KWALIFIKACJA BUD14 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 2.
Podczas prowadzenia robót ziemnych na budowie, natrafiasz na grunt o niskiej spójności i plastyczności, ale o dużej przepuszczalności. Jaki rodzaj gruntu najprawdopodobniej napotkałeś?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piasek jest gruntem niespoistym: ma bardzo niską spójność i praktycznie nie wykazuje plastyczności, a dzięki porom między ziarnami zwykle cechuje się dużą przepuszczalnością. Glina i ił to grunty spoiste o większej plastyczności i mniejszej przepuszczalności, więc nie pasują do opisu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na grunt niespoisty, czyli taki, którego ziarna nie są "sklejone" siłami spójności na tyle, by grunt zachowywał się plastycznie. Dla gruntów niespoistych typowe są:

  • niska spójność (po rozluźnieniu łatwo się osypują),
  • brak lub bardzo mała plastyczność (nie dają się formować w wałeczki jak grunty spoiste),
  • duża przepuszczalność (woda łatwo przepływa przez przestrzenie między ziarnami).

Taką charakterystykę spełnia "Piasek", który jest gruntem sypkim, najczęściej dobrze przepuszczalnym i nieplastycznym. W praktyce na budowie oznacza to m.in. ryzyko osypywania się ścian wykopu oraz możliwość szybkiego napływu wody, jeśli zwierciadło wody gruntowej jest wysoko.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepasujące do opisu?

  • "Glina" jest gruntem spoistym: zwykle wykazuje plastyczność i mniejszą przepuszczalność, bo drobne frakcje ograniczają przepływ wody.
  • "Ił" to grunt bardzo drobnoziarnisty i spoisty; zazwyczaj jest wyraźnie plastyczny (w stanie wilgotnym) i ma niską przepuszczalność, więc stoi w sprzeczności z cechą "dużej przepuszczalności".
  • "Żwir" jest również gruntem niespoistym i bardzo przepuszczalnym, ale w typowych ujęciach egzaminacyjnych, gdy mowa o niskiej spójności i plastyczności bez doprecyzowania uziarnienia, najczęściej oczekuje się odpowiedzi "piasek" jako podstawowego przykładu gruntu niespoistego.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się plastyczność, myśl o rozróżnieniu gruntów spoistych (gliny, iły) od niespoistych (piaski, żwiry) i powiąż to z przepuszczalnością.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niska spójność oznacza, że ziarna gruntu słabo się "trzymają" razem i po naruszeniu łatwo się rozluźniają oraz osypują. Typowe dla gruntów niespoistych (piaski, żwiry) jest to, że stabilność wykopu zależy głównie od zagęszczenia i tarcia między ziarnami.
Plastyczność to zdolność gruntu (zwykle spoistego) do odkształcania się bez pękania przy określonej wilgotności. W praktyce gliny i iły można formować w wałeczki lub bryłki, a piasek nie daje się "lepić" i rozsypuje się po wyschnięciu.
Piasek ma stosunkowo duże pory między ziarnami w porównaniu z gruntami drobnymi (ił, glina). Te wolne przestrzenie tworzą drogi filtracji, więc woda łatwo przepływa. Dlatego w wykopach w piasku częściej obserwuje się szybkie przesiąkanie i napływ wody.
Tak, żwir jest gruntem niespoistym i zazwyczaj bardzo przepuszczalnym, często nawet bardziej niż piasek. W zadaniach egzaminacyjnych rozróżnienie zwykle opiera się na uziarnieniu: piasek jest drobniejszy, żwir grubszy. Bez informacji o ziarnach odpowiedź bywa trudniejsza.
Do gruntów spoistych zalicza się przede wszystkim iły oraz gliny (w różnych odmianach). Mają one wyraźną spójność i plastyczność, a ich przepuszczalność jest zwykle mniejsza. W praktyce mogą tworzyć stabilniejsze bryły, ale bywają kłopotliwe przy zawilgoceniu.
W gruntach niespoistych (piasek/żwir) ściany wykopu mogą się osypywać, więc częściej potrzebne są skarpy o łagodnym nachyleniu lub obudowa wykopu. W gruntach spoistych (glina/ił) ściany mogą stać bardziej stromo, ale przy nawodnieniu tracą nośność i mogą się obrywać.
Gdy wykop zbliża się do poziomu wody gruntowej lub wykonywany jest po intensywnych opadach. Piasek szybko przepuszcza wodę, więc może dojść do napływu i rozmywania dna wykopu. Wtedy rozważa się odwodnienie, pompy lub zmianę technologii robót.
Częsty błąd to utożsamienie "twardości" z "niespoistością" albo wybór gliny, bo jest znana z budów. Inny błąd to pomijanie słowa "plastyczność": jeśli jest niska, odpadają grunty spoiste. Warto łączyć cechy w pary: spoistość+plastyczność vs przepuszczalność.
Najczęściej usuwa się luźne warstwy, wyrównuje i wykonuje odpowiednie zagęszczenie warstwami. Piasek dobrze się zagęszcza, ale wymaga kontroli wilgotności. W zależności od projektu może być też potrzebna warstwa chudego betonu lub geowłóknina rozdzielająca.
Ił jest zwykle drobniejszy i bardziej "ślizgi" w dotyku, silniej pęcznieje i ma mniejszą przepuszczalność. Glina jest mieszaniną frakcji (często z piaskiem), bywa mniej jednorodna i może mieć nieco większą przepuszczalność niż ił. Oba są jednak gruntami spoistymi i plastycznymi.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Piasek jest gruntem niespoistym: ma bardzo niską spójność i praktycznie nie wykazuje plastyczności, a dzięki porom między ziarnami zwykle cechuje się dużą przepuszczalnością."

Źródła:

  • PN-EN ISO 14688-1:2018-05, Rozpoznanie i badania geotechniczne – Oznaczanie i klasyfikowanie gruntów – Część 1: Oznaczanie i opis
  • PN-EN ISO 14688-2:2018-05, Rozpoznanie i badania geotechniczne – Oznaczanie i klasyfikowanie gruntów – Część 2: Zasady klasyfikowania
  • PN-EN 1997-1:2008, Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne – Część 1: Zasady ogólne

Materiały:

  • Podstawy geotechniki (rozdziały o klasyfikacji gruntów i ich właściwościach)
  • Normy dotyczące opisu i klasyfikacji gruntów (PN-EN ISO 14688)
  • Materiały szkoleniowe BUD.1 z działu: roboty ziemne i przygotowanie podłoża

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego