KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 3.
Podczas ważenia substancji w naczynku wagowym na wadze technicznej, dla zrównoważenia masy na szalce położono odważniki: 20 g, 2 g, 500 mg, 200 mg, 20 mg, 10 mg, 10 mg i 5 g. Masa substancji z naczynkiem wyniosła
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć masę substancji z naczynkiem, sumuje się masy wszystkich użytych odważników po przeliczeniu mg na g.
W gramach: 20 g + 5 g + 2 g = 27 g.
W miligramach: 500 + 200 + 20 + 10 + 10 = 740 mg = 0,740 g.
Razem: 27,740 g.

Pełne wyjaśnienie:

Na wadze szalkowej (technicznej) masa ważonego obiektu jest równa sumie odważników, które doprowadziły układ do równowagi. W zadaniu podano komplet odważników użytych do zrównoważenia naczynka z substancją, więc należy je po prostu zsumować.

Krok 1: zsumuj odważniki w gramach

  • 20 g
  • 5 g
  • 2 g

Suma części "gramowej" wynosi: 20 + 5 + 2 = 27 g.

Krok 2: zsumuj odważniki w miligramach i przelicz na gramy

  • 500 mg
  • 200 mg
  • 20 mg
  • 10 mg
  • 10 mg

Suma w miligramach: 500 + 200 + 20 + 10 + 10 = 740 mg.

Ponieważ 1000 mg = 1 g, to 740 mg = 740/1000 g = 0,740 g.

Krok 3: dodaj wyniki

27 g + 0,740 g = 27,740 g. Taki zapis (z przecinkiem) jest poprawny w polskiej notacji dziesiętnej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 22,745 g i 22,740 g: wynik jest zaniżony o 5 g, co zwykle oznacza pominięcie odważnika 5 g albo błędne przepisanie listy.
  • 27,745 g: różni się o 0,005 g (= 5 mg). To typowy błąd przy sumowaniu miligramów (np. doliczenie 5 mg, którego nie było, lub niepoprawne zaokrąglenie).

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach zawsze rozdzielaj jednostki (g i mg), sumuj osobno, a na końcu wykonaj tylko jedną konwersję mg → g. To minimalizuje ryzyko "przesunięcia przecinka".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aby przeliczyć mg na g, dzielisz wartość przez 1000, bo 1000 mg = 1 g. Przykład: 740 mg = 740/1000 g = 0,740 g. W zadaniach z odważnikami najbezpieczniej jest najpierw zsumować wszystkie mg, a dopiero potem wykonać jedno przeliczenie na gramy.
W wadze szalkowej równowaga oznacza, że masa na jednej szalce jest równa masie na drugiej (pomijając drobne poprawki). Jeśli naczynko z substancją zrównoważono odważnikami, to masa naczynka z substancją jest równa sumie mas tych odważników po właściwym przeliczeniu jednostek.
Stosuj zasadę: nie mieszaj jednostek w jednym kroku. Zsumuj osobno odważniki w gramach i osobno w miligramach. Dopiero na końcu przelicz mg na g i dodaj do części "gramowej". Dodatkowo sprawdź, czy nie pominąłeś żadnej liczby z listy.
Zapis 27,740 g oznacza 27 gramów i 740 tysięcznych grama. Trzy miejsca po przecinku pojawiają się naturalnie, gdy w wyniku występują miligramy, bo 1 mg = 0,001 g. Jeśli suma mg wynosi 740 mg, to w gramach daje to dokładnie 0,740 g.
Porównaj część całkowitą i dziesiętną wyniku. Różnica 5 g zmienia część całkowitą (np. 27 g vs 22 g). Różnica 5 mg to 0,005 g i zmienia tylko trzy miejsca po przecinku. To szybki test kontroli błędów w zadaniach z odważnikami.
Najczęściej: (1) pominięcie jednego odważnika z listy (np. 5 g), (2) dodanie mg do g bez przeliczenia, (3) przesunięcie przecinka przy konwersji mg → g, (4) zaokrąglenie bez uzasadnienia. Pomaga zapis w dwóch kolumnach: g oraz mg.
Możesz sumować w dowolnej kolejności, ale praktycznie najlepiej: osobno gramy i osobno miligramy. To zmniejsza ryzyko błędu. Potem przelicz mg na g i dodaj do sumy gramów. Dzięki temu łatwo też zauważysz, czy wynik ma sens (np. czy nie "zniknęło" 5 g).
Jeśli wśród odważników jest 20 g oraz 5 g i 2 g, to sama część "gramowa" powinna dać 27 g. Wynik około 22 g sugeruje, że ktoś pominął 5 g albo omyłkowo odjął zamiast dodać. To typowa pułapka przy przepisywaniu dłuższej listy.
Stosuj grupowanie: najpierw dodaj największe odważniki (np. 20 g + 5 g + 2 g), potem osobno zsumuj mg (500 + 200 + 20 + 10 + 10). Na końcu zamień mg na g i dodaj. Ta metoda jest szybka i odporna na pomyłki w przecinku.
W praktyce ważenia operator powinien umieć: poprawnie odczytać jednostki (g/mg), dobrać i zsumować odważniki, kontrolować rząd wielkości wyniku oraz wykrywać błędy (np. brak 5 g lub różnice rzędu kilku mg). Te umiejętności wspierają przygotowanie naważek i kontrolę procesu.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – SI Brochure, 9th edition (2019), sekcja dot. przedrostków SI i relacji mg–g, https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-18)
  • Główny Urząd Miar, informacje o jednostkach miary i układzie SI (zależności jednostek masy, w tym g i mg), https://www.gum.gov.pl/pl/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały z metrologii i technik pomiarowych (jednostki SI, przeliczanie jednostek)
  • Instrukcja obsługi wagi technicznej/ćwiczenia z ważenia (tarowanie, dobór odważników)
  • Zadania rachunkowe z chemii analitycznej: przygotowanie naważek i roztworów z użyciem mg i g

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego