KWALIFIKACJA MOT6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 15.
Podczas diagnostyki sprzęgła mechanik stwierdził szarpanie przy zwalnianiu pedału sprzęgła. Przyczyną usterki może być
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szarpanie przy zwalnianiu pedału sprzęgła wynika zwykle z nierównomiernego narastania siły docisku i tarcia na powierzchniach ciernych. Odkształcona tarcza dociskowa może powodować miejscowe różnice docisku, przez co moment przenoszony rośnie skokowo i auto "szarpie". Pozostałe usterki częściej dają poślizg, hałas lub problemy z rozłączaniem.

Pełne wyjaśnienie:

Objaw "szarpanie przy zwalnianiu pedału sprzęgła" (często odczuwany przy ruszaniu lub płynnym dołączaniu napędu) jest typowy dla sytuacji, w której moment obrotowy przenoszony przez sprzęgło nie narasta płynnie, tylko zmienia się skokowo. Dzieje się tak, gdy w układzie ciernym występują nierówności, bicie lub zmienny docisk – wtedy tarcie raz "łapie" mocniej, raz słabiej, co kierowca odczuwa jako drgania i szarpanie.

Dlaczego poprawne jest "odkształcona tarcza dociskowa"?
Element docisku ma zapewnić równomierne dociśnięcie tarczy sprzęgła do koła zamachowego. Jeżeli tarcza dociskowa jest odkształcona (np. ma bicie, przegrzanie, nierówną powierzchnię), nacisk nie rozkłada się jednakowo na całym obwodzie. W efekcie podczas puszczania pedału sprzęgła pojawia się nierównomierne przenoszenie momentu, a samochód może szarpać mimo prawidłowej techniki jazdy.

Dlaczego "zaolejona tarcza sprzęgła" jest tu mniej trafna?
Zaolejenie okładzin ciernych najczęściej prowadzi do poślizgu (wzrost obrotów silnika bez proporcjonalnego przyspieszania), zapachu spalenizny i przegrzewania. Może powodować niestabilne tarcie, ale jako dominujący, typowy objaw w pytaniu egzaminacyjnym częściej wskazuje się poślizg, a nie "szarpanie przy zwalnianiu pedału".

Dlaczego "zużycie łożyska oporowego sprzęgła" nie pasuje najlepiej?
Łożysko oporowe (wyciskowe) zwykle daje objawy akustyczne: szum, pisk lub hałas pojawiający się przy wciśniętym pedale sprzęgła. Może też powodować nierówną pracę mechanizmu wysprzęglania, ale typowym skojarzeniem diagnostycznym jest hałas, nie szarpanie przy płynnym załączaniu.

Dlaczego "wyciek płynu z układu wysprzęglnika" jest mniej właściwy?
Wyciek w hydraulice wysprzęglania prowadzi do zapowietrzenia i spadku ciśnienia, a to skutkuje problemami z rozłączaniem (trudności z wrzuceniem biegu, zgrzyty, "ciągnięcie" sprzęgła) albo zmienionym punktem brania. To inny mechanizm niż nierównomierny docisk powierzchni ciernych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "szarpanie" przy załączaniu, myśl o elementach powodujących nierównomierny docisk lub bicie (docisk, tarcza, koło zamachowe, poduszki zespołu napędowego). Gdy pojawia się "poślizg", szukaj spadku tarcia (olej, zużyte okładziny, osłabione sprężyny docisku).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To objaw, że moment przenoszony przez sprzęgło narasta nierównomiernie. Zamiast płynnego "złapania" pojawiają się krótkie skoki tarcia i docisku, co wywołuje drgania układu napędowego i odczuwalne szarpnięcia podczas ruszania lub zmiany biegów.
Odkształcony element docisku nie dociska tarczy jednakowo na całym obwodzie. Powstają miejsca o większym i mniejszym nacisku, więc tarcie "łapie" pulsacyjnie. Skutkiem jest nierówny przyrost przenoszonego momentu i drgania odczuwane jako szarpanie.
Przy szarpaniu auto drży i "podskakuje" przy dołączaniu napędu, mimo że obroty silnika nie uciekają wyraźnie. Przy poślizgu obroty rosną, a prędkość nie rośnie proporcjonalnie; często czuć zapach spalenizny i sprzęgło gorzej przenosi moment pod obciążeniem.
Nie zawsze. Zaolejenie najczęściej zmniejsza tarcie i daje poślizg, przegrzewanie oraz zapach spalenizny. W pewnych sytuacjach może pojawić się nierówna praca, ale diagnostycznie częściej kojarzy się je z poślizgiem niż z typowym "szarpaniem" przy puszczaniu pedału.
Najczęściej są to objawy akustyczne: szum, pisk lub chrobotanie pojawiające się przy wciśniętym pedale sprzęgła (gdy łożysko pracuje pod obciążeniem). Samo łożysko rzadziej jest główną przyczyną szarpania; częściej wskazuje na problem z hałasem i pracą wysprzęglania.
Wyciek powoduje spadek ciśnienia w układzie hydraulicznym i często zapowietrzenie. Sprzęgło może się nie rozłączać do końca, przez co biegi wchodzą z oporem, pojawiają się zgrzyty, a samochód może "ciągnąć" mimo wciśniętego pedału.
Gdy elementy sprzęgła są sprawne, a mimo to występują drgania, warto sprawdzić poduszki silnika i skrzyni, luzy w układzie napędowym, półosie oraz koło zamachowe. Zużyte mocowania lub luzy mogą wzmacniać drgania i dawać wrażenie szarpania przy dołączaniu napędu.
Po demontażu ocenia się stan powierzchni ciernych (ślady przegrzania, pęknięcia, nierówności), sprawdza się bicie i równomierność docisku oraz stan sprężyny talerzowej. W praktyce często kwalifikuje się do wymiany cały komplet sprzęgła, aby przywrócić równą pracę.
Tak. Ruszanie na wysokich obrotach, długie "półsprzęgło" i przegrzewanie mogą doprowadzić do deformacji elementów docisku i zmiany właściwości okładzin. Nawet po poprawie techniki jazdy objaw może pozostać, jeśli elementy cierne zostały już przegrzane lub odkształcone.
Ćwicz mapowanie "objaw → najbardziej typowa przyczyna": szarpanie (nierówny docisk/bicie), poślizg (spadek tarcia), hałas przy pedale (łożysko), problemy z wrzucaniem biegów (niedostateczne rozłączanie/hydraulika). Pomaga też rozróżnianie, czy objaw występuje przy wciśniętym czy puszczonym pedale.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Szarpanie przy zwalnianiu pedału sprzęgła wynika zwykle z nierównomiernego narastania siły docisku i tarcia na powierzchniach ciernych."

Źródła:

  • Bosch: Automotive Handbook (Automobiltechnisches Handbuch) – rozdziały dotyczące sprzęgła ciernego i typowych objawów usterek (judder/shudder).
  • Schaeffler LuK – materiały techniczne/szkoleniowe dotyczące diagnostyki sprzęgła (objawy: shudder/judder, przyczyny w zespole docisku i elementach ciernych).
  • ZF Aftermarket SACHS – materiały techniczne/szkoleniowe o sprzęgłach i typowych symptomach usterek (drgania/szarpanie, nierównomierny docisk, deformacje elementów).

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe producentów sprzęgieł (objawy–przyczyny–diagnostyka)
  • Podręczniki z budowy i eksploatacji pojazdów – rozdział o przeniesieniu napędu
  • Instrukcje serwisowe dotyczące kontroli sprzęgła i układu wysprzęglania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego