KWALIFIKACJA TKO6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 27.
Podczas eksploatacji haka sprzęgu śrubowego dochodzi do owalizacji otworu na sworzeń sprzęgu. Wymiar graniczny maksymalnego zużycia haka w tym miejscu nie może przekroczyć
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny haka sprzęgu śrubowego oraz tabelę z wymiarami dotyczącymi jego eksploatacji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sformułowanie "wymiar graniczny maksymalnego zużycia" oznacza wartość, po przekroczeniu której element nie spełnia kryteriów dopuszczenia do dalszej eksploatacji. Dla owalizacji otworu haka na sworzeń przyjętą granicą jest 60 mm, a wartości 56 mm i 59 mm są poniżej limitu, natomiast 61 mm przekracza dopuszczalne maksimum.

Pełne wyjaśnienie:

W sprzęgu śrubowym (stosowanym w taborze kolejowym) hak sprzęgu oraz sworzeń przenoszą znaczne siły wzdłużne. W trakcie eksploatacji dochodzi do zużycia współpracujących powierzchni, a jednym z typowych objawów jest owalizacja otworu w haku, w którym pracuje sworzeń. Owalizacja oznacza, że otwór traci kształt kołowy i "wydłuża się" w kierunku działania obciążeń, co pogarsza pasowanie i zwiększa luzy.

W pytaniu kluczowe jest rozpoznanie zwrotu "wymiar graniczny maksymalnego zużycia … nie może przekroczyć". To wskazuje na wartość dopuszczalną (limit), po przekroczeniu której element powinien zostać wycofany z eksploatacji, naprawiony lub wymieniony zgodnie z dokumentacją utrzymaniową. Poprawną odpowiedzią jest "60 mm", czyli granica maksymalna przyjęta dla tego miejsca pomiaru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "59 mm" oraz "56 mm" to wartości mniejsze od limitu – odpowiadają sytuacji, w której zużycie jest jeszcze poniżej granicy, więc nie wyrażają maksymalnego dopuszczalnego zużycia.
  • "61 mm" jest większe od limitu – oznacza przekroczenie granicy, a więc wartość niedopuszczalną jako "wymiar graniczny maksymalnego zużycia".

W praktyce przy tego typu kontrolach istotne jest, aby mierzyć właściwy wymiar (zgodnie z metodą pomiarową z instrukcji utrzymania) i poprawnie interpretować zapis graniczny. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa-klucze: "maksymalny", "graniczny", "nie może przekroczyć", bo one określają kierunek nierówności i to, czy szukasz limitu, czy wartości przykładowej poniżej limitu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Owalizacja to zużycie, w którym otwór traci kształt kołowy i staje się zbliżony do owalu, zwykle w kierunku działania sił. Powoduje wzrost luzów, nierównomierne obciążenia i szybsze zużycie sworznia oraz haka, co obniża bezpieczeństwo eksploatacji.
Przyczyną są cykliczne obciążenia wzdłużne w czasie ruszania, hamowania i pracy w pociągu, a także mikroruchy i tarcie pomiędzy sworzniem a otworem. Dodatkowo wpływ mają zanieczyszczenia, niedostateczne smarowanie i korozja, które przyspieszają ścieranie.
To zapis limitu dopuszczalnego: mierzysz zużyty wymiar i porównujesz go z wartością graniczną. Jeśli wynik jest większy niż limit, element nie spełnia warunku dalszej eksploatacji. Jeśli jest równy lub mniejszy, mieści się w dopuszczalnym zakresie (zgodnie z daną instrukcją).
W praktyce używa się m.in. suwmiarki, średnicówek/czujników do otworów oraz sprawdzianów dopuszczających, zależnie od wymaganego zakresu i dokładności. Ważne jest wykonanie pomiaru w kilku kierunkach, aby wykryć owalność, a nie tylko średnicę w jednej osi.
Zbyt duża owalizacja zwiększa luzy i uderzenia w sprzęgu, co może prowadzić do przyspieszonego zużycia sworznia, pęknięć, a w skrajnych przypadkach do uszkodzeń elementów sprzęgowych. Pogarsza też stabilność przenoszenia sił i może zwiększać ryzyko awarii w ruchu.
Gdy wynik pomiaru przekroczy wartość graniczną określoną w dokumentacji utrzymaniowej lub procedurach zakładowych. W praktyce wycofanie może oznaczać wymianę elementu, regenerację albo skierowanie do naprawy. Kluczowe jest stosowanie kryteriów właściwych dla danego typu sprzęgu i pojazdu.
Nie, bo pytanie dotyczy maksymalnej wartości dopuszczalnej ("nie może przekroczyć"). Wartość większa od limitu oznacza przekroczenie wymagania, a nie granicę dopuszczenia. Na egzaminie zwracaj uwagę na kierunek: limit to punkt odcięcia, nie przykład "większego zużycia".
Najczęściej myli się limit z wartością "typową", nie czyta uważnie zwrotu "nie może przekroczyć" albo wybiera liczbę "prawie taką samą" (np. 59 mm) z powodu zakotwiczenia. Inny błąd to ignorowanie, że 1 mm może decydować o spełnieniu kryterium granicznego.
Ucz się z tabel i kryteriów z dokumentacji utrzymaniowej (instrukcje przeglądów/napraw) oraz ćwicz interpretację zapisów typu "max/min". Pomaga też praca na przykładach: wynik pomiaru → porównanie z limitem → decyzja. To redukuje pomyłki kierunku nierówności.
To celowy zabieg sprawdzający dokładne rozumienie granicy dopuszczalnej i uważne czytanie treści. Jeśli nie znasz wartości limitu, łatwo wybrać "prawie dobrą" odpowiedź. W praktyce utrzymania taboru takie różnice mogą przesądzać o dopuszczeniu elementu do eksploatacji.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Sformułowanie "wymiar graniczny maksymalnego zużycia" oznacza wartość, po przekroczeniu której element nie spełnia kryteriów dopuszczenia do dalszej eksploatacji."

Materiały:

  • Dokumentacja utrzymaniowa taboru (instrukcje przeglądów i napraw sprzęgów)
  • Materiały dydaktyczne z przedmiotu dotyczącego budowy i eksploatacji taboru kolejowego
  • Ćwiczenia z pomiarów warsztatowych: średnice, owalność, zużycie elementów sworzniowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego