W protezie podudzia z lejem typu PTB (patellar tendon bearing) obciążenia i stabilizacja są rozkładane tak, aby odciążyć wrażliwe okolice kikuta, a przenieść część sił na odpowiednie miejsca podparcia. Jednym ze sposobów utrzymania protezy na kikucie jest zawieszenie paskiem nadkolanowym (pasek przebiegający powyżej stawu kolanowego).
Taki pasek może w praktyce:
- ograniczać pełny zakres ruchu w stawie kolanowym (zwłaszcza komfortowy wyprost),
- powodować ucisk i dyskomfort w okolicy nadkłykci, co skłania pacjenta do zmiany wzorca chodu,
- sprzyjać "odruchowemu oszczędzaniu" wyprostu kolana i mniejszej aktywacji mięśni odpowiedzialnych za stabilizację kolana.
Mięśniem kluczowym dla wyprostu kolana i kontroli obciążenia kończyny w fazie podporu jest mięsień czworogłowy uda. Jeżeli pacjent przez dłuższy czas używa protezy w sposób, który ogranicza pracę wyprostu lub powoduje unikanie aktywnego napinania tej grupy mięśniowej, może dojść do osłabienia i zaniku czworogłowego.
Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo dotyczą głównie podudzia i stopy:
- "trójgłowego łydki" odpowiada przede wszystkim za zgięcie podeszwowe stopy; w protezie podudzia jego rola jest inna, a pasek nadkolanowy nie celuje bezpośrednio w mechanizm jego pracy.
- "strzałkowego długiego" oraz "piszczelowego przedniego" sterują ustawieniem stopy (odpowiednio m.in. ewersja/stabilizacja łuku oraz zgięcie grzbietowe). W przypadku protezy ich funkcja jest ograniczona, ale nie jest to typowy, najbardziej charakterystyczny skutek zawieszenia nadkolanowego.
W praktyce klinicznej ważne jest, aby pacjent otrzymał informację o możliwych konsekwencjach oraz zalecenia: kontrola dopasowania paska, obserwacja skóry i systematyczne ćwiczenia wzmacniające wyprost kolana (czworogłowy) w rehabilitacji.
