KWALIFIKACJA MOD11 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 3.
Które parametry materiału przed rozkrojem można określić metodą organoleptyczną?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda organoleptyczna polega na ocenie materiału zmysłami (głównie wzrokiem i dotykiem), bez pomiarów aparaturowych. Dlatego przed rozkrojem można w ten sposób rozpoznać błędy tkackie oraz określić prawą i lewą stronę tkaniny. Pozostałe cechy zwykle wymagają badań lub przyrządów.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena organoleptyczna materiału to sprawdzenie jego cech za pomocą zmysłów, bez wykonywania znormalizowanych pomiarów laboratoryjnych. W praktyce krawieckiej przed rozkrojem najczęściej wykorzystuje się wzrok (oglądanie powierzchni, połysku, splotu, równomierności) oraz dotyk (wrażenie ręki materiału), aby szybko wychwycić problemy wpływające na wygląd wyrobu.

Odpowiedź "Rodzaje błędów tkackich oraz prawą i lewą stronę materiału" pasuje do tej definicji, ponieważ:

  • błędy tkackie (np. zaciągnięcia, przerzedzenia, zgrubienia, nierówności) są typowo rozpoznawane wizualnie podczas kontroli materiału,
  • strona prawa i lewa tkaniny zwykle różnią się wyglądem (wykończeniem, intensywnością wzoru, fakturą), co pozwala ustalić je oględzinami i porównaniem powierzchni.

Pozostałe propozycje dotyczą właściwości, które co do zasady określa się metodami pomiarowymi lub badaniami porównawczymi, a nie samą oceną zmysłową:

  • "Sztywność zginania i odporność materiału na mięcie" – mogą być subiektywnie odczuwane w dotyku, ale jako parametry wymagają metody i warunków badania, aby wynik był porównywalny.
  • "Odporność na ścieranie i trwałość wybarwienia materiału" – to cechy użytkowe badane testami (tarcie/ścieranie, odporność barwy na czynniki), których nie da się wiarygodnie ustalić samym oglądem nowego materiału.
  • "Masę powierzchniową i wytrzymałość materiału na tarcie" – masa powierzchniowa jest wielkością liczbową wyznaczaną z pomiaru, a wytrzymałość na tarcie/ścieranie również wymaga procedury badawczej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawiają się właściwości typu "odporność", "trwałość", "wytrzymałość" lub wielkości liczbowe (np. masa powierzchniowa), zwykle oznacza to konieczność pomiaru albo testu. Organoleptycznie najpewniej ocenisz to, co widać i da się jednoznacznie rozpoznać bez narzędzi: wady, stronę materiału, zgodność z wzorem/kolorem, uszkodzenia powierzchni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To ocena materiału zmysłami (najczęściej wzrokiem i dotykiem) bez wykonywania pomiarów aparaturowych. W praktyce służy do szybkiego sprawdzenia wyglądu, wykrycia wad oraz rozpoznania strony prawej i lewej przed rozkrojem.
Najpewniej ocenisz wady widoczne (błędy tkackie, uszkodzenia, zabrudzenia) oraz stronę prawą i lewą materiału. Da się też wstępnie ocenić wygląd, fakturę i "chwyt", ale nie są to wtedy parametry mierzalne.
Wiele wad tkackich ujawnia się w postaci zmian w strukturze i wyglądzie: zgrubień, przerzedzeń, zaciągnięć czy nierówności splotu. Są one bezpośrednio widoczne w oględzinach na stole krojczym, dlatego nadają się do oceny organoleptycznej.
Porównaj obie strony pod tym samym oświetleniem: prawa zwykle ma wyraźniejszy rysunek, lepsze wykończenie, inną fakturę lub połysk. Pomocne bywa też sprawdzenie krawędzi i jednakowego ułożenia wszystkich warstw, aby elementy wykroju miały spójny wygląd.
Nie w sposób wiarygodny. Odporność na ścieranie jest cechą użytkową, którą określa się przez testy tarcia/ścierania w kontrolowanych warunkach i zwykle z użyciem aparatury. Oględziny nowej tkaniny nie dają porównywalnego, powtarzalnego wyniku.
Bo trwałość wybarwienia oznacza, jak kolor zachowa się po tarciu, praniu, świetle czy potu. Tego nie da się pewnie stwierdzić samymi oględzinami. Potrzebne są próby i ocena zmian barwy lub zabrudzenia materiałów towarzyszących.
Częsty błąd to uznanie, że jeśli coś da się dotknąć (np. sztywność), to jest to od razu "parametr organoleptyczny". W pytaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi o cechy jednoznaczne bez narzędzi (wady, strony materiału), a nie o właściwości wymagające metody pomiaru.
Gdy potrzebujesz porównywalnej wartości lub potwierdzenia spełnienia wymagań użytkowych, np. ścieralności, trwałości barwy, masy powierzchniowej, wytrzymałości. Wtedy stosuje się odpowiednie metody badawcze, bo sama ocena wzrokiem/dotykiem jest subiektywna.
Wykrycie wad przed rozkrojem pozwala zaplanować układ szablonów tak, by ominąć uszkodzenia lub przesunąć je w miejsca niewidoczne. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko odrzutów, poprawek i reklamacji, a proces krojenia jest bardziej efektywny.
Ucz się w parach: co widać i da się ocenić (wady, strona prawa/lewa, wygląd) vs co wymaga testu (ścieranie, trwałość barwy, masa, wytrzymałość). Dobrze działa też praktyka: oglądaj różne tkaniny i nazywaj wady oraz stronę materiału.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Metoda organoleptyczna polega na ocenie materiału zmysłami (głównie wzrokiem i dotykiem), bez pomiarów aparaturowych."

Źródła:

  • PN-EN ISO 12947 (seria): Tekstylia — Oznaczanie odporności tkanin na ścieranie metodą Martindale’a (zakres: badania ścieralności wymagające aparatury)
  • PN-EN ISO 105 (seria): Tekstylia — Badania odporności barwy (zakres: metody oceny trwałości wybarwienia w warunkach badawczych)
  • PN-EN ISO 3801: Tekstylia — Tkaniny — Wyznaczanie masy na jednostkę długości i masy na jednostkę powierzchni (zakres: pomiar masy powierzchniowej)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z towaroznawstwa włókienniczego (działy: wady tkanin, ocena surowca, kontrola jakości)
  • Materiały dydaktyczne z technologii kroju i przygotowania materiału do rozkroju
  • Normy i metody badań tekstyliów dotyczące ścierania, trwałości barwy i masy powierzchniowej (dla porównania z oceną organoleptyczną)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego