W terapii zajęciowej ważne jest, aby terapeuta potrafił odpowiedzieć w sposób, który wzmacnia kontakt i pokazuje zrozumienie. Parafraza to technika aktywnego słuchania polegająca na powtórzeniu sensu wypowiedzi podopiecznego własnymi słowami. Jej celem jest sprawdzenie, czy dobrze rozumiemy przekaz, oraz danie rozmówcy sygnału: "słyszę Cię i traktuję poważnie Twoje powody".
W tym zadaniu podopieczny komunikuje dwie kluczowe informacje: (1) nie chce jechać na wycieczkę, (2) powodem jest pogorszone samopoczucie i ograniczona możliwość dłuższego chodzenia (spadek kondycji). Odpowiedź "Rozumiem, że nie chce Pan jechać na wycieczkę z powodu spadku kondycji." jest parafrazą, bo obejmuje decyzję (odmowę) i przyczynę, nie dodaje nowych faktów ani nie ocenia.
Pozostałe propozycje nie są parafrazą, mimo że odnoszą się do tematu:
- "Proszę się nie martwić, na tej wycieczce nie będzie trzeba dużo chodzić." – to pocieszanie i uspokajanie połączone z zapewnianiem/argumentacją. Terapeuta wprowadza nowe założenie (że nie trzeba dużo chodzić) zamiast odzwierciedlić przekaz.
- "Czemu Pan narzeka? Z Pana kondycją nie jest tak źle, a ruch to zdrowie." – to ocena i bagatelizowanie trudności. Taki komunikat może nasilić opór i poczucie niezrozumienia.
- "Proszę mi wyjaśnić, jakie trudności odczuwa Pan podczas chodzenia." – to pytanie pogłębiające. Jest przydatne w diagnostyce, ale nie spełnia definicji parafrazy, bo nie odtwarza sensu wcześniejszej wypowiedzi.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli odpowiedź zawiera radę, ocenę lub obietnicę rozwiązania problemu, zwykle nie jest parafrazą. Parafraza brzmi jak zwięzłe "Czy dobrze rozumiem, że…?".
