KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 41.
Podczas naprawy odbiornika telewizyjnego serwisant stwierdził brak obrazu, iskrzenie oraz charakterystyczny zapach ozonu. Który element z wymienionych został uszkodzony?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak obrazu połączony z iskrzeniem i zapachem ozonu jest typowy dla wyładowań w układzie wysokiego napięcia telewizora CRT.
Powielacz wysokiego napięcia pracuje na bardzo dużych wartościach napięcia, więc jego uszkodzenie lub przebicia izolacji mogą dawać takie objawy. Pozostałe bloki zwykle nie powodują ozonu ani iskrzenia WN.

Pełne wyjaśnienie:

Opisane objawy: brak obrazu, iskrzenie oraz charakterystyczny zapach ozonu są najbardziej typowe dla problemów w układzie wysokiego napięcia telewizora kineskopowego (CRT). Ozon powstaje m.in. przy wyładowaniach koronowych i przeskokach iskry w powietrzu, co w praktyce serwisowej często wiąże się z przebiciami izolacji lub uszkodzeniem elementów pracujących na wysokim napięciu.

Odpowiedź "Powielacz wysokiego napięcia" jest poprawna, ponieważ powielacz (często współpracujący z generatorem WN) odpowiada za uzyskanie bardzo wysokiego napięcia potrzebnego do zasilania anody kineskopu. Gdy dochodzi do uszkodzenia (np. przebicie, upływność, degradacja izolacji), mogą pojawić się: brak prawidłowego napięcia dla kineskopu (w efekcie brak obrazu) oraz wyładowania widoczne jako iskrzenie i wyczuwalne jako zapach ozonu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do zestawu objawów:

  • "Głowica zintegrowana w.cz." dotyczy toru wysokiej częstotliwości (odbioru i przemiany sygnału). Jej usterka może powodować problemy z odbiorem, zaniki sygnału czy brak fonii/wizji, ale typowo nie generuje iskrzenia ani zapachu ozonu, bo nie pracuje na napięciach rzędu układu WN kineskopu.
  • "Układ odchylania pionowego" odpowiada za sterowanie odchylaniem wiązki w pionie. Awaria bywa widoczna jako pozioma linia, zniekształcenia lub zwężenie obrazu, ale znowu: nie jest to element kojarzony z wyładowaniami WN i zapachem ozonu. Objawy w pionie zwykle nie idą w parze z "iskrzeniem".
  • "Wzmacniacz mocy" (np. tor audio) może powodować brak dźwięku lub zniekształcenia, ale nie tłumaczy braku obrazu połączonego z ozonem i iskrzeniem w obszarze wysokich napięć.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się ozon, iskrzenie, trzaski i brak obrazu, w pierwszej kolejności rozważ usterkę elementów Wysokiego Napięcia oraz izolacji w ich otoczeniu. Jednocześnie w praktyce należy pamiętać o zasadach bezpieczeństwa pracy przy WN i o konieczności rozładowania elementów mogących gromadzić ładunek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Zapach ozonu zwykle wskazuje na wyładowania w powietrzu (np. wyładowania koronowe) w obszarze wysokiego napięcia.

W praktyce serwisowej jest to sygnał ostrzegawczy możliwych przebić, upływności lub uszkodzeń izolacji w torze WN.

Iskrzenie oznacza, że lokalnie występuje na tyle duża różnica potencjałów, iż dochodzi do przeskoku iskry.

W telewizorze CRT najwyższe napięcia występują w torze WN (zasilanie anody kineskopu), więc to tam najczęściej pojawiają się takie objawy przy usterce.

Powielacz wysokiego napięcia to układ (zwykle diody i kondensatory) służący do uzyskania bardzo wysokiego napięcia z sygnału o niższej wartości.

W telewizorach CRT jest częścią toru WN zapewniającego napięcie potrzebne do pracy kineskopu.

Typowe objawy to m.in. brak obrazu, trzaski, iskrzenie, zapach ozonu, czasem niestabilny obraz lub gaśnięcie po chwili.

Kluczowe jest skojarzenie objawów wyładowań (dźwięk, zapach) z obszarem WN, a nie z torem sygnałowym.

Głowica w.cz. pracuje w torze odbiorczym wysokiej częstotliwości, ale nie na ekstremalnie wysokich napięciach.

Zapach ozonu jest charakterystyczny dla wyładowań elektrycznych w powietrzu, które w telewizorze CRT pojawiają się głównie w torze wysokiego napięcia.

Awaria odchylania pionowego najczęściej powoduje zanik rozciągnięcia obrazu w pionie (np. poziomą linię lub "spłaszczony" obraz).

Sam brak obrazu połączony z iskrzeniem i ozonem jest mniej typowy dla pionu i bardziej sugeruje problem z WN.

Nie. Brak obrazu może wynikać z wielu bloków: zasilania, toru w.cz., odchylania, sterowania kineskopu lub wysokiego napięcia.

W tym typie zadań decydują dodatkowe symptomy (np. ozon, iskrzenie), które zawężają diagnozę do obszaru WN.

Najważniejsze jest bezpieczeństwo: elementy toru WN mogą stanowić zagrożenie porażeniem i mogą magazynować ładunek.

W praktyce stosuje się procedury rozładowania i pracuje narzędziami/technikami ograniczającymi ryzyko. Na egzaminie warto pamiętać o tej kolejności myślenia.

Wzmacniacz mocy (np. audio) daje zwykle objawy związane z dźwiękiem: zniekształcenia, brak fonii, przydźwięk.

Układ WN częściej powoduje brak obrazu oraz objawy wyładowań: trzaski, iskrzenie, zapach ozonu. To zupełnie inny "profil" awarii.

Częsty błąd to skupienie się na jednym objawie (np. "brak obrazu") i zignorowanie pozostałych wskazówek (ozon, iskrzenie).

Drugi błąd to wybór "najbardziej znanego" bloku (tor w.cz.) bez analizy, które elementy faktycznie mogą generować wyładowania i zapach ozonu.

info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe bloki zwykle nie powodują ozonu ani iskrzenia WN."

Źródła:

  • Wikipedia: "Voltage multiplier" (sekcje: Overview, Applications) https://en.wikipedia.org/wiki/Voltage_multiplier - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Flyback transformer" (sekcje: Description, Applications) https://en.wikipedia.org/wiki/Flyback_transformer - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Corona discharge" (sekcje: Ozone generation, Applications) https://en.wikipedia.org/wiki/Corona_discharge - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z eksploatacji oraz napraw odbiorników RTV (działy: układ WN, odchylanie, blokowość telewizora CRT)
  • Noty szkoleniowe BHP dotyczące pracy przy wysokim napięciu i rozładowywania elementów w urządzeniach z WN
  • Schematy blokowe telewizora CRT oraz opisy objawów typowych usterek (materiały dydaktyczne do kwalifikacji z eksploatacji elektroniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego