W przekrojach geologicznych często stosuje się przewyższenie (wyolbrzymienie) pionowe, aby lepiej uwidocznić różnice wysokości lub miąższości warstw. Informacja "pięciokrotnie przewyższony przekrój" oznacza, że skala w pionie ma być 5 razy "większa" (czyli bardziej szczegółowa) niż skala wynikająca bezpośrednio ze skali mapy, która jest skalą poziomą.
Skala 1:10 000 oznacza, że 1 jednostka na rysunku odpowiada 10 000 tych samych jednostek w terenie. Jeśli pion ma być 5× bardziej powiększony, to w zapisie 1:n należy zmniejszyć mianownik 5 razy:
n_pion = 10 000 / 5 = 2 000
Zatem przekrój (w części pionowej) wykonuje się w skali 1:2 000. To odpowiada odpowiedzi "1:2 000".
Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?
- "1:5 000" odpowiadałoby przewyższeniu 2× (bo 10 000/2 = 5 000), więc nie spełnia warunku 5×.
- "1:20 000" to skala mniejsza (mniej szczegółowa) niż 1:10 000, czyli byłoby to w praktyce "zmniejszenie", a nie przewyższenie.
- "1:50 000" również jest skalą znacznie mniejszą i tym bardziej nie wynika z przewyższenia 5×.
Wskazówka egzaminacyjna: przy przewyższeniu k× zwykle wykonujesz działanie dzielenia mianownika przez k. Jeżeli wynik daje mniejszy mianownik, to znaczy, że rysunek jest bardziej szczegółowy (większa skala) – i to jest zgodne z ideą przewyższenia.
