KWALIFIKACJA SPL2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 3.
Podróżny chce udać się z dworca autobusowego do centrum miasta. Na planie miasta sporządzonym w skali 1:10 000 odległość ta wynosi 50 cm. Podróżny ma do przebycia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:10 000 oznacza, że 1 cm na planie odpowiada 10 000 cm w terenie, czyli 100 m. Dla 50 cm: 50 × 100 m = 5 000 m. Po zamianie na kilometry: 5 000 m = 5,0 km. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego przeliczenia skali lub jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy w postaci 1:10 000 jest skalą liczbową. Odczytujemy ją tak: 1 jednostka długości na planie odpowiada 10 000 tych samych jednostek w terenie. Jeśli na planie mierzysz w centymetrach, to w terenie również najpierw otrzymujesz centymetry.

Krok 1: przeliczenie 1 cm z planu na teren
1 cm na planie = 10 000 cm w terenie.
10 000 cm = 100 m (bo 100 cm = 1 m).

Krok 2: przeliczenie 50 cm z planu
Skoro 1 cm odpowiada 100 m, to 50 cm odpowiada: 50 × 100 m = 5 000 m.

Krok 3: zamiana metrów na kilometry
1 000 m = 1 km, więc 5 000 m = 5 km, czyli 5,0 km.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,5 km to typowy skutek pominięcia skali (intuicyjne "50 cm to pół metra") albo błędnego założenia, że 1 cm = 10 m.
  • 1,0 km może wynikać z pomylenia przelicznika (np. przyjęcia 1 cm = 20 m) lub z błędu w konwersji centymetrów na metry.
  • 50 km bywa efektem przesunięcia przecinka o jedno miejsce za daleko przy zamianie metrów na kilometry (5 000 m mylnie odczytane jako 50 000 m lub 50 km).

W praktyce obsługi podróżnych w terminalach i na dworcach takie rachunki pomagają szybko oszacować, czy podróżny powinien iść pieszo, skorzystać z komunikacji miejskiej czy taksówki, oraz ile może zająć dotarcie do celu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:10 000 oznacza, że 1 jednostka na mapie to 10 000 tych samych jednostek w terenie. Najprościej: 1 cm = 10 000 cm = 100 m. Mnożysz liczbę centymetrów z planu przez 100 m, a potem (jeśli trzeba) zamieniasz metry na kilometry.
Bo 1 cm na planie odpowiada 10 000 cm w rzeczywistości. A 10 000 cm po podzieleniu przez 100 (bo 100 cm = 1 m) daje 100 m. To szybki skrót pamięciowy przy tej skali.
Najpierw przelicz 1 cm: 1 cm = 100 m. Potem: 50 cm = 50 × 100 m = 5 000 m. Na końcu zamiana: 5 000 m ÷ 1 000 = 5 km. Zapis z przecinkiem: 5,0 km.
Zapis 1:n mówi o stosunku odległości na mapie do odległości w terenie. "1" to długość na mapie, "n" to ile razy dłuższy jest odpowiadający jej odcinek w rzeczywistości, w tych samych jednostkach (np. cm do cm).
Najczęstsze błędy to: pomijanie skali i liczenie "jak w realu", pomylenie cm z m, gubienie zer przy mnożeniu przez n oraz zła zamiana metrów na kilometry. Pomaga zapisanie kroków: cm z mapy → cm w terenie → m → km.
To tzw. skala duża (mniejszy mianownik), więc mapa pokazuje więcej szczegółów na mniejszym obszarze. Dla obliczeń oznacza to, że odcinki na mapie dają umiarkowane odległości w terenie (tu 1 cm = 100 m).
Gdy pasażer pyta o dystans do przystanku, parkingu, wejścia do terminala, dworca lub centrum. Umiejętność przeliczenia skali pozwala szybko oszacować odległość i czas dojścia oraz dobrać środek transportu (pieszo, autobus, taksówka).
Zapamiętaj skrót: 1 cm = 100 m. Wtedy wystarczy przemnożyć centymetry przez 100, aby dostać metry. Potem "uciąć" trzy zera, aby dostać kilometry. To minimalizuje ryzyko pomyłek w zerach.
Skala 1:n działa w tych samych jednostkach po obu stronach. Jeśli mierzysz 50 cm na planie, to najpierw liczysz centymetry w terenie (50 × 10 000 cm), a dopiero potem zamieniasz na metry lub kilometry. To porządkuje rachunek.
Podobne są zadania o długości trasy między punktami na planie terminala, o odległości do przystanku lub parkingu, oraz o czasie dojścia przy założonej prędkości marszu. Zwykle łączą: skala + jednostki, czasem także prędkość.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Skala 1:10 000 oznacza, że 1 cm na planie odpowiada 10 000 cm w terenie, czyli 100 m."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Centymetr" (przeliczenia jednostek) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Centymetr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Kilometr" (relacja do metra) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilometr (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z matematyki: skala, proporcje, jednostki długości
  • Materiały szkolne z geografii: rodzaje skali i obliczenia w skali
  • Zadania arkuszowe z przeliczania skali mapy i planu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego