuteczna profilaktyka to plan, obserwacja i właściwy sprzęt.

Szybsza zmiana ułożenia bywa potrzebna, gdy skóra szybko czerwienieje, osoba ma bardzo wysokie ryzyko odleżyn (np. znaczne niedożywienie, wyniszczenie), występuje wilgoć od potu lub moczu albo pacjent nie toleruje jednej pozycji.

Zasada jest prosta: reaguj na stan skóry i komfort chorego, nie tylko na zegar.

Najpraktyczniej prowadzić prostą kartę ułożeń: godzina, pozycja (np. na plecach, na prawym boku), stan skóry oraz użyty sprzęt (poduszki pozycjonujące, odciążenie pięt, materac zmiennociśnieniowy).

Taka dokumentacja pomaga utrzymać regularność, ułatwia przekazanie opieki i szybciej wychwytuje pogorszenie stanu skóry.

Ucz się schematu: ryzyko → obserwacja skóry → odciążanie → zmiana pozycji → sprzęt.

Zapamiętaj typowy standard dla osoby leżącej (ok. 2 godziny), różnicę między podłożem przeciwodleżynowym a zwykłym materacem oraz czego unikać (np. masowania wyniosłości kostnych). Na egzaminie czytaj uważnie, czy pacjent jest leżący czy siedzący.

info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Masaż wyniosłości kostnych nie jest zalecanym sposobem prewencji."

Źródła:

  • NICE (National Institute for Health and Care Excellence), Clinical guideline CG179: "Pressure ulcers: prevention and management", published 2014-04-23, guidance page: https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp: 2026-02-27)
  • EPUAP/NPIAP/PPPIA, "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019 edition (dostęp do publikacji zależny od dystrybutora; opis i dane bibliograficzne dostępne w katalogach bibliotek akademickich)

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (np. NICE, EPUAP/NPIAP/PPPIA)
  • Podręczniki i skrypty z pielęgnowania osób starszych i unieruchomionych
  • Instrukcje użytkowania wyrobów medycznych: materace zmiennociśnieniowe (producent, szkolenia BHP użytkowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego