Termin ważności jest granicą, do której wytwórca gwarantuje jakość produktu leczniczego przy prawidłowym przechowywaniu. Po jego upływie nie można zakładać, że lek zachował deklarowaną zawartość substancji czynnej, stabilność, jałowość (jeśli dotyczy) ani wymagane parametry fizykochemiczne. Z tego powodu przeterminowany produkt nie powinien być ani wydawany pacjentowi, ani wykorzystywany w żadnym obrocie aptecznym.
Właściwe postępowanie obejmuje dwa kroki:
- Wycofanie z obrotu – czyli usunięcie leku z miejsc, z których mógłby zostać wydany (półka ekspedycyjna, magazyn "sprzedażowy"), zabezpieczenie go przed pomyłkowym użyciem oraz oznaczenie zgodnie z przyjętą procedurą.
- Przekazanie do unieszkodliwienia (utylizacji) – czyli oddanie do podmiotu uprawnionego do odbioru i zniszczenia takich odpadów, zgodnie z zasadami obowiązującymi w aptece.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Oddać do badania, aby sprawdzić jego skład" – apteka nie prowadzi rutynowo badań jakościowych przeterminowanych opakowań w celu "dopuszczenia" ich do sprzedaży. Termin ważności jest kryterium praktycznym i jednoznacznym dla decyzji magazynowej.
- "Wykorzystać, zwiększając odpowiednio dawkę" – to szczególnie niebezpieczne: nie ma pewności co do rzeczywistej zawartości substancji czynnej ani profilu zanieczyszczeń, a samowolna zmiana dawki może zaszkodzić pacjentowi.
- "Sprzedać w pierwszej kolejności z rabatem" – sprzedaż produktu po terminie narusza podstawowe zasady bezpieczeństwa i jakości; rabat nie eliminuje ryzyka klinicznego.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "termin ważności upłynął", poprawna odpowiedź prawie zawsze dotyczy wycofania z obrotu i unieszkodliwienia, a nie "ratowania" produktu przez badania, rabaty lub modyfikację dawkowania.
