KWALIFIKACJA MED3 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 13.
Pacjent jest unieruchomiony, ma problemy ze skórą i wymaga częstych zmian położenia. Który zestaw sprzętu najbardziej pomaga w profilaktyce odleżyn?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odleżyny powstają głównie z powodu długotrwałego ucisku.
Najlepiej zapobiega im sprzęt, który odciąża i rozkłada nacisk: materac antyodleżynowy oraz poduszka antyodleżynowa (np. pod pięty/łokcie). Podkład higieniczny służy głównie do wchłaniania płynów i nie redukuje ucisku, więc nie jest sprzętem przeciwodleżynowym.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny (uszkodzenia skóry i tkanek głębiej położonych) rozwijają się przede wszystkim wtedy, gdy przez dłuższy czas działa ucisk na tkanki między wyniosłością kostną a podłożem. Dodatkowo szkodzą tarcie, siły ścinające oraz wilgoć prowadząca do maceracji skóry. Dlatego profilaktyka musi łączyć regularne zmiany pozycji z użyciem sprzętu, który realnie zmniejsza nacisk.

Poprawny jest zestaw: "Materac antyodleżynowy oraz poduszka antyodleżynowa". Materac przeciwodleżynowy rozkłada ciężar ciała na większą powierzchnię (materace statyczne) albo cyklicznie zmienia punkty podparcia (materace dynamiczne/pneumatyczne). Poduszka antyodleżynowa jest uzupełnieniem: można nią odciążyć miejsca szczególnie narażone, np. pięty, łokcie czy okolice potylicy. Taki zestaw ułatwia też bezpieczniejsze pozycjonowanie podczas częstych zmian ułożenia.

Odpowiedź "Podkład higieniczny oraz poduszka antyodleżynowa" jest błędna, ponieważ sam podkład nie zmniejsza ucisku. Może poprawiać komfort higieniczny, ale nie zastępuje materaca przeciwodleżynowego. W praktyce bywa nawet problematyczny, gdy zatrzymuje wilgoć przy skórze, co zwiększa ryzyko uszkodzeń.

Odpowiedź "Materac antyodleżynowy oraz podkład higieniczny" także nie jest najlepszym wyborem: materac jest elementem kluczowym, ale podkład nadal nie stanowi narzędzia redukującego ucisk. W profilaktyce odleżyn bardziej adekwatnym "drugim" elementem jest poduszka/odciążnik do punktów ryzyka.

Odpowiedź "Podkład higieniczny oraz prześcieradło bawełniane" jest błędna, bo oba elementy odnoszą się głównie do higieny i komfortu pościeli, a nie do odciążania. Wniosek egzaminacyjny: jeśli pytanie dotyczy profilaktyki odleżyn, szukaj rozwiązań redukujących ucisk i ułatwiających pozycjonowanie, a nie wyłącznie chłonnych lub "pościelowych".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek spowodowane głównie długotrwałym uciskiem na te same miejsca (np. kość krzyżowa, pięty). U pacjenta leżącego dochodzi też do tarcia i sił ścinających, a wilgoć może macerować skórę. Dlatego potrzebne są odciążanie i zmiany pozycji.
Materac antyodleżynowy zmniejsza ryzyko odleżyn, bo rozkłada nacisk na większą powierzchnię (statyczny) albo zmienia punkty podparcia w czasie (dynamiczny). Stosuje się go u osób z ograniczoną mobilnością, które długo leżą lub siedzą i mają zwiększone ryzyko uszkodzeń skóry.
Poduszka antyodleżynowa zwykle odciąża konkretne punkty ryzyka (np. pięty, łokcie), ale nie zastępuje odciążania całego ciała. Materac pracuje na dużej powierzchni i jest bazą profilaktyki, a poduszka uzupełnia ochronę miejsc najbardziej narażonych podczas leżenia i zmiany ułożenia.
Nie. Podkład higieniczny służy głównie do wchłaniania płynów i ochrony pościeli. Nie redukuje ucisku, czyli głównej przyczyny odleżyn. Przy nieprawidłowym użyciu może nawet zwiększać wilgotność przy skórze, co sprzyja podrażnieniom i uszkodzeniom.
W praktyce opieki długoterminowej często przyjmuje się zmianę pozycji co 2–3 godziny, ale zawsze należy dostosować częstość do stanu pacjenta i tolerancji skóry. Sprzęt antyodleżynowy pomaga, lecz nie zwalnia z pozycjonowania i kontroli miejsc narażonych.
Najczęściej zagrożone są okolice wyniosłości kostnych: kość krzyżowa, pośladki, biodra (krętarze), pięty, kostki, łokcie, łopatki i potylica. To tam ucisk jest największy, dlatego te miejsca warto regularnie oglądać i dodatkowo odciążać poduszkami.
Typowe błędy to: zbyt rzadkie zmiany pozycji, przekonanie, że sam materac "załatwi sprawę", oraz niewłaściwa technika (ciągnięcie po prześcieradle zamiast podnoszenia), która zwiększa tarcie. Błędem jest też ignorowanie wilgoci i niedożywienia, które osłabiają skórę.
Podczas zmiany ułożenia trzeba ograniczać tarcie i siły ścinające. Lepsze jest podnoszenie/odciążanie i użycie pomocy (np. prześcieradła poślizgowego) niż ciągnięcie pacjenta po podłożu. Po ułożeniu sprawdza się, czy pięty i kość krzyżowa nie są nadmiernie uciskane.
Wczesne sygnały to zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, miejscowe ucieplenie, ból/pieczenie, obrzęk, stwardnienie skóry lub zmiana jej koloru. U osób z gorszym czuciem objawy mogą być subtelne, dlatego ważna jest regularna obserwacja i szybka reakcja.
Ucz się schematu: ucisk + tarcie + wilgoć jako główne czynniki ryzyka oraz działań: zmiana pozycji, sprzęt odciążający (materac, poduszki), pielęgnacja skóry i kontrola miejsc narażonych. Na egzaminie odróżniaj sprzęt przeciwodleżynowy od środków higienicznych.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Odleżyny powstają głównie z powodu długotrwałego ucisku.Najlepiej zapobiega im sprzęt, który odciąża i rozkłada nacisk: materac antyodleżynowy oraz poduszka antyodleżynowa (np. pod pięty/łokcie)."

Źródła:

  • International guideline: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries (EPUAP/NPIAP/PPPIA), Clinical Practice Guideline, 2019
  • NPIAP (National Pressure Injury Advisory Panel) – zasoby edukacyjne dotyczące pressure injury prevention (strony tematyczne o profilaktyce odleżyn)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu pielęgnowania i opieki długoterminowej (temat: profilaktyka odleżyn)
  • Wytyczne kliniczne dotyczące zapobiegania i leczenia odleżyn (pressure injuries)
  • Materiały szkoleniowe placówek opieki długoterminowej: procedury zmiany pozycji i pielęgnacji skóry

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego