KWALIFIKACJA ROL9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 2.
Które pestycydy są najbardziej niebezpieczne dla pszczół?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Insektycydy są projektowane do zwalczania owadów, a pszczoły są owadami, dlatego ta grupa środków najczęściej powoduje najsilniejsze, bezpośrednie zatrucia (kontaktowe lub po pobraniu). Fungicydy i herbicydy zwykle nie są ukierunkowane na owady, więc przeciętnie stanowią mniejsze ryzyko ostre.

Pełne wyjaśnienie:

Najbardziej niebezpieczne dla pszczół są insektycydy, ponieważ ich celem biologicznym jest zwalczanie owadów. Pszczoły miodne i dzikie zapylacze należą do tej samej grupy organizmów, więc substancje aktywne zaprojektowane do oddziaływania na układ nerwowy lub inne procesy życiowe owadów mogą powodować u nich zatrucia.

W praktyce zagrożenie ze strony insektycydów może wystąpić m.in. przez:

  • narażenie kontaktowe (pszczoły mają kontakt z kroplami cieczy roboczej lub osadem na roślinach),
  • narażenie pokarmowe (pyłek, nektar, spadź lub woda zanieczyszczone pozostałościami),
  • działanie ostre i subletalne (śmiertelność lub zaburzenia orientacji, lotu i zachowań).

Pozostałe grupy z odpowiedzi są z definicji nakierowane na inne organizmy, dlatego statystycznie rzadziej wywołują typowe, masowe ostre zatrucia pszczół:

  • Fungicydy zwalczają grzyby; zwykle nie są ukierunkowane na owady, choć w pewnych warunkach mogą wpływać pośrednio (np. przez łączenie zabiegów i obciążenie organizmu).
  • Herbicydy zwalczają chwasty; zazwyczaj nie mają celu "owadobójczego", ale mogą pogarszać bazę pożytkową (mniej roślin nektarodajnych) i pośrednio osłabiać kondycję pszczół.
  • Akarycydy są przeznaczone głównie do zwalczania roztoczy; mogą być szkodliwe także dla pszczół, ale jako grupa nie jest typowo kojarzona z najsilniejszą ostrością działania wobec owadów zapylających w porównaniu z insektycydami.

Warto pamiętać, że "niebezpieczeństwo" to nie tylko sama toksyczność, ale też ryzyko: zależy od dawki, terminu, sposobu aplikacji, obecności kwitnienia oraz aktywności lotnej pszczół. Na egzaminie kluczowe jest jednak rozpoznanie, że najbardziej bezpośrednio ukierunkowaną na owady grupą są insektycydy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Insektycydy to środki do zwalczania owadów, więc mogą działać również na pszczoły. Zagrożenie wynika z narażenia kontaktowego (oprysk, osad) i pokarmowego (nektar, pyłek, woda). Największe ryzyko jest zwykle podczas kwitnienia i w czasie aktywności lotnej.
Najczęściej: kontakt z cieczą roboczą lub osadem na roślinach oraz pobranie skażonego nektaru, pyłku i wody. Do tego dochodzi znoszenie pozostałości do ula. Ryzyko rośnie przy zabiegach w trakcie kwitnienia i przy wysokiej aktywności pszczół.
Tak, choć zwykle są ukierunkowane na grzyby, a nie na owady. W praktyce mogą szkodzić pośrednio (np. obciążenie organizmu, łączone zabiegi) lub wpływać na mikroflorę. Na poziomie podstawowym w testach najczęściej uznaje się jednak insektycydy za najbardziej bezpośrednio niebezpieczne.
Herbicydy zwalczają rośliny (chwasty), więc nie są projektowane do działania owadobójczego. Mogą jednak pośrednio szkodzić, bo zmniejszają bazę pożytkową (mniej kwitnących roślin) i pogarszają warunki żerowania. To ryzyko pośrednie, a nie typowe ostre zatrucie.
Akarycydy są przeznaczone głównie do zwalczania roztoczy. Mogą wpływać na pszczoły, zależnie od substancji i sposobu stosowania, ale jako grupa nie jest typowo kojarzona z najsilniejszym, bezpośrednim działaniem wobec owadów zapylających w porównaniu z insektycydami.
Największe ryzyko występuje zwykle podczas kwitnienia i w czasie aktywnego lotu pszczół, gdy zbieraczki odwiedzają kwiaty i mają kontakt z rośliną. Wpływ mają też warunki pogody i znoszenie cieczy. Dlatego kluczowe są terminy zabiegów i informowanie pszczelarzy.
W praktyce pomaga: monitorowanie terminów zabiegów w okolicy, rozmowa z rolnikami, ustawianie pasieki z dala od intensywnych oprysków, zapewnienie czystej wody przy pasiece oraz szybka reakcja na objawy podtrucia. Ważne jest też prowadzenie notatek (daty, obserwacje) na wypadek wyjaśniania zdarzeń.
Typowe sygnały to nagły wzrost liczby martwych pszczół przed ulem, osłabienie lotów, zaburzenia koordynacji i "pełzanie" pszczół, drgawki oraz szybkie osłabienie rodziny. Objawy nie zawsze są jednoznaczne, dlatego liczy się kontekst: termin oprysku, kwitnienie i warunki pogodowe.
Bezpieczeństwo zależy od doboru środka, terminu i sposobu wykonania zabiegu. Kluczowe jest unikanie oprysków na kwitnące rośliny i w czasie oblotu oraz stosowanie dobrych praktyk ograniczających znoszenie cieczy. Pszczelarz powinien współpracować z użytkownikiem terenu i reagować na sygnały ryzyka.
Ucz się "celu działania" grup: insektycydy (owady), fungicydy (grzyby), herbicydy (chwasty), akarycydy (roztocza). Na testach najczęściej wygrywa logika biologiczna: pszczoła to owad, więc środki owadobójcze są zwykle najbardziej bezpośrednio niebezpieczne.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że insektycydy są projektowane do zwalczania owadów, a pszczoły są owadami, dlatego ta grupa środków najczęściej powoduje najsilniejsze, bezpośrednie zatrucia (kontaktowe lub po pobraniu).

Źródła:

  • EFSA Journal 2013;11(7):3295, "Guidance on the risk assessment of plant protection products on bees (Apis mellifera, Bombus spp. and solitary bees)"
  • European Commission, SANCO/10329/2002 rev.2 final (2002), "Guidance document on terrestrial ecotoxicology under Directive 91/414/EEC" (części dotyczące organizmów niebędących celem, w tym pszczół)
  • OECD, Series on Testing and Assessment No. 214 (2017), "Guidance document on honey bee (Apis mellifera L.) brood testing methods"

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu toksykologii pszczół i oceny ryzyka środków ochrony roślin
  • Podręczniki i poradniki pszczelarskie omawiające zatrucia pszczół i profilaktykę
  • Dokumenty instytucji oceniających ryzyko pestycydów dla pszczół (wytyczne, opinie naukowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego