KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 5.
Podopieczna przestała udzielać się towarzysko, rzadko odwiedza ją rodzina. Jest smutna, większość czasu spędza, wyglądając przez okno. Ostatnio przestała otwierać drzwi, zastawia je na noc krzesłem, obawia się napadu. Które potrzeby należy w pierwszej kolejności zaspokoić u podopiecznej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw należy zaspokoić potrzeby bezpieczeństwa, bo podopieczna przejawia lęk i zachowania ochronne (blokowanie drzwi, obawa przed napadem). Równolegle widać deficyt przynależności (wycofanie, mało kontaktów, smutek), więc ważne jest też wsparcie relacji i obecności innych.

Pełne wyjaśnienie:

W opiece nad osobą chorą i niesamodzielną kluczowe jest rozpoznanie, które potrzeby są w danej chwili najbardziej pilne i mogą warunkować skuteczność dalszych działań. Opis sytuacji wskazuje na dwa szczególnie istotne obszary.

Bezpieczeństwo: zachowania takie jak nieotwieranie drzwi, zastawianie ich krzesłem na noc oraz obawa przed napadem świadczą o nasilonym poczuciu zagrożenia. Jeżeli osoba nie czuje się bezpiecznie, może unikać kontaktu, ograniczać aktywność i odmawiać współpracy. W praktyce opiekun powinien zadbać o spokojne wyjaśnienie sytuacji, ocenę realnych czynników ryzyka w otoczeniu (np. zamki, oświetlenie, możliwość wezwania pomocy), a także przekazać obserwacje osobie prowadzącej (np. pielęgniarce/koordynatorowi), bo lęk może narastać i wymagać wsparcia specjalistycznego.

Przynależność: wycofanie towarzyskie, rzadkie wizyty rodziny, smutek i spędzanie większości czasu w samotności sugerują niezaspokojoną potrzebę więzi, kontaktu i wsparcia emocjonalnego. W opiece oznacza to m.in. inicjowanie rozmowy, zachęcanie do bezpiecznych aktywności społecznych adekwatnych do możliwości, a także (jeśli to możliwe organizacyjnie) ułatwianie kontaktu z bliskimi lub innymi osobami z otoczenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne? Propozycje zawierające samorealizację dotyczą zwykle rozwoju, realizowania ambicji i celów wyższego rzędu; trudno je priorytetyzować, gdy dominuje lęk o podstawowe bezpieczeństwo i samotność. Z kolei uznanie (prestiż, status, docenienie) nie jest bezpośrednio wspierane przez opisane zachowania; w scenariuszu nie ma przesłanek, że głównym problemem jest potrzeba bycia podziwianą lub ocenianą pozytywnie. Najpierw należy ustabilizować poczucie ochrony i wsparcia społecznego, bo to tworzy bazę do dalszej aktywizacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się silny lęk, unikanie, zachowania zabezpieczające lub obawy o krzywdę, w pierwszej kolejności myśl o potrzebie bezpieczeństwa. Gdy jednocześnie widoczna jest izolacja i smutek związany z brakiem kontaktu, dołącz potrzebę przynależności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba odczuwania ochrony i przewidywalności: brak poczucia zagrożenia, możliwość wezwania pomocy, bezpieczne otoczenie i rutyna. W praktyce obejmuje też redukcję lęku, jasne informacje i sprawdzenie realnych ryzyk w mieszkaniu lub placówce.
To potrzeba więzi i kontaktu z innymi: rozmowy, bycia zauważonym, relacji z rodziną i otoczeniem. W opiece oznacza m.in. zachęcanie do kontaktów społecznych, aktywizację adekwatną do możliwości oraz tworzenie atmosfery akceptacji i wsparcia.
Gdy osoba odczuwa zagrożenie, koncentruje się na ochronie i unikaniu ryzyka, co utrudnia współpracę i aktywizację. Uspokojenie lęku i zapewnienie ochrony tworzy "bazę", dopiero potem łatwiej budować relacje, motywację i działania wyższego rzędu.
Sygnały to m.in. obawy przed napadem, zamykanie się, blokowanie drzwi, unikanie otwierania, podejrzliwość lub ciągłe sprawdzanie otoczenia. Wtedy priorytetem jest ocena ryzyka, uspokojenie, rozmowa wspierająca i zgłoszenie obserwacji zespołowi.
Wycofanie, rzadkie kontakty, smutek, spędzanie czasu w samotności, brak chęci rozmowy lub aktywności z innymi. W opiece pomocne są krótkie, regularne rozmowy, zachęta do bezpiecznych aktywności oraz ułatwienie kontaktu z bliskimi.
Nie. Przynależność dotyczy więzi i bycia częścią relacji (bliskość, wsparcie). Uznanie dotyczy prestiżu, poczucia kompetencji i bycia docenianym. W zadaniach egzaminacyjnych mylenie tych poziomów jest częste, dlatego warto szukać konkretnych przesłanek w opisie.
Najczęściej wtedy, gdy podstawowe potrzeby są stabilne: osoba czuje się bezpiecznie, ma wsparcie i jest w stanie planować cele osobiste. W opiece może to oznaczać rozwijanie zainteresowań, naukę nowych czynności czy powrót do ról życiowych, ale zwykle nie jest to priorytet przy silnym lęku.
Może zadbać o porządek i ergonomię otoczenia, ograniczenie bodźców nasilających lęk, sprawdzenie prostych zabezpieczeń (w ramach organizacji miejsca), zapewnienie obecności i spokojną komunikację. Ważne jest też zgłaszanie niepokojących zmian pielęgniarce lub przełożonemu.
Często wybiera się "uznanie" lub "samorealizację", bo brzmią atrakcyjnie, mimo że opis wskazuje na problemy podstawowe. Innym błędem jest skupienie się na jednym objawie (np. smutku) i pominięcie sygnałów lęku o bezpieczeństwo, które zmieniają priorytet działań.
Najpierw szukaj w opisie zagrożeń: lęk, ryzyko urazu, poczucie niebezpieczeństwa, brak opieki. To zwykle kieruje na bezpieczeństwo. Następnie sprawdź, czy jest izolacja lub brak wsparcia — wtedy dochodzi przynależność. Dopiero potem rozważ uznanie i samorealizację.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najpierw należy zaspokoić potrzeby bezpieczeństwa, bo podopieczna przejawia lęk i zachowania ochronne (blokowanie drzwi, obawa przed napadem).

Źródła:

  • A. H. Maslow, "Motivation and Personality", Harper & Row, 1954 (rozdziały dot. hierarchii potrzeb)
  • A. H. Maslow, "Motivation and Personality", 3rd edition, Addison-Wesley, 1987 (omówienie kategorii potrzeb: bezpieczeństwo, przynależność, uznanie, samorealizacja)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw psychologii (dział: motywacja i potrzeby człowieka)
  • Materiały dydaktyczne dla opiekuna medycznego z komunikacji i wsparcia emocjonalnego
  • Standardowe opracowania o hierarchii potrzeb i ich zastosowaniu w opiece

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego