KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 32.
Opiekunka planując przygotowywanie posiłków dla podopiecznej, u której występują zaparcia atoniczne, powinna zwiększyć zakup
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zaparciach atonicznych dąży się do pobudzenia perystaltyki przez zwiększenie podaży błonnika i produktów roślinnych. Kasze gruboziarniste oraz soki warzywne sprzyjają większej objętości stolca i łatwiejszemu wypróżnianiu, w przeciwieństwie do produktów o niskiej zawartości błonnika lub o działaniu "zaparciowym".

Pełne wyjaśnienie:

Zaparcia atoniczne wiążą się z osłabioną motoryką jelit, dlatego w codziennej opiece żywieniowej zwykle dąży się do tego, aby zwiększyć udział produktów dostarczających błonnika oraz wspierać pracę przewodu pokarmowego odpowiednią kompozycją posiłków.

  • "kasz gruboziarnistych i soków warzywnych" pasuje do tej logiki: kasze gruboziarniste są z reguły bogatsze w błonnik niż produkty z oczyszczonej mąki/ryżu, a warzywa (także w formie soku) ułatwiają urozmaicenie jadłospisu i zwiększenie udziału składników roślinnych.

Pozostałe propozycje zawierają elementy, które typowo nie są pierwszym wyborem przy zaparciach albo mogą je nasilać:

  • "białego ryżu i owoców suszonych" – biały ryż jest produktem oczyszczonym, zwykle uboższym w błonnik. Nawet jeśli suszone owoce bywają kojarzone z ułatwianiem wypróżnień, w tej parze występuje składnik, który nie wspiera celu dietoterapii.
  • "pieczywa pszennego i wody mineralnej gazowanej" – pieczywo pszenne (rafinowane) ma zwykle mniej błonnika niż pieczywo razowe. Woda jest ważna w profilaktyce zaparć, ale sama "gazowana" nie zastępuje zwiększenia błonnika i nie stanowi kluczowego argumentu żywieniowego w tym zestawie.
  • "pieczywa z pełnego przemiału i wyrobów czekoladowych" – pieczywo pełnoziarniste jest korzystniejsze, ale wyroby czekoladowe są często wskazywane jako produkty, które mogą utrudniać wypróżnianie u części osób (m.in. przez skład i niską zawartość błonnika), więc cały zestaw jest niekonsekwentny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy zaparć, szukaj odpowiedzi z produktami pełnoziarnistymi/warzywami i unikaj zestawów z produktami oczyszczonymi lub słodyczami. W praktyce opiekuńczej zawsze obserwuje się tolerancję podopiecznego oraz ustalenia z personelem medycznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zaparcia atoniczne to zaparcia związane z osłabioną motoryką jelit (mniej skuteczna perystaltyka). Objawiają się m.in. rzadkimi wypróżnieniami i uczuciem niepełnego wypróżnienia. W opiece ważne są: obserwacja rytmu wypróżnień, dieta z błonnikiem oraz odpowiednie nawodnienie.
Najczęściej zwiększa się produkty roślinne i pełnoziarniste, które dostarczają błonnika, oraz dba o płyny. W praktyce opiekuńczej mogą to być np. kasze gruboziarniste, warzywa i inne produkty o wyższej zawartości błonnika, dobierane do tolerancji i zaleceń medycznych.
Kasze gruboziarniste zwykle zawierają więcej błonnika niż produkty wysoko oczyszczone. Błonnik zwiększa objętość treści jelitowej i może ułatwiać przesuwanie mas kałowych. Dla opiekunki ważne jest wprowadzanie ich stopniowo i łączenie z odpowiednią ilością płynów.
Soki warzywne mogą pomagać zwiększyć udział warzyw w diecie, zwłaszcza gdy podopieczny ma trudność z gryzieniem lub ma mniejszy apetyt. Trzeba jednak pamiętać, że sok może mieć mniej błonnika niż całe warzywa, więc najlepiej traktować go jako uzupełnienie, a nie jedyne źródło warzyw.
Biały ryż jest produktem oczyszczonym i zwykle ma mniej błonnika niż produkty pełnoziarniste. W diecie na zaparcia dąży się do zwiększenia błonnika, dlatego częściej wybiera się odpowiedniki pełnoziarniste lub inne produkty zbożowe bogatsze w błonnik, o ile są dobrze tolerowane.
U części osób wyroby czekoladowe mogą pogarszać wypróżnianie, m.in. przez skład i małą ilość błonnika. W opiece warto obserwować reakcję podopiecznego: jeśli po słodyczach zaparcia się nasilają, ogranicza się je i zastępuje przekąskami korzystniejszymi dla przewodu pokarmowego.
Płyny są ważne, bo przy zbyt małej podaży wody stolec może być twardszy i trudniejszy do wydalenia. Nawodnienie nie zastępuje jednak błonnika i aktywności. Opiekunka powinna monitorować ilość wypijanych płynów, o ile nie ma przeciwwskazań (np. zaleceń ograniczenia płynów).
Zwykle korzystniejsze bywa pieczywo pełnoziarniste/razowe, bo dostarcza więcej błonnika niż pieczywo pszenne z białej mąki. W praktyce liczy się tolerancja, stan uzębienia i preferencje podopiecznego. Zmiany wprowadza się stopniowo, aby uniknąć dyskomfortu.
Częsty błąd to wybieranie odpowiedzi z jednym "zdrowym" składnikiem, bez oceny całego zestawu (np. pełnoziarniste plus słodycze). Drugi błąd to mylenie produktów oczyszczonych z pełnoziarnistymi. Warto szukać odpowiedzi spójnych: więcej błonnika i produktów roślinnych.
Zmiany wprowadza się stopniowo: zwiększa się produkty bogate w błonnik, kontroluje podaż płynów i obserwuje samopoczucie. Opiekunka notuje rytm wypróżnień, wzdęcia i tolerancję posiłków oraz konsultuje niepokojące objawy z personelem medycznym, szczególnie przy chorobach przewlekłych.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W zaparciach atonicznych dąży się do pobudzenia perystaltyki przez zwiększenie podaży błonnika i produktów roślinnych."

Źródła:

  • MSD Manuals (wersja dla pacjentów) – "Zaparcie (Constipation)": https://www.msdmanuals.com/pl/dom/zaburzenia-trawienia/objawy-zwi%C4%85zane-z-zaburzeniami-trawienia/zaparcie (dostęp 2026-03-02)
  • NHS – "Constipation": https://www.nhs.uk/conditions/constipation/ (accessed 2026-03-02)
  • Mayo Clinic – "Constipation": https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/constipation/symptoms-causes/syc-20354253 (accessed 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o zaparciach z wiarygodnych portali medycznych
  • Podręczniki/kompendia z dietetyki i żywienia w opiece nad osobą starszą
  • Zalecenia dotyczące podaży błonnika i płynów omawiane na zajęciach z opieki i żywienia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego