KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 17.
Podłożem do sporządzenia maści siarkowej jest
Ilustracja przedstawia tabelę z recepturą maści siarkowej, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W klasycznej recepturze aptecznej "maść siarkowa" jest sporządzana na podłożu tłuszczowym, którym jest smalec. Lanolina i wazelina są także podłożami maściowymi, ale typowo występują w innych recepturach lub pełnią inne funkcje technologiczne. Parafina stała jest składnikiem usztywniającym, a nie podstawowym podłożem tej maści.

Pełne wyjaśnienie:

Podłoże maściowe to składnik, który nadaje postaci leku odpowiednią konsystencję, umożliwia rozprowadzenie na skórze i wpływa na uwalnianie substancji czynnej. W recepturze aptecznej wyróżnia się m.in. podłoża lipofilowe (tłuszczowe), podłoża typu W/O (wchłaniające wodę) oraz hydrofilowe.

Odpowiedź "smalec" jest właściwa, ponieważ klasyczna maść siarkowa jest historycznie i technologicznie kojarzona z prostym, tłuszczowym podłożem, które dobrze miesza się z siarką i pozwala uzyskać typową, "maściową" konsystencję dla preparatu stosowanego miejscowo.

Pozostałe odpowiedzi są wiarygodnymi dystraktorami, bo są powszechnie znanymi składnikami podłoży maściowych, jednak nie odpowiadają temu konkretnemu przykładowi:

  • "lanolina" to podłoże/komponent o właściwościach wchłaniających wodę i często jest używana jako składnik podłoży (np. do poprawy zdolności absorpcji wody lub właściwości pielęgnacyjnych). Nie jest jednak typowym jedynym, podstawowym podłożem klasycznej maści siarkowej w prostym ujęciu pytania.
  • "parafina stała" bywa stosowana do zwiększenia twardości i temperatury topnienia podłoża (funkcja "usztywniająca"). Sama w sobie nie jest standardowo wskazywana jako główne podłoże maści tego typu, raczej jako dodatek do mieszanin.
  • "wazelina żółta" jest bardzo częstym podłożem lipofilowym maści, dlatego łatwo ją wybrać "z przyzwyczajenia". Pytanie dotyczy jednak konkretnej, tradycyjnie utrwalonej receptury maści siarkowej, w której wskazuje się smalec jako podłoże.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o "podłoże do sporządzenia" zwykle chodzi o główny nośnik (bazę), a nie o składnik pomocniczy regulujący twardość czy lepkość. Warto uczyć się receptur w parach: substancja czynna ↔ typowe podłoże.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podłoże maściowe to substancja lub mieszanina, która stanowi bazę maści: nadaje konsystencję, umożliwia rozprowadzenie na skórze i wpływa na uwalnianie substancji czynnej. Dobór podłoża zależy m.in. od rozpuszczalności składnika leczniczego, miejsca aplikacji i oczekiwanego działania.
Najczęściej wyróżnia się podłoża lipofilowe (tłuszczowe), podłoża wchłaniające wodę (często typu W/O) oraz podłoża hydrofilowe (zmywalne wodą). Każdy typ ma inne właściwości: okluzję, zdolność absorpcji wody, łatwość zmywania i wpływ na uwalnianie substancji.
Podłoża tłuszczowe są dobre do substancji nierozpuszczalnych w wodzie, tworzą warstwę okluzyjną i mogą chronić skórę przed utratą wody. Dają też charakterystyczną "maściową" konsystencję. Wadą bywa trudniejsze zmywanie i uczucie tłustości, co wpływa na komfort pacjenta.
Tak, lanolina jest składnikiem stosowanym w podłożach maściowych, szczególnie gdy potrzebna jest zdolność wchłaniania wody lub poprawa właściwości pielęgnacyjnych. W praktyce często występuje jako komponent mieszaniny podłoży, a nie zawsze jako jedyne podstawowe podłoże konkretnej maści recepturowej.
Parafina stała zwykle działa jako składnik usztywniający: zwiększa twardość podłoża i podnosi temperaturę topnienia. Dzięki temu można regulować konsystencję maści (np. aby nie była zbyt miękka w wyższej temperaturze). Często jest dodatkiem, a nie główną bazą preparatu.
Wazelina żółta jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej stosowanych podłoży lipofilowych, więc bywa "pierwszym skojarzeniem" przy maściach. W pytaniach testowych może pełnić rolę dystraktora, gdy sprawdzana jest znajomość konkretnej receptury lub specyficznego doboru podłoża.
Zwykle chodzi o główny składnik bazy, w której rozprowadza się substancję czynną (nośnik). Nie chodzi o dodatki korygujące lepkość czy twardość, chyba że pytanie wyraźnie to zaznacza. Warto zwracać uwagę, czy pytanie dotyczy "podłoża" czy "składnika pomocniczego".
Ucz się zestawami: nazwa maści ↔ substancja czynna ↔ typowe podłoże ↔ funkcja składników. Pomaga też porównywanie podłoży (lipofilowe vs hydrofilowe) i robienie krótkich fiszek. Na egzaminie czytaj uważnie, czy pytanie dotyczy wersji "prostej", "złożonej" lub konkretnego wariantu receptury.
Typowe błędy to wybór "najbardziej znanego" podłoża zamiast tego właściwego dla danej receptury oraz mylenie roli składników (np. traktowanie usztywniacza jako bazy). Częsty jest też automatyzm: "maść = wazelina", mimo że wiele maści ma inne podłoża lub mieszaniny.
Tak. Podłoża tłuszczowe mogą działać okluzyjnie i ochronnie, hydrofilowe są zwykle łatwiejsze do zmycia, a podłoża wchłaniające wodę pozwalają wprowadzać wodne roztwory lub wydzieliny. Podłoże wpływa też na szybkość i stopień uwalniania substancji czynnej oraz odczucia pacjenta.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W klasycznej recepturze aptecznej "maść siarkowa" jest sporządzana na podłożu tłuszczowym, którym jest smalec."

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku (działy: maści i podłoża maściowe) — Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z receptury aptecznej dotyczące maści recepturowych
  • Farmakopea (hasła dot. postaci leku i podłoży) — Szczegółowe informacje wymagają dostępu do aktualnego wydania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego