Piknometr jest przyrządem laboratoryjnym wykorzystywanym do wyznaczania gęstości. Jego istotą jest to, że ma dokładnie określoną objętość (zwykle w temperaturze odniesienia), a pomiar polega na porównaniu masy piknometru pustego i wypełnionego badaną cieczą. Znając masę próbki i objętość naczynia, można wyznaczyć gęstość jako zależność masa/objętość.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź "gęstości."? Ponieważ piknometr nie jest przyrządem "wielofunkcyjnym" do różnych własności fizycznych – jego konstrukcja (korpus o stałej objętości i korek/kapilara umożliwiająca usunięcie nadmiaru cieczy) jest podporządkowana temu, aby objętość próbki była powtarzalna. To bezpośrednio odpowiada potrzebie dokładnego wyznaczenia gęstości.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "lepkości." – lepkość wyznacza się innymi metodami i przyrządami (np. lepkościomierzami), które mierzą opór przepływu/ścinania, a nie masę w znanej objętości.
- "temperatury parowania." – temperatury związane z przemianą fazową (wrzenie/parowanie w określonych warunkach) bada się aparaturą do destylacji, układami do wyznaczania temperatury wrzenia lub metodami termicznymi; piknometr nie mierzy temperatury przemian.
- "współczynnika załamania światła." – współczynnik załamania oznacza się refraktometrem. Piknometr nie wykorzystuje zjawisk optycznych, tylko zależność masy i objętości.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się właściwości takie jak gęstość, lepkość i współczynnik załamania, warto kojarzyć je z typowymi przyrządami: piknometr → gęstość, lepkościomierz → lepkość, refraktometr → optyka (załamanie). Taka mapa skojarzeń pomaga unikać pomyłek na testach.
