KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 29.
Płyn Lugola to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płyn Lugola to wodny roztwór jodu, w którym dodatek jodku potasu zwiększa rozpuszczalność jodu (powstają formy jodkowe w roztworze). Dlatego poprawna jest odpowiedź: roztwór jodu w roztworze jodku potasu. Pozostałe propozycje opisują inne, niezwiązane odczynniki.

Pełne wyjaśnienie:

Płyn Lugola jest klasycznym odczynnikiem laboratoryjnym będącym wodnym roztworem jodu przygotowanym w obecności jodku potasu. W praktyce jodek potasu pełni kluczową rolę: ułatwia rozpuszczenie jodu w wodzie (w roztworze powstają formy jodkowe), dzięki czemu otrzymuje się stabilniejszy i użyteczny odczynnik do zastosowań analitycznych.

Odpowiedź "roztwór jodu w roztworze jodku potasu" poprawnie opisuje zarówno skład, jak i istotę przygotowania tego odczynnika.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "wodny roztwór siarczanu(VI) miedzi(II)" opisuje roztwór soli miedzi(II), typowo niebieski, używany m.in. w innych doświadczeniach i analizach, ale nie ma związku z płynem Lugola.
  • "mieszanina kwasu solnego z kwasem azotowym(V)" to opis tzw. wody królewskiej (mieszaniny kwasów), stosowanej do rozpuszczania metali szlachetnych. To zupełnie inny odczynnik o innym przeznaczeniu i składzie.
  • "roztwór jodu w alkoholu etylowym" odpowiada raczej nalewce jodowej (jodynie), czyli roztworowi alkoholowemu, a nie wodnemu roztworowi jodu z KI. To częsta pułapka, bo oba preparaty zawierają jod, lecz różnią się rozpuszczalnikiem i typowym zastosowaniem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w nazwie pojawia się Lugol, myśl o wodzie + KI + jod, a jeśli o jodynie/nalewce, to o alkoholu jako rozpuszczalniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płyn Lugola to wodny roztwór jodu przygotowany w obecności jodku potasu. Dodatek jodku potasu ułatwia rozpuszczanie jodu w wodzie, dzięki czemu otrzymuje się praktyczny odczynnik do zastosowań laboratoryjnych.
Jodek potasu poprawia rozpuszczalność jodu w wodzie. Bez jego dodatku jod rozpuszcza się słabo, a roztwór byłby mniej użyteczny. W praktyce obecność jodku sprzyja tworzeniu form jodkowych w roztworze i stabilizuje odczynnik.
Kluczowa różnica to rozpuszczalnik i typowa formulacja: płyn Lugola jest roztworem wodnym jodu z dodatkiem jodku potasu, a jodyna (nalewka jodowa) to zwykle roztwór jodu w alkoholu. Oba zawierają jod, ale nie są tym samym odczynnikiem.
Płyn Lugola jest roztworem wodnym. Jeśli w odpowiedzi pojawia się "alkohol etylowy", to opis pasuje raczej do nalewki jodowej. Na egzaminie zwracaj uwagę na to, czy podano wodę i jodek potasu.
Oznacza to, że jod (substancja rozpuszczona) znajduje się w wodnym roztworze, który zawiera już rozpuszczony jodek potasu. Taki układ zwiększa efektywną rozpuszczalność jodu i jest typowym sposobem opisu składu płynu Lugola w chemii.
Najczęściej działa skojarzenie z "jodem do odkażania", który bywa roztworem alkoholowym (jodyna). Ponieważ oba preparaty zawierają jod, łatwo pominąć różnicę w rozpuszczalniku i w obecności jodku potasu. Na egzaminie porównuj skład, nie tylko nazwę.
Płyn Lugola jest wykorzystywany jako odczynnik w prostych próbach i demonstracjach, gdzie potrzebna jest obecność jodu w roztworze wodnym. W kontekście nauki analityki często pojawia się przy zagadnieniach rozpoznawania odczynników oraz reakcji jakościowych związanych z jodem.
Nie. Woda królewska to mieszanina kwasu solnego i azotowego(V), używana m.in. do rozpuszczania metali szlachetnych. Płyn Lugola to wodny roztwór jodu z jodkiem potasu. To odczynniki o zupełnie innym składzie, właściwościach i zastosowaniach.
Szukaj informacji o jodzie oraz o jodku potasu i o roztworze wodnym. Jeśli pojawia się alkohol etylowy, to jest sygnał, że mowa raczej o jodynie. Dobrą praktyką jest wypisanie: "Lugol = jod + KI + woda".
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie pojedynczego słowa (np. "jod"), bez sprawdzenia całego składu. Inny błąd to mylenie odczynników o podobnej funkcji lub nazwie handlowej. Pomaga nawyk porównania: substancja rozpuszczona, rozpuszczalnik, dodatki (np. KI).
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Płyn Lugola to wodny roztwór jodu, w którym dodatek jodku potasu zwiększa rozpuszczalność jodu (powstają formy jodkowe w roztworze)."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło: "płyn Lugola" (opis składu i definicja), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/plyn-Lugola;3957320.html - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – "Płyn Lugola" (skład: jod + jodek potasu w wodzie), https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82yn_Lugola - dostęp 2026-02-27
  • Britannica – "Lugol's solution" (iodine and potassium iodide in water), https://www.britannica.com/science/Lugols-solution - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik do chemii analitycznej (działy: odczynniki, roztwory, próby jakościowe)
  • Tabele/kompendia odczynników laboratoryjnych i ich składów
  • Instrukcje BHP i karty charakterystyki (SDS) dla jodu i jodku potasu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego