KWALIFIKACJA CHM4 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 32.
Pobraną z cysterny próbkę oleju napędowego poddano analizie, której wyniki zamieszczono w tabeli.
Wskaż, które z wyznaczonych parametrów nie spełniają wymogów określonych w normach.

ParametrOtrzymane w toku analizy wyniki
Liczba cetanowa56
Gęstość w temperaturze 15°C837 kg/m³
Zawartość siarki25 mg/kg
Temperatura zapłonu57°C
Zawartość wody239 mg/kg
Zawartość zanieczyszczeń23 mg/kg
Zawartość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych10 % m/m

Oleje napędowe – Wymagania wg PN-EN 590:2022-08

ParametrJednostkiMin.Max.
Liczba cetanowa-51-
Gęstość w temperaturze 15°Ckg/m³820845
Zawartość siarkimg/kg-10
Temperatura zapłonu°Cpowyżej 55-
Zawartość wodymg/kg-200
Zawartość zanieczyszczeńmg/kg-24
Zawartość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych% m/m-11
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nie spełniają wymagań te parametry, których wynik przekracza wartość maksymalną lub nie osiąga minimum.
Wg PN-EN 590:2022-08 siarka ma limit max 10 mg/kg, a w próbce jest 25 mg/kg. Woda ma limit max 200 mg/kg, a w próbce jest 239 mg/kg. Pozostałe wyniki mieszczą się w dopuszczalnych granicach.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba porównać wyniki analizy próbki z wymaganiami normatywnymi podanymi w tabeli. Kluczowe jest rozróżnienie, czy dany parametr ma wymaganie minimalne (wynik nie może być niższy) czy wymaganie maksymalne (wynik nie może być wyższy).

Odpowiedź "Zawartość siarki oraz zawartość wody." jest poprawna, ponieważ:

  • Zawartość siarki ma wymaganie maksymalne 10 mg/kg. Otrzymano 25 mg/kg, więc limit został przekroczony i próbka nie spełnia wymagań.
  • Zawartość wody ma wymaganie maksymalne 200 mg/kg. Otrzymano 239 mg/kg, więc również jest przekroczenie.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo zawierają co najmniej jeden parametr, który w danych mieści się w normie:

  • "Wartość liczby cetanowej oraz zawartość wody." – liczba cetanowa ma minimum 51, a wynik 56 spełnia wymaganie (problemem jest tylko woda).
  • "Zawartość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych oraz gęstość w temperaturze 15°C" – WWA mają max 11% m/m (wynik 10% m/m), a gęstość ma zakres 820–845 kg/m³ (wynik 837 kg/m³), więc oba parametry są zgodne.
  • "Zawartość zanieczyszczeń oraz temperatura zapłonu…" – zanieczyszczenia mają max 24 mg/kg (wynik 23 mg/kg), a temperatura zapłonu ma wymaganie "powyżej 55°C" (wynik 57°C), więc oba parametry spełniają wymagania.

W praktyce laboratoryjnej takie porównanie decyduje o ocenie jakości partii paliwa: przekroczenie siarki wiąże się m.in. z większym ryzykiem emisji związków siarki, a nadmiar wody zwiększa ryzyko korozji i problemów eksploatacyjnych (filtry, układ wtryskowy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zgodność oznacza, że wszystkie oznaczone parametry (np. siarka, woda, liczba cetanowa, gęstość) mieszczą się w limitach min./max. podanych w wymaganiach. W praktyce laboratorium porównuje wynik z tabelą wymagań i wskazuje, które parametry (jeśli jakieś) przekraczają dopuszczalne wartości.
Patrzysz na kolumny Min. i Max.: jeśli wpis jest w Min., wynik musi być co najmniej tak duży (np. liczba cetanowa). Jeśli wpis jest w Max., wynik nie może go przekroczyć (np. zawartość siarki, zawartość wody). Znak "-" oznacza brak tego typu ograniczenia.
Niska zawartość siarki ogranicza powstawanie związków siarki w spalinach i wspiera wymagania środowiskowe. Dodatkowo paliwo o zbyt dużej zawartości siarki może negatywnie wpływać na układy oczyszczania spalin w pojazdach. Dlatego w aktualnych wymaganiach dopuszczalne wartości są bardzo restrykcyjne.
Nadmiar wody w paliwie zwiększa ryzyko korozji elementów układu paliwowego, sprzyja rozwojowi mikroorganizmów i może powodować problemy eksploatacyjne (np. zatykanie filtrów, niestabilna praca silnika). W ocenie jakości próbki woda jest parametrem z limitem maksymalnym.
To wymaganie minimalne: temperatura zapłonu ma być większa niż 55°C. Jeśli wynik wynosi np. 57°C, to warunek jest spełniony. Błąd egzaminacyjny polega często na traktowaniu tego zapisu jak limitu maksymalnego albo nieuwzględnieniu słowa "powyżej".
W zadaniach szkolnych często "ustawia się" przekroczenia dla parametrów z czytelnymi limitami maksymalnymi, takich jak zawartość siarki i zawartość wody. Są one łatwe do porównania z tabelą, ale wymagają uważnego sprawdzenia jednostek i kolumn Min./Max.
Najczęstsze błędy to: mylenie kolumny Min. z Max., pomijanie jednostek (mg/kg vs % m/m), nieuwaga przy odczycie wartości (zły wiersz), oraz korzystanie z nieaktualnych limitów. Na egzaminie zawsze opieraj się na tabeli wymagań podanej w zadaniu.
Nie zawsze "jak najwyższa" jest warunkiem poprawności. W tabeli wymagań liczba cetanowa ma zwykle minimum (np. 51), więc wynik musi być co najmniej równy tej wartości. W zadaniu wynik 56 spełnia wymaganie, więc nie jest powodem niezgodności.
Gęstość ma zwykle podany przedział (Min. i Max.). Sprawdzasz, czy wynik znajduje się pomiędzy tymi wartościami. Przykładowo, gdy wymaganie to 820–845 kg/m³, a wynik to 837 kg/m³, to gęstość jest zgodna. Uwaga na poprawną temperaturę odniesienia: 15°C.
Ćwicz pracę z tabelami: szybkie rozpoznawanie, które parametry mają Min., które Max., i które mają zakres. Powtarzaj kluczowe parametry oleju napędowego (siarka, woda, liczba cetanowa, gęstość, temperatura zapłonu, zanieczyszczenia, WWA) i trenuj porównywanie wyniku z limitem bez "zgadywania".
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 10 lipca 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, Dz.U. 2024 poz. 1018
  • PN-EN 590:2022-08, Paliwa do pojazdów samochodowych – Oleje napędowe – Wymagania i metody badań (tabele wymagań jakościowych oleju napędowego, w tym limity siarki i wody)
  • Opis ilustracji (zweryfikowany przez model wizyjny): dwie tabele "wyniki analizy" i "wymagania", z parametrami: liczba cetanowa, gęstość 15°C, siarka, temperatura zapłonu, woda, zanieczyszczenia, WWA

Materiały:

  • Tekst Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 10 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1018) – część dot. oleju napędowego
  • PN-EN 590:2022-08 "Paliwa do pojazdów samochodowych – Oleje napędowe – Wymagania i metody badań" (tabele wymagań)
  • Materiały dydaktyczne z analizy paliw ciekłych (interpretacja parametrów jakościowych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego