KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 18.
Opiekunka przygotowując posiłki osobie zagrożonej ryzykiem powstawania odleżyn z powodu przewlekłej choroby i niesamodzielności, powinna podawać jej potrawy ze zwiększoną zawartością
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W profilaktyce i leczeniu odleżyn ważne jest żywienie wspierające regenerację tkanek.
Kluczowe jest zwiększenie podaży białka (odbudowa i gojenie), a także dostarczanie witamin, szczególnie C i A, które wspierają stan skóry i procesy naprawcze. Pozostałe zestawy kładą nacisk na węglowodany lub mniej typowe witaminy w tym kontekście.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby niesamodzielnej i przewlekle chorej ryzyko odleżyn rośnie m.in. z powodu długotrwałego ucisku, gorszego ukrwienia tkanek oraz częstego współwystępowania niedożywienia. W praktyce opiekuńczej żywienie jest jednym z elementów profilaktyki: dobrze odżywiony organizm lepiej utrzymuje integralność skóry i sprawniej regeneruje mikrouszkodzenia.

Dlaczego "białka, bogate w witaminy C, A i B"?
Wysokobiałkowe posiłki wspierają procesy naprawcze i odbudowę tkanek, co jest szczególnie istotne, gdy skóra jest narażona na uszkodzenia. Witamina C jest kojarzona z procesami gojenia i prawidłową strukturą tkanki łącznej, a witamina A ze wsparciem dla nabłonków i kondycji skóry. Witaminy z grupy B są ważne dla prawidłowego metabolizmu i funkcjonowania organizmu, co pośrednio wspiera rekonwalescencję i utrzymanie sprawności tkanek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne?

  • "białka, bogate w witaminy D, PP i K" – białko jest korzystne, ale zestaw witamin nie jest typowym "pierwszym wyborem" w kontekście żywienia ukierunkowanego na regenerację skóry i gojenie ran; łatwo tu wpaść w pułapkę wybierania znanych witamin bez powiązania z celem opieki.
  • "węglowodanów, bogate w potas i cynk" – węglowodany dostarczają energii, ale przy ryzyku odleżyn zwykle akcentuje się adekwatną podaż białka; cynk bywa kojarzony z gojeniem, jednak sama przewaga węglowodanów nie odpowiada na potrzeby tkankowe.
  • "węglowodanów, bogate w cynk i żelazo" – podobnie, składniki mineralne mogą być istotne, ale odpowiedź przesuwa nacisk z budulca (białka) na energię i mikroelementy, co bywa uproszczeniem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się ryzyko odleżyn, myśl o wsparciu skóry i gojenia: pełnowartościowe białko oraz mikroskładniki kojarzone z regeneracją. W praktyce plan żywienia powinien też uwzględniać nawodnienie, tolerancję posiłków i ewentualne zalecenia specjalisty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek powstające głównie na skutek długotrwałego ucisku, tarcia lub sił ścinających. U osób niesamodzielnych ryzyko rośnie, bo rzadziej zmieniają pozycję, częściej mają gorsze ukrwienie i współistniejące choroby, które spowalniają regenerację.
Białko jest podstawowym "budulcem" potrzebnym do utrzymania i odbudowy tkanek. Gdy skóra jest zagrożona uszkodzeniem, odpowiednia podaż białka wspiera procesy naprawcze i gojenie. W opiece ważne jest, by posiłki były pełnowartościowe i regularne, zgodnie z możliwościami chorego.
Witamina C jest kojarzona z procesami naprawczymi i prawidłową strukturą tkanki łącznej, co ma znaczenie przy regeneracji skóry. W praktyce opiekuńczej dba się o urozmaiconą dietę z produktami będącymi źródłem witaminy C, o ile nie ma przeciwwskazań medycznych.
Witamina A wiąże się ze wsparciem dla nabłonków i prawidłowego stanu skóry. Dlatego w żywieniu osób z ryzykiem uszkodzeń skóry zwraca się uwagę na pełnowartościową dietę, a nie tylko na kalorie. W razie problemów żywieniowych decyzje o suplementacji podejmuje personel medyczny.
Węglowodany dostarczają energii, ale przy ryzyku odleżyn zwykle większy nacisk kładzie się na odpowiednią podaż białka i ogólną jakość diety. Sama "dieta węglowodanowa" nie rozwiązuje problemu regeneracji tkanek. Najlepsze efekty daje zbilansowane żywienie dopasowane do stanu chorego.
Częste błędy to: zbyt mała ilość białka, monotonne posiłki, pomijanie posiłków przy słabym apetycie, zbyt małe nawodnienie oraz brak reakcji na chudnięcie. W praktyce opiekunka powinna obserwować jedzenie i picie, zgłaszać niepokojące zmiany oraz wspierać regularność i urozmaicenie posiłków.
Alarmujące sygnały to m.in. spadek masy ciała, brak apetytu, osłabienie, gorsze gojenie drobnych otarć, sucha skóra oraz jedzenie bardzo małych porcji. Opiekunka nie stawia diagnozy, ale powinna systematycznie obserwować, notować zmiany i przekazywać je pielęgniarce/lekarzowi.
Konsultacja jest potrzebna, gdy pojawia się szybkie chudnięcie, przewlekła biegunka lub wymioty, trudności w połykaniu, odmawianie jedzenia, pogorszenie stanu skóry albo już istniejąca rana. Wtedy plan żywienia może wymagać indywidualnych zaleceń (np. modyfikacji konsystencji i wartości odżywczej).
Nie zawsze. W wielu przypadkach priorytetem jest zbilansowana dieta i odpowiednie nawodnienie. Suplementacja bywa rozważana, gdy istnieją niedobory lub szczególne wskazania medyczne, ale decyzję powinien podejmować lekarz lub dietetyk. Opiekunka może natomiast dbać o regularne posiłki i obserwację tolerancji pokarmów.
Warto zapamiętać logikę: odleżyny to problem skóry i tkanek, więc liczy się "budulec" i regeneracja. Ucz się, że w praktyce często wskazuje się na zwiększoną podaż białka oraz dietę bogatą w składniki wspierające stan skóry. Trenuj też analizę odpowiedzi, by nie wybierać opcji na podstawie samej "popularności" witamin.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Pozostałe zestawy kładą nacisk na węglowodany lub mniej typowe witaminy w tym kontekście."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019 edition
  • NICE (National Institute for Health and Care Excellence): "Pressure ulcers: prevention and management" (Clinical guideline CG179), 2014
  • Merck Manual Professional Edition: "Pressure Injuries (Pressure Ulcers)" – sekcje dotyczące zapobiegania i opieki ogólnej, https://www.merckmanuals.com/professional/ (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Wytyczne dotyczące zapobiegania i leczenia odleżyn (materiały organizacji zajmujących się ranami przewlekłymi)
  • Podręczniki z pielęgniarstwa/opieki długoterminowej – rozdziały o odleżynach i żywieniu
  • Materiały edukacyjne o żywieniu w gojeniu ran (kursy i skrypty dla opieki i pielęgniarstwa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego