Opis obejmuje zaburzenia pamięci, dezorientację (w czasie, miejscu, sytuacji) oraz problemy z mową. Taki zestaw objawów jest charakterystyczny dla procesu otępiennego, a najczęściej rozpoznawaną przyczyną otępienia u osób dorosłych i starszych jest choroba Alzheimera. W praktyce terapii zajęciowej ważne jest uchwycenie, że są to objawy wpływające na samodzielność: bezpieczeństwo w domu, wykonywanie czynności dnia codziennego, komunikację oraz orientację w otoczeniu.
Odpowiedź "Choroba Alzheimera" pasuje, ponieważ w jej przebiegu typowe są: stopniowe pogarszanie się pamięci epizodycznej, trudności w uczeniu się nowych informacji, narastające kłopoty z orientacją oraz zaburzenia językowe (np. trudność w nazywaniu, zubożenie wypowiedzi). Z perspektywy terapeuty zajęciowego jest to sygnał do stosowania strategii kompensacyjnych (podpowiedzi środowiskowe, rutyny, etykiety), upraszczania zadań i oceny ryzyka (błądzenie, pomyłki w lekach).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne:
- "Zespół chronicznego zmęczenia" może wiązać się z obniżeniem energii, spowolnieniem i gorszą koncentracją, ale sam w sobie nie tłumaczy typowego obrazu otępiennego z wyraźną dezorientacją i postępującymi trudnościami językowymi.
- "Depresja" może powodować subiektywne skargi na pamięć i problemy z koncentracją (czasem nazywane pseudootępieniem), jednak dominują w niej objawy nastroju, a dezorientacja i narastające zaburzenia mowy nie są najczęściej obrazem wiodącym. W różnicowaniu kluczowe jest też pytanie o przebieg i dynamikę objawów.
- "Zespół Aspergera" (obecnie zwykle ujmowany w ramach zaburzeń ze spektrum autyzmu) dotyczy neurorozwojowego wzorca funkcjonowania obecnego od dzieciństwa. Może wiązać się z trudnościami komunikacyjnymi, ale nie jest to nabyta, postępująca utrata pamięci i orientacji.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawiają się równocześnie zaburzenia pamięci + dezorientacja + problemy językowe, myśl o otępieniu. W zadaniach z terapii zajęciowej często chodzi o wstępne rozpoznanie profilu trudności i dobranie bezpiecznych interwencji, a nie o formalną diagnozę lekarską.
