Analiza fragmentu kosztorysu powykonawczego polega na porównaniu wartości planowanych z rzeczywistymi dla każdej pozycji. Kluczowe jest ustalenie, gdzie pojawia się niekorzystne odchylenie, czyli wzrost kosztu względem planu.
Dla pozycji "Materiały" plan wynosi 10 00 PLN, a wykonanie 12 00 PLN. Oznacza to odchylenie +2 00 PLN, czyli przekroczenie planu. Taka różnica zwykle wymaga sprawdzenia przyczyn (np. zmiana cen, inne parametry materiału, większe zużycie, straty, błędy w przedmiarze lub zamówieniach). Z tego powodu działanie "Zwrócić uwagę na zbyt wysokie koszty materiałów." jest uzasadnione na podstawie samych danych z tabeli.
Odpowiedź "Skupić się na zbyt niskich kosztach robocizny." nie pasuje do celu analizy kosztów, jeśli pytanie dotyczy reakcji na przekroczenia: robocizna jest niższa od planu (4 500 zamiast 5 00 PLN), co jest odchyleniem korzystnym kosztowo i nie wskazuje na "zbyt wysokie" wydatki. Oczywiście w praktyce można dodatkowo badać, czy niższy koszt nie oznacza np. mniejszego zakresu lub jakości, ale tego nie da się wywnioskować wyłącznie z tej tabeli.
"Zignorować różnice, ponieważ są one nieistotne." jest niepoprawne, bo różnice istnieją i bez określenia progu tolerancji nie można ich z góry uznać za nieistotne; przekroczenie materiałów o 20% względem planu (z 10 00 do 12 00) jest sygnałem do weryfikacji.
"Zwiększyć budżet na przyszłe projekty." jest zbyt ogólne i wykracza poza wniosek możliwy do postawienia z dwóch pozycji tabeli. Najpierw identyfikuje się pozycję z odchyleniem i analizuje przyczynę, a dopiero potem ewentualnie koryguje założenia kosztowe.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze policz różnicę "rzeczywiste – planowane" dla każdej pozycji i dopiero wtedy wskaż obszar wymagający reakcji. Nie zakładaj, że "niższy koszt" automatycznie jest problemem, jeśli pytanie dotyczy przekroczeń kosztów.
