W pierwszym okresie przystosowania do niepełnosprawności osoba często przeżywa kryzys: pojawia się poczucie straty, niepewność co do przyszłości, spadek poczucia kontroli, a także nasilone emocje (lęk, smutek, złość, czasem zaprzeczanie). W takiej fazie najważniejsze jest, aby opiekun pomógł odzyskać elementarne poczucie bezpieczeństwa i umożliwił przeżywanie emocji w sposób, który nie pogłębia bezradności.
Dlatego odpowiedź "emocjonalnego" jest właściwa: obejmuje ona uważną obecność, empatyczną rozmowę, aktywne słuchanie, normalizowanie reakcji (bez bagatelizowania), wzmacnianie nadziei i motywacji oraz zachęcanie do korzystania z pomocy specjalistów, gdy jest to potrzebne. Takie wsparcie stanowi fundament do późniejszego planowania rehabilitacji i uczenia się nowych sposobów funkcjonowania.
Pozostałe propozycje nie są priorytetem w pierwszym okresie adaptacji:
- "rozwojowego" – jest ważne, ale zwykle ma sens, gdy emocje są choć częściowo ustabilizowane. Zbyt wczesne naciskanie na cele rozwojowe może zostać odebrane jako brak zrozumienia sytuacji i nasilić opór.
- "materialnego" – środki finansowe mogą ułatwiać życie, jednak w początkowej fazie nie rozwiązują problemu przeżywanego kryzysu i nie zastąpią wsparcia psychicznego.
- "rzeczowego" – sprzęt i przedmioty (np. wyposażenie ułatwiające funkcjonowanie) są pomocne, ale ich dobór jest skuteczniejszy, gdy potrzeby zostaną spokojnie rozpoznane, a osoba ma gotowość do akceptacji zmian.
W praktyce opiekun w DPS powinien łączyć życzliwą komunikację z obserwacją stanu podopiecznego i przekazywaniem informacji zespołowi. Gdy emocje są bardzo nasilone lub pojawiają się sygnały depresji, konieczna bywa konsultacja psychologiczna lub psychiatryczna. Po ustabilizowaniu sytuacji emocjonalnej łatwiej przejść do wsparcia rozwojowego i organizowania dalszej pomocy.
