KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 28.
Podopieczny z chorobą Alzheimera jest nadmiernie pobudzony, przejawia wzmożoną potrzebę ruchu. Które zajęcia w tej sytuacji należy zaproponować podopiecznemu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy nadmiernym pobudzeniu i wzmożonej potrzebie ruchu właściwe są zajęcia pozwalające bezpiecznie "rozładować" napęd psychoruchowy.
Spacer lub rower stacjonarny dostarczają kontrolowanej aktywności fizycznej, co zwykle sprzyja wyciszeniu. Zajęcia wymagające skupienia (puzzle, rysowanie) mogą w tym stanie nasilać frustrację.

Pełne wyjaśnienie:

W chorobie Alzheimera mogą pojawiać się epizody pobudzenia psychoruchowego i niepokoju ruchowego (chodzenie bez celu, przestępowanie z nogi na nogę, trudność w pozostaniu w miejscu). W takiej sytuacji kluczowe jest dopasowanie zajęć do dominującej potrzeby: skoro podopieczny "musi się ruszać", najczęściej najlepszym wyborem są aktywności, które w sposób bezpieczny i kontrolowany umożliwiają ruch.

Spacer lub jazda na rowerze stacjonarnym są trafne, ponieważ:

  • pozwalają wykorzystać zwiększoną energię w akceptowalnej formie,
  • mogą obniżać napięcie i ułatwiać późniejsze wyciszenie,
  • są stosunkowo proste, rytmiczne i przewidywalne, co sprzyja poczuciu bezpieczeństwa,
  • łatwiej je dostosować (tempo, czas trwania, przerwy, asekuracja) do możliwości osoby starszej.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej adekwatne w tym konkretnym stanie:

  • Muzykoterapia bierna, relaksacja – bywają pomocne przy lęku lub napięciu, ale przy silnym napędzie ruchowym mogą być niewykonalne (podopieczny nie utrzyma pozycji spoczynkowej) i nie zaspokoją potrzeby ruchu, przez co wyciszenie może nie nastąpić.
  • Segregowanie, układanie puzzli – wymagają koncentracji, planowania i tolerancji na niepowodzenia. W pobudzeniu łatwo o rozproszenie i frustrację, co może nasilić niepokój.
  • Rysowanie, wypełnianie konturów – to aktywności stolikowe i precyzyjne; przy pobudzeniu mogą być zbyt "statyczne" i nie odpowiadają na potrzebę poruszania się.

W praktyce terapeuta zajęciowy powinien dodatkowo zadbać o bezpieczeństwo (ocena ryzyka upadku, odpowiednie obuwie, nadzór/asekuracja, spokojne otoczenie, krótka jasna instrukcja) oraz obserwować, czy aktywność faktycznie obniża pobudzenie i nie powoduje przeciążenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pobudzenie psychoruchowe to stan zwiększonego napędu i niepokoju ruchowego (np. ciągłe chodzenie, wiercenie się), często z trudnością w skupieniu uwagi. W terapii zajęciowej ważne jest rozpoznanie, czy dominuje potrzeba ruchu, lęk, ból, głód lub przeciążenie bodźcami.
Najczęściej sprawdzają się proste aktywności fizyczne o przewidywalnym przebiegu: spacer, ćwiczenia marszowe, rower stacjonarny, proste prace ruchowe. Dają możliwość bezpiecznego "rozładowania" energii i często ułatwiają późniejsze uspokojenie oraz lepszy sen.
Spacer odpowiada na potrzebę ruchu, a jednocześnie porządkuje aktywność w ramy (trasa, tempo, czas). Ruch rytmiczny bywa regulujący emocje i zmniejsza napięcie. W praktyce trzeba zadbać o bezpieczeństwo: asekurację, obuwie, unikanie tłoku i jasne komunikaty.
Nie zawsze. Muzykoterapia bierna może działać kojąco, ale przy silnym napędzie ruchowym podopieczny może nie być w stanie usiedzieć i skorzystać z relaksacji. Dodatkowo niektóre dźwięki mogą pobudzać lub drażnić. Wybór metody zależy od objawów i indywidualnych reakcji.
Częsty błąd to proponowanie zadań "stolikowych" wymagających koncentracji (puzzle, rysowanie) w momencie, gdy dominuje potrzeba ruchu. Może to prowadzić do frustracji i eskalacji zachowań trudnych. Drugi błąd to ignorowanie bezpieczeństwa (ryzyko upadku, zmęczenie, odwodnienie).
Przy pobudzeniu dominuje ruch całego ciała i trudność w zatrzymaniu się; przy potrzebie manipulacji częściej widać "zajętość rąk" (przestawianie, gniecenie, skubanie) bez konieczności chodzenia. Obserwuj, czy podopieczny jest w stanie usiąść oraz czy krótkie ćwiczenia ruchowe zmniejszają napięcie.
Takie aktywności są lepsze, gdy podopieczny jest względnie spokojny, ma zachowaną zdolność skupienia i nie jest przeciążony bodźcami. Warto dobrać niski poziom trudności, krótkie etapy i częste wzmocnienia. W pobudzeniu psychoruchowym mogą być zbyt wymagające i powodować złość.
Kluczowe są: nadzór i asekuracja, spokojne otoczenie, unikanie ruchliwych ulic, dostosowanie tempa, przerwy na odpoczynek i nawodnienie. Pomaga prosty komunikat celu ("idziemy na krótki spacer"), identyfikator/opaska oraz rutyna stałej trasy, aby zmniejszyć dezorientację.
Może być odpowiedni, jeśli podopieczny potrafi bezpiecznie usiąść i utrzymać pozycję oraz toleruje powtarzalny ruch. Plusem jest kontrola otoczenia i mniejsze ryzyko ucieczki niż na zewnątrz. Niezbędna jest ocena wydolności, ustawienie sprzętu i nadzór, aby zapobiec urazom.
Ucz się schematu: objaw → potrzeba → cel → dobór aktywności → bezpieczeństwo. Ćwicz rozpoznawanie stanów (pobudzenie, apatia, lęk, zmęczenie) i dobieranie adekwatnych metod (ruch, sensoryka, zajęcia manualne, trening ADL). Rozwiązuj pytania sytuacyjne i analizuj, dlaczego distractory są nieadekwatne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zajęcia wymagające skupienia (puzzle, rysowanie) mogą w tym stanie nasilać frustrację.

Źródła:

  • NICE Guideline NG97: Dementia: assessment, management and support for people living with dementia and their carers, sections on non-pharmacological interventions and managing distress/agitation, updated version (NICE website).
  • World Health Organization (WHO) – Fact sheet: Dementia, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia (dostęp: 2026-02-18).
  • Alzheimer's Association – webpage: Anxiety & Agitation (Caregiving/Behaviors), https://www.alz.org/help-support/caregiving/stages-behaviors/anxiety-agitation (dostęp: 2026-02-18).

Materiały:

  • Wytyczne i poradniki dotyczące niefarmakologicznego postępowania w demencji (sekcje o pobudzeniu/agresji i aktywności).
  • Podręczniki z terapii zajęciowej w geriatrii i demencji (dobór aktywności, bezpieczeństwo).
  • Materiały szkoleniowe z komunikacji i pracy z zachowaniami trudnymi u osób z otępieniem.

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego