KWALIFIKACJA MED13 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 26.
Podczas terapii zajęciowej z pacjentem zauważasz, że ma on trudności w utrzymaniu uwagi, często zapomina o zadaniach, które ma do wykonania i ma problem z organizacją swojego czasu. Które z poniższych zaburzeń najprawdopodobniej obserwujesz u swojego pacjenta?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trudności z utrzymaniem uwagi, zapominanie o zadaniach oraz problemy z planowaniem i organizacją czasu to typowe przejawy osłabienia procesów poznawczych (uwaga, pamięć, funkcje wykonawcze).
Objawy te mogą współwystępować z lękiem lub obniżeniem nastroju, ale sam opis najbardziej wskazuje na deficyt poznawczy.

Pełne wyjaśnienie:

Opis zachowania pacjenta w trakcie terapii zajęciowej obejmuje trzy kluczowe obszary: utrzymanie uwagi, pamięć operacyjną/świeżą (zapominanie o zadaniach) oraz funkcje wykonawcze (organizacja czasu, planowanie, podtrzymywanie celu działania). Taki zestaw najtrafniej mieści się w kategorii zaburzeń funkcji poznawczych, ponieważ dotyczy procesów odpowiedzialnych za przetwarzanie informacji i kontrolę działania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej prawdopodobne na podstawie samego opisu?

  • "Zaburzenia lękowe" mogą powodować rozproszenie uwagi, napięcie i trudność w skupieniu, jednak zwykle towarzyszą im typowe objawy lęku (np. nadmierne zamartwianie, unikanie, pobudzenie autonomiczne). W pytaniu nie ma takich przesłanek, a rdzeniem trudności jest organizacja i pamiętanie zadań.
  • "Zaburzenia afektywne" (np. obniżony nastrój) także mogą dawać spadek koncentracji i motywacji, ale zwykle w obrazie dominują zmiany nastroju, energii i napędu. Sam deficyt w planowaniu i podtrzymaniu celu działania bez opisu nastroju nie jest najbardziej typowy.
  • "Zaburzenia zachowania i emocji" sugerują, że głównym problemem są reakcje emocjonalne lub zachowania nieadekwatne społecznie (np. impulsywność, wybuchowość, opozycyjność). W treści pytania wskazano raczej na trudności poznawcze niż na wzorzec zachowań lub regulację emocji.

W praktyce terapii zajęciowej taka obserwacja powinna prowadzić do doboru wsparcia funkcji poznawczych: upraszczania zadań, dzielenia aktywności na etapy, stosowania jasnych instrukcji, ograniczania bodźców rozpraszających oraz wdrażania strategii kompensacyjnych (plan dnia, checklisty, przypomnienia). Jednocześnie warto pamiętać, że objawy emocjonalne mogą nasilać trudności poznawcze, więc w ocenie funkcjonalnej dobrze jest rozważyć współwystępowanie kilku obszarów problemów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Funkcje poznawcze to procesy umysłowe potrzebne do skutecznego działania: m.in. uwaga, pamięć, orientacja, myślenie i planowanie. W terapii zajęciowej ocenia się je funkcjonalnie, czyli przez wpływ na wykonywanie zadań dnia codziennego (ADL/IADL).
Typowe objawy to szybkie rozpraszanie się bodźcami, trudność w dokończeniu zadania, częste gubienie wątku, potrzeba powtarzania instrukcji oraz błędy wynikające z pośpiechu. W praktyce widać to np. w niekończeniu ćwiczeń lub pomijaniu kroków.
Zapominanie poleceń lub kolejnych kroków bywa związane z osłabieniem pamięci świeżej i pamięci roboczej. To element funkcji poznawczych odpowiedzialnych za utrzymanie informacji "w głowie" podczas działania, co jest kluczowe w planowaniu i realizacji aktywności.
Lęk częściej daje napięcie, zamartwianie, unikanie i objawy somatyczne, a trudności z koncentracją są wtedy zwykle wtórne. W deficytach poznawczych na pierwszy plan wychodzą błędy w pamiętaniu, planowaniu i organizacji działań, nawet bez wyraźnych oznak lęku.
Funkcje wykonawcze to zdolności sterujące działaniem: planowanie, hamowanie impulsów, elastyczność, kontrola błędów i organizacja czasu. Można je rozpoznać, gdy pacjent nie potrafi ułożyć kolejności czynności, gubi cel zadania lub nie ocenia realnie czasu potrzebnego na wykonanie.
Gdy równolegle występują objawy nastroju, np. wyraźne obniżenie energii, spowolnienie, utrata zainteresowań lub wahania nastroju. Wtedy koncentracja może spadać z powodu obniżonej aktywacji i motywacji, a nie z powodu pierwotnego deficytu pamięci czy planowania.
Często stosuje się strategie kompensacyjne: checklisty, plan dnia, timer, przypomnienia, etykiety, stałe miejsce na przedmioty oraz dzielenie zadania na krótkie kroki. Ważna jest też modyfikacja otoczenia (mniej dystraktorów) i jasne, krótkie instrukcje.
Częsty błąd to wybór kategorii "emocjonalnej" (lęk/afekt) tylko dlatego, że pacjent wygląda na zestresowanego. Inny błąd to ignorowanie słów-kluczy: uwaga, zapominanie, organizacja czasu, które razem wskazują na procesy poznawcze i funkcje wykonawcze.
Pomaga: ustalenie stałej rutyny, rozpisanie dnia na bloki, ustalenie priorytetów, stosowanie timera i przerw, a także trening wykonywania zadań krok po kroku. Skuteczne jest też ćwiczenie w realnych aktywnościach (np. przygotowanie posiłku) z kontrolą postępów.
Nie. Trudności z uwagą mogą pojawiać się w wielu stanach (poznawczych, emocjonalnych, somatycznych). Do podejrzenia zaburzeń lękowych potrzebne są charakterystyczne objawy lęku i ich wpływ na funkcjonowanie. W obserwacji terapeuty zajęciowego ważne jest wskazanie dominującego obszaru trudności.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • WHO ICD-11 Browser – International Classification of Diseases 11th Revision (przegląd kategorii zaburzeń i objawów), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en - accessed 2026-03-01
  • WHO ICD-10 Version:2019 – International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems (ICD-10) online, https://icd.who.int/browse10/2019/en - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • WHO ICD-11: opisy zaburzeń i grup objawów (przegląd kategorii)
  • Materiały dydaktyczne z neuropsychologii klinicznej (uwaga, pamięć, funkcje wykonawcze)
  • Skrypty z terapii zajęciowej dotyczące oceny funkcjonalnej i planowania interwencji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego