KWALIFIKACJA PGF8 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 42.
Po sesji zdjęciowej nie podpisano z modelkami umów o wykorzystanie wizerunku. Zdjęcia można opublikować, jeżeli
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozpowszechnianie wizerunku co do zasady wymaga zezwolenia osoby przedstawionej.
Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy osoba dostała umówioną zapłatę za pozowanie i nie zastrzegła wyraźnie braku zgody na publikację. Sama zapłata lub cel kampanii nie wystarczają.

Pełne wyjaśnienie:

Wizerunek jest chroniony jako dobro osobiste, a jego rozpowszechnianie (np. publikacja w reklamie, w social mediach, na billboardach) co do zasady wymaga zezwolenia osoby przedstawionej. W praktyce agencji reklamowej oznacza to konieczność zadbania o zgodę/umowę wizerunkową jeszcze przed publikacją materiału.

Poprawna odpowiedź: "modelki otrzymały umówioną zapłatę za pozowanie i nie zgłosiły wyraźnego zastrzeżenia wobec publikacji wizerunku" – jest właściwa, bo wyjątek przewiduje łącznie dwa warunki: (1) zapłata za pozowanie oraz (2) brak wyraźnego zastrzeżenia, że wizerunku nie wolno rozpowszechniać. Jeżeli osoba wyraźnie zastrzegła brak zgody, sama zapłata nie legalizuje publikacji. Dlatego w pracy zawodowej rekomenduje się formę pisemną, bo ułatwia wykazanie, jaki był zakres zgody i czy pojawiły się zastrzeżenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "na zdjęciach nie widać twarzy modelek" – brak widocznej twarzy nie zawsze oznacza brak możliwości identyfikacji. Wizerunek może obejmować także inne cechy pozwalające rozpoznać osobę (np. sylwetkę, znaki szczególne, kontekst). To nie jest automatyczna podstawa do publikacji.
  • "modelki wcześniej współpracowały z tą agencją reklamową" – wcześniejsza współpraca nie przenosi zgody na nowe materiały i nowe pola wykorzystania. Każde użycie wizerunku powinno mieć podstawę prawną i określony zakres.
  • "zdjęcia będą wykorzystane wyłącznie w kampanii społecznej" – cel kampanii nie znosi wymogu zgody. Kampania społeczna może nadal być rozpowszechnianiem wizerunku i wymaga spełnienia przesłanek ustawowych lub uzyskania zezwolenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się "zapłata za pozowanie", szukaj drugiej części wyjątku: "w braku wyraźnego zastrzeżenia". To typowa pułapka polegająca na utożsamieniu wynagrodzenia z automatyczną zgodą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozpowszechnianie wizerunku to udostępnianie go publicznie, np. publikacja zdjęcia w kampanii, na stronie www, w mediach społecznościowych, w katalogu lub na billboardzie. W reklamie oznacza to realne wykorzystanie materiału do komunikacji z odbiorcami, a nie samo wykonanie zdjęcia na planie.
Bo zapłata jest tylko jednym z warunków wyjątku. Dodatkowo osoba nie może zgłosić wyraźnego zastrzeżenia, że jej wizerunku nie wolno publikować. W praktyce bez jasnych ustaleń (najlepiej pisemnych) trudno wykazać, czy takie zastrzeżenie nie padło.
W typowej sytuacji "zapłata za pozowanie" muszą wystąpić łącznie: umówiona zapłata oraz brak wyraźnego zastrzeżenia modelki wobec publikacji. Jeśli pojawi się zastrzeżenie, agencja powinna uzyskać zgodę/umowę określającą zakres wykorzystania wizerunku.
Zgoda może być udzielona także ustnie, ale w reklamie forma pisemna jest zalecana ze względów dowodowych. Dokument pozwala ustalić, gdzie i jak długo można używać zdjęć oraz czy modelka nie wprowadziła ograniczeń (np. zakaz social mediów albo zakaz kampanii komercyjnych).
Nie. Wizerunek to nie tylko twarz. Osobę można rozpoznać po sylwetce, fryzurze, tatuażach, ubiorze, miejscu, rekwizytach lub kontekście. Dlatego "nie widać twarzy" nie jest pewnym argumentem legalizującym publikację, zwłaszcza w materiałach reklamowych.
Nie daje automatycznie. Zgoda/umowa jest zwykle ograniczona do konkretnej sesji, projektu i pól wykorzystania. Nowa sesja lub inna kampania (inne kanały, inny czas emisji) wymaga odrębnych ustaleń. To częsty błąd organizacyjny w produkcji reklamowej.
Co do zasady nadal obowiązuje ochrona wizerunku. Sam fakt, że cel jest społeczny, nie znosi potrzeby posiadania podstawy do rozpowszechniania. W praktyce ryzyko reputacyjne bywa nawet większe, bo osoba może nie chcieć być kojarzona z daną tematyką mimo "dobrego celu" kampanii.
Ryzyko obejmuje roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych (wizerunku), żądanie zaniechania, usunięcia skutków, a także potencjalne konsekwencje finansowe i wizerunkowe dla klienta. Dodatkowo trzeba liczyć się z koniecznością wycofania kampanii i kosztami reprintów/zmiany kreacji.
Powinna wskazywać: strony, materiał (zdjęcia/wideo), kanały publikacji (www, social media, OOH), terytorium, czas, zakres modyfikacji (retusz, fotomontaż), kontekst użycia oraz wynagrodzenie. Kluczowe jest też określenie, czy modelka może odwołać zgodę i na jakich zasadach.
Szukaj słów sugerujących uproszczenie: "wystarczy zapłata", "to tylko kampania społeczna", "nie widać twarzy", "wcześniej współpracowała". W większości przypadków poprawna odpowiedź zawiera warunek zgody lub pełną przesłankę wyjątku (np. zapłata i brak zastrzeżenia).
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Sama zapłata lub cel kampanii nie wystarczają."

Źródła:

  • Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 81, Dz.U. 2025 poz. 24
  • Kodeks cywilny, art. 23

Materiały:

  • Tekst ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 81) – lektura przepisu i wyjątków
  • Komentarze i poradniki branżowe dotyczące zgód wizerunkowych w reklamie (omówienie praktyczne)
  • Wzory zgód/umów na wykorzystanie wizerunku stosowane w produkcji reklamowej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego