KWALIFIKACJA MED3 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 15.
Pacjent jest w stanie samodzielnie jeść, ubierać się i korzystać z toalety, ale potrzebuje pomocy w przemieszczaniu się. Jak ocenisz tę zdolność pacjenta na skali Barthela?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W skali Barthela ocenia się m.in. poruszanie/przemieszczanie. Jeśli pacjent jest samodzielny w jedzeniu, ubieraniu i toalecie, ale wymaga pomocy przy przemieszczaniu się, oznacza to częściową zależność w tym obszarze. W podanym kluczu odpowiada temu 5 punktów.

Pełne wyjaśnienie:

Skala Barthela służy do oceny samodzielności pacjenta w podstawowych czynnościach dnia codziennego (ADL). W praktyce klinicznej wynik nie opisuje "ogólnej sprawności", tylko poziom niezależności w konkretnych obszarach, takich jak jedzenie, ubieranie, korzystanie z toalety oraz mobilność (np. chodzenie/przemieszczanie się lub transfer – zależnie od użytej wersji arkusza).

W opisie pacjent wykonuje samodzielnie: jedzenie, ubieranie i korzystanie z toalety. Jednocześnie potrzebuje pomocy w przemieszczaniu się. To jest kluczowa informacja, bo wskazuje na zależność w zakresie mobilności, nawet jeśli inne czynności są zachowane.

Dlatego odpowiedź "5 punktów - częściowa zależność" pasuje do sytuacji, w której pacjent nie jest w pełni niezależny w przemieszczaniu, ale nie jest też całkowicie niesamodzielny – wymaga wsparcia (np. asekuracji, podania ręki, pomocy przy zmianie pozycji).

Pozostałe odpowiedzi opisują pełniejszą samodzielność niż wynika z treści:

  • "10 punktów - niezależny (na płaskim terenie)" sugeruje brak potrzeby pomocy przy chodzeniu w typowych warunkach.
  • "15 punktów - niezależny (potrafi pokonywać schody)" oznacza jeszcze wyższy poziom mobilności, w tym radzenie sobie z trudniejszą przeszkodą.
  • "20 punktów - całkowicie niezależny" stoi w sprzeczności z informacją, że pacjent wymaga pomocy w przemieszczaniu.

W zadaniach egzaminacyjnych warto czytać opis jak listę kryteriów: jedna ograniczona funkcja (tu: mobilność) obniża punktację w tej domenie, nawet gdy pozostałe ADL są zachowane.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Barthela to narzędzie oceny samodzielności w czynnościach dnia codziennego (ADL), np. jedzeniu, ubieraniu, toalecie i mobilności. Pomaga określić, jakiej pomocy pacjent realnie potrzebuje oraz jak planować opiekę i monitorować zmiany funkcjonalne w czasie.
"Częściowa zależność" oznacza, że pacjent wykonuje daną czynność tylko z pomocą drugiej osoby (np. asekuracją lub podtrzymaniem), ale nie jest całkowicie niesamodzielny. W praktyce opiekun uzupełnia brakujący element (wsparcie, bezpieczeństwo), a nie wyręcza w całości.
ADL ocenia się w kilku domenach. Pacjent może jeść i ubierać się samodzielnie, a jednocześnie wymagać pomocy w mobilności czy transferze. W planie opieki liczy się najsłabszy obszar, bo to on generuje ryzyko (np. upadku) i zapotrzebowanie na realne wsparcie opiekuna.
Najważniejsze są sformułowania typu: "samodzielnie", "z pomocą", "wymaga asekuracji", "nie wykonuje". Trzeba je przypisać do konkretnej czynności (np. mobilność, toaleta, ubieranie). Jedno zdanie o potrzebie pomocy w przemieszczaniu może decydować o całej punktacji w tej pozycji.
Częsty błąd to wybór najwyższej punktacji, bo pacjent jest samodzielny w innych ADL. Drugi błąd to mylenie "chodzenia" z "transferem" (np. z łóżka na wózek). Warto zawsze sprawdzić, jak dokładnie dana pozycja jest nazwana w arkuszu, którego używasz.
Nie zawsze. W obiegu są różne wersje arkuszy i opisy kategorii, a także lokalne formularze. Na egzaminie należy trzymać się wersji przedstawionej w materiałach dydaktycznych/arkuszu. Gdy w pytaniu podano konkretne warianty punktów, trzeba dopasować odpowiedź do tych opcji.
Wynik pomaga zaplanować zakres pomocy: ile wsparcia wymaga pacjent przy poruszaniu, toalecie czy ubieraniu, jaki nadzór jest potrzebny oraz czy konieczne są pomoce (np. balkonik, poręcze). Ułatwia też przekazanie informacji zespołowi terapeutycznemu w sposób ustandaryzowany.
Asekuracja jest potrzebna, gdy pacjent ma ryzyko upadku, osłabienie, zaburzenia równowagi albo niepewny chód, mimo że potrafi wykonać ruch sam. Wtedy opiekun zapewnia bezpieczeństwo, stabilizuje i pomaga w krytycznych momentach, zamiast całkowicie wyręczać.
"Nadzór" to kontrola i czuwanie bez fizycznego wsparcia (pacjent wykonuje czynność sam, ale ktoś obserwuje). "Pomoc" oznacza realną interwencję: podtrzymanie, prowadzenie, podanie ręki, korekcję pozycji. W pytaniach egzaminacyjnych słowo "potrzebuje pomocy" zwykle obniża punktację.
Najlepiej pracować na przykładowych opisach pacjentów i przypisywać je do kategorii w arkuszu. Pomaga też tworzenie krótkich fiszek: czynność → kryteria samodzielności → typowa punktacja. Warto ćwiczyć rozróżnienie mobilności, transferu i toalety, bo te pozycje są często mylone.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "W skali Barthela ocenia się m.in. poruszanie/przemieszczanie."

Źródła:

  • Mahoney FI, Barthel DW, "Functional Evaluation: The Barthel Index", Maryland State Medical Journal, 1965.
  • Collin C, Wade DT, Davies S, Horne V, "The Barthel ADL Index: a reliability study", International Disability Studies, 1988.

Materiały:

  • Arkusze skali Barthela stosowane w podmiocie leczniczym/placówce opiekuńczej (wersja lokalnie przyjęta)
  • Podręczniki i skrypty z zakresu opieki długoterminowej i oceny ADL dla opiekuna medycznego
  • Materiały dydaktyczne o zapobieganiu upadkom i bezpiecznych technikach transferu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego