W ocenie drzewostanu podczas szacowania zasobności analizuje się m.in. rozkład pierśnic (średnic pni na wysokości 1,3 m). Duże zróżnicowanie pierśnic jest typowym sygnałem, że w drzewostanie długo utrzymywała się silna konkurencja o światło, wodę i składniki pokarmowe. Dzieje się tak szczególnie wtedy, gdy opóźniono lub pominięto zabiegi pielęgnacyjne (czyszczenia i trzebieże).
Odpowiedź "Drzewostan jest zaniedbany i nie był odpowiednio pielęgnowany." jest trafna, bo brak trzebieży oznacza, że nie usuwa się drzew najsłabszych lub wadliwych w odpowiednim czasie. W efekcie:
- pojawiają się osobniki dominujące o dużych pierśnicach,
- równolegle utrzymują się drzewa silnie zacienione i przytłumione o małych pierśnicach,
- zwiększa się nierównomierność struktury i spada jakość surowca.
Pozostałe odpowiedzi są mniej prawdopodobne w takim ujęciu diagnostycznym:
- "Drzewostan został niedawno przerzedzony." – prawidłowo wykonana trzebież zwykle zmniejsza presję konkurencji i prowadzi do bardziej wyrównanych przyrostów drzew pozostawionych, a nie do nasilania nierówności.
- "Drzewostan jest młody…" – w młodych drzewostanach zmienność może występować, ale pytanie dotyczy sytuacji, gdy większość drzew ma wyraźnie nierównomierne średnice, co częściej wiąże się z historią zaniedbań pielęgnacyjnych niż z samym wiekiem.
- "Drzewostan jest starszy i drzewa zaczynają obumierać." – starzenie i obumieranie częściej ujawnia się lukami w okapie i zamieraniem części drzew, natomiast same żywe drzewa po latach selekcji często mają bardziej ustabilizowany rozkład grubości niż w zaniedbanym, przegęszczonym drzewostanie.
W praktyce leśnej warto zapamiętać zasadę: zabiegi pielęgnacyjne porządkują konkurencję, a ich brak sprzyja powstawaniu skrajnie różnych warunków wzrostu w obrębie jednego drzewostanu, co widać w pierśnicach.
