KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 13.
Opiekunka zorientowała się, że podopieczny widzi przedmioty i ludzi, którzy nie istnieją w jego otoczeniu. Podopieczny jest przekonany o realności tych doznań i uzewnętrznia swoje projekcje relacjonując je opiekunce. Tego typu objawy mogą świadczyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Omamy to fałszywe spostrzeżenia zmysłowe (np. widzenie ludzi lub przedmiotów), pojawiające się bez realnego bodźca, a osoba zwykle uznaje je za rzeczywiste.
Mania dotyczy nastroju i napędu, urojenia są błędnymi przekonaniami, a natręctwa to uporczywe myśli/impulsy.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje na omamy, ponieważ podopieczny widzi przedmioty i ludzi, którzy nie istnieją w jego otoczeniu i jest przekonany o realności tych doznań. To typowy przykład zaburzeń spostrzegania: pojawia się doznanie zmysłowe (np. wzrokowe), mimo że brak odpowiadającego mu bodźca w środowisku.

Odpowiedź "o manii" jest nieadekwatna, bo mania dotyczy przede wszystkim podwyższonego lub drażliwego nastroju, wzmożonego napędu, zmniejszonej potrzeby snu, gonitwy myśli czy ryzykownych zachowań. W samym opisie nie ma informacji o takim profilu objawów.

Odpowiedź "o urojeniach" jest bliska tematycznie, ale błędna w tym pytaniu. Urojenia to zaburzenia treści myślenia (fałszywe, niekorygowalne przekonania), np. prześladowcze czy wielkościowe. Tutaj kluczowym elementem jest percepcja (widzenie), czyli domena omamów, a nie przekonań.

Odpowiedź "o natręctwach" również nie pasuje. Natręctwa (obsesje/kompulsje) to uporczywe myśli, wyobrażenia lub impulsy oraz przymus wykonywania czynności w celu obniżenia napięcia. Nie są one typowo przeżywane jako realne bodźce zmysłowe "z zewnątrz".

Wskazówka praktyczna dla opiekunki: w kontakcie z osobą doświadczającą omamów warto zachować spokój, zadawać krótkie pytania o samopoczucie, ocenić bezpieczeństwo (czy omamy nie nakazują działania), nie wzmacniać treści doznań i przekazać obserwacje osobom odpowiedzialnym za leczenie lub rodzinie zgodnie z procedurami placówki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Omamy to doznania zmysłowe bez bodźca (np. ktoś "widzi" osoby, których nie ma). Rozpoznasz je, gdy podopieczny opisuje konkretne głosy/obrazy/zapachy jako realne. Ważna jest obserwacja: kiedy występują, jak silne są i czy wywołują lęk lub ryzykowne zachowania.
Omamy dotyczą spostrzegania (fałszywe wrażenia zmysłowe: widzenie, słyszenie). Urojenia dotyczą myślenia (fałszywe, niekorygowalne przekonania, np. że ktoś śledzi). W opiece to rozróżnienie pomaga dobrać reakcję i właściwie opisać objaw w przekazie dla personelu medycznego.
W omamach mózg interpretuje doznanie jak prawdziwy sygnał z otoczenia, więc osoba przeżywa je jak realne wydarzenie. To nie jest "udawanie" ani zwykła fantazja. Z tego powodu zaprzeczanie wprost często nasila napięcie; lepiej skupić się na emocjach i bezpieczeństwie.
Nie zawsze. Omamy mogą pojawiać się także w innych stanach (np. przy majaczeniu, niektórych chorobach neurologicznych, po substancjach). Dla opiekunki kluczowe jest zanotowanie objawów, ocena ryzyka i zgłoszenie ich zgodnie z procedurą. Diagnozę różnicową stawia lekarz.
Zachowaj spokój, mów prostymi zdaniami i dopytaj o samopoczucie: "Czy to cię niepokoi?". Nie wzmacniaj treści omamu (nie potwierdzaj "tak, też widzę"), ale też nie kłóć się agresywnie. Oceń bezpieczeństwo (ryzyko ucieczki, upadku, agresji obronnej) i przekaż informację odpowiednim osobom.
Mania to stan podwyższonego lub drażliwego nastroju z wzmożonym napędem, zmniejszoną potrzebą snu, nadmierną aktywnością i impulsywnością. Omamy to fałszywe doznania zmysłowe. Różnica jest taka, że mania opisuje przede wszystkim nastrój i zachowanie, a omamy – spostrzeganie.
Natręctwa to uporczywe myśli/impulsy lub przymus wykonywania czynności (np. wielokrotne sprawdzanie). Osoba zwykle wie, że są nadmierne, ale trudno jej je powstrzymać. "Widzenie ludzi, których nie ma" to doznanie zmysłowe, czyli typowy obszar omamów, a nie natręctw.
Sygnałem alarmowym są: nagły początek objawów, silny lęk, pobudzenie, ryzyko autoagresji lub agresji obronnej, omamy nakazujące ("zrób to"), dezorientacja, gorączka lub inne objawy somatyczne. Wtedy priorytetem jest bezpieczeństwo i pilne zgłoszenie sprawy osobom odpowiedzialnym za leczenie.
Zapisuj konkrety: rodzaj omamu (wzrokowy, słuchowy), czas trwania, częstotliwość, sytuacje wyzwalające, reakcję emocjonalną oraz to, czy wpływa na zachowanie. Notuj też leki, sen i ewentualne infekcje. Taki opis jest bardziej użyteczny niż ogólne stwierdzenie "ma urojenia/omamy".
Najczęściej lepsze jest podejście neutralne: nie potwierdzać treści doznania, ale też nie eskalować sporu. Można powiedzieć: "Rozumiem, że to widzisz i to cię niepokoi; ja tego nie widzę, ale jestem przy tobie". Celem jest obniżenie lęku, utrzymanie kontaktu i zapewnienie bezpieczeństwa.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Omamy to fałszywe spostrzeżenia zmysłowe (np. widzenie ludzi lub przedmiotów), pojawiające się bez realnego bodźca, a osoba zwykle uznaje je za rzeczywiste."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (ICD-11 MMS) – przegląd kodów i definicji zaburzeń psychotycznych, https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en - dostęp 2026-02-27
  • World Health Organization (WHO), International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems, 10th Revision (ICD-10) – rozdział V (F) Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (terminologia objawów), https://apps.who.int/iris/handle/10665/246208 - dostęp 2026-02-27
  • American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR) – sekcje dot. hallucinations/delusions (definicje pojęć), 2022

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw psychopatologii dla opiekunów i personelu pomocniczego
  • Materiały edukacyjne o objawach psychotycznych (omamy vs urojenia) przygotowane przez instytucje zdrowia psychicznego
  • Szkolenia z komunikacji i deeskalacji w pracy opiekuńczej z osobą z zaburzeniami psychicznymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego