W terapii zajęciowej diagnoza (ocena terapeutyczna) służy zrozumieniu, jak pacjent funkcjonuje w codziennych aktywnościach i co utrudnia mu samodzielność oraz udział w życiu społecznym. Dlatego ocena powinna obejmować kilka powiązanych obszarów, a nie tylko jeden wycinek.
Odpowiedź "Na sferze fizycznej, psychicznej i społecznej pacjenta" jest właściwa, ponieważ ograniczenia w wykonywaniu czynności wynikają często jednocześnie z: stanu ciała (siła, zakres ruchu, ból, koordynacja), czynników psychicznych (nastrój, lęk, koncentracja, pamięć, motywacja) oraz kontekstu społecznego (wsparcie rodziny, wymagania roli zawodowej/uczniowskiej, relacje, bariery w komunikacji). Holistyczne ujęcie pozwala zaplanować realne cele i dobrać aktywności adekwatne do potrzeb.
Odpowiedzi zawężające diagnozę do jednej sfery są nieprawidłowe:
- "Tylko na sferze fizycznej pacjenta" – ignoruje wpływ emocji i procesów poznawczych na uczenie się nowych strategii oraz na wytrwałość w ćwiczeniach; może prowadzić do planu, którego pacjent nie będzie w stanie realizować.
- "Tylko na sferze psychicznej pacjenta" – pomija realne ograniczenia somatyczne i bezpieczeństwo wykonywania czynności (np. zmęczenie, ból, ograniczony chwyt), co grozi nietrafionymi zaleceniami.
- "Tylko na sferze społecznej pacjenta" – jest zbyt wąska, bo nawet dobre wsparcie środowiska nie zrekompensuje całkowicie problemów fizycznych lub zaburzeń poznawczych, jeśli nie zostaną rozpoznane i uwzględnione w terapii.
Na egzaminie warto pamiętać zasadę: funkcjonowanie = człowiek + jego możliwości + psychika + kontekst/środowisko. Pytania o diagnozę/ocenę w terapii zajęciowej zwykle premiują odpowiedzi obejmujące kilka sfer i nastawione na praktyczne wykonywanie aktywności, a nie pojedynczy parametr zdrowia.
