KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 6.
Podczas montażu silnika elektrycznego, musisz zdecydować, gdzie umieścić stojan. Gdzie powinien być umieszczony stojan w silniku elektrycznym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stojan jest nieruchomą częścią silnika, która w typowej konstrukcji otacza wirnik i zawiera elementy wytwarzające pole magnetyczne (np. rdzeń i uzwojenia). Dlatego względem wirnika stoi "na zewnątrz" – wirnik obraca się wewnątrz stojana.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku elektrycznym wyróżnia się dwie podstawowe części: wirnik (część wirująca) oraz stojan (część nieruchoma). Stojan jest elementem, który nie obraca się podczas pracy i w większości spotykanych silników jest zbudowany z rdzenia ferromagnetycznego oraz uzwojeń (lub magnesów), czyli elementów wytwarzających/kształtujących pole magnetyczne.

Odpowiedź "Na zewnątrz wirnika" jest poprawna, ponieważ typowa geometria silnika jest taka, że wirnik obraca się wewnątrz stojana. Innymi słowy: stojan otacza wirnik i tworzy dla niego "pierścień" magnetyczny, a między nimi występuje szczelina powietrzna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są właściwe w tym ujęciu pytania:

  • "Wewnątrz wirnika" – to odwraca role elementów. Stojan nie jest częścią umieszczaną w wirniku; to wirnik znajduje się wewnątrz stojana.
  • "Wewnątrz obudowy silnika" – to sformułowanie bywa potocznie prawdziwe (stojan jest zwykle zamocowany w obudowie), ale nie rozstrzyga jednoznacznie relacji stojan–wirnik. Pytanie pyta o umiejscowienie stojana w silniku w odniesieniu do wirnika, więc kluczowa jest relacja "otacza wirnik".
  • "Na zewnątrz obudowy silnika" – stojan nie pracuje na zewnątrz obudowy; jest elementem wewnętrznym, osadzonym w korpusie, który chroni części czynne i zapewnia mocowanie.

W praktyce montażu i serwisu warto zapamiętać prostą zasadę: wirnik = część obracająca się, stojan = część stojąca (nieruchoma). To ułatwia identyfikację elementów podczas rozbiórki, kontroli uzwojeń stojana i oceny, czy wirnik nie ociera o stojan.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stojan to nieruchoma część silnika elektrycznego. Zwykle zawiera rdzeń magnetyczny i uzwojenia (albo magnesy), które wytwarzają pole magnetyczne potrzebne do powstania momentu obrotowego. Wirnik obraca się wewnątrz stojana.
Wirnik to część wirująca silnika. Jest umieszczony wewnątrz stojana i obraca się w polu magnetycznym wytworzonym przez stojan. W praktyce podczas demontażu wirnik wyjmuje się z wnętrza stojana, często razem z wałem.
W typowej konstrukcji silnika stojan otacza wirnik, aby utworzyć obwód magnetyczny i zapewnić równomierne pole w szczelinie powietrznej. Takie ułożenie ułatwia mocowanie uzwojeń w części nieruchomej oraz stabilną pracę mechaniczną wirnika.
Najczęściej tak: stojan jest osadzony w obudowie (korpusie) silnika, która go mocuje i chroni. Jednak w pytaniach egzaminacyjnych często chodzi o relację stojan–wirnik: stojan jest na zewnątrz wirnika, a wirnik znajduje się wewnątrz stojana.
Stojan jest nieruchomy i zwykle ma w obwodzie wewnętrznym żłobki/uzwojenia oraz jest przytwierdzony do korpusu. Wirnik to element z wałem, który ma się obracać; po złożeniu powinien obracać się swobodnie bez ocierania o stojan.
Złe osadzenie stojana może powodować przesunięcie względem wirnika, nierówną szczelinę powietrzną, wzrost drgań i hałasu oraz ryzyko ocierania. W skrajnych przypadkach prowadzi to do przegrzewania, uszkodzeń izolacji uzwojeń i awarii silnika.
Szczelina powietrzna to niewielki odstęp między nieruchomym stojanem a obracającym się wirnikiem. Ma kluczowe znaczenie dla pracy magnetycznej i mechanicznej silnika: zbyt mała grozi ocieraniem, a zbyt duża pogarsza parametry i sprawność.
Bo opisuje inne odniesienie niż relacja stojan–wirnik. Stojan zwykle faktycznie jest wewnątrz obudowy, ale w takich pytaniach sprawdzana jest przede wszystkim wiedza, że stojan otacza wirnik. Warto zawsze sprawdzić, względem czego jest "wewnątrz/na zewnątrz".
Na stojanie spotyka się rdzeń ferromagnetyczny z pakietu blach oraz uzwojenia stojana (zwłaszcza w silnikach indukcyjnych). Ponieważ stojan jest nieruchomy, łatwiej zapewnić chłodzenie i prowadzenie przewodów, a także solidne zamocowanie izolacji.
Ucz się na przekrojach i schematach: rozpoznawaj stojan, wirnik, obudowę, łożyska i wał. Pomaga zasada: "wirnik wiruje, stojan stoi". Przećwicz też typowe usterki (ocieranie, drgania) i ich powiązanie z błędnym montażem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Stojan jest nieruchomą częścią silnika, która w typowej konstrukcji otacza wirnik i zawiera elementy wytwarzające pole magnetyczne (np. rdzeń i uzwojenia)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Stojan" – opis elementu maszyny elektrycznej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Stojan (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Wirnik" – definicja i rola wirnika, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirnik (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyclopaedia Britannica, "Electric motor" – omówienie stator/rotor, https://www.britannica.com/technology/electric-motor (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw maszyn elektrycznych (rozdziały: budowa silników, stojan i wirnik)
  • Instrukcje serwisowe (DTR) producentów silników – część opisowa budowy i demontażu
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/techników: przekroje silnika, nazewnictwo elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego