KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 3)

PYTANIE NR 10.
Które połączenie zaworu dławiąco-zwrotnego z siłownikiem należy narysować na schemacie, by projektowany układ zapewniał spowolnienie wsuwania tłoczyska siłownika dwustronnego działania na wylocie?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny związany z układem hydraulicznym lub pneumatycznym, który może być
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spowolnienie wsuwania tłoczyska "na wylocie" oznacza dławienie przepływu z komory, która jest w danym ruchu opróżniana (meter-out), przy jednoczesnym swobodnym przepływie w kierunku napełniania tej komory. Wariant "V3" odpowiada takiemu podłączeniu i orientacji zaworu dławiąco-zwrotnego, dlatego zapewnia stabilne zwolnienie ruchu.

Pełne wyjaśnienie:

W siłowniku dwustronnego działania prędkość ruchu zależy głównie od natężenia przepływu powietrza/oleju oraz od tego, czy przepływ jest ograniczany po stronie zasilania czy po stronie upustu. Gdy w treści jest mowa o spowolnieniu wsuwania tłoczyska na wylocie, chodzi o regulację typu meter-out, czyli dławienie strumienia opuszczającego komorę siłownika.

Podczas wsuwania tłoczyska jedna komora jest zasilana (do niej dopływa medium), a druga jest opróżniana (z niej medium wypływa do wydechu/powrotu). Dławienie "na wylocie" wykonuje się więc na przewodzie tej opróżnianej komory. Taka metoda zwykle daje stabilniejszy ruch przy zmianach obciążenia, bo ogranicza możliwość "uciekania" siłownika oraz zmniejsza skłonność do szarpania.

Zawór dławiąco-zwrotny jest elementem jednokierunkowej regulacji: w jednym kierunku pozwala na swobodny przepływ (przez zawór zwrotny), a w przeciwnym kierunku wymusza przepływ przez dławik. Aby układ spowalniał konkretny kierunek ruchu, trzeba dobrać orientację zaworu tak, by w tym kierunku ruchu strumień na wylocie był dławiony, a w kierunku przeciwnym ruch przebiegał bez takiego ograniczenia (lub z innym dławikiem).

Odpowiedź "V3" jest poprawna, ponieważ przedstawia połączenie, w którym zawór dławiąco-zwrotny jest wpięty przy właściwej komorze siłownika oraz ma właściwy zwrot obejścia zwrotnego: przy wsuwaniu tłoczyska wypływ z komory opróżnianej jest dławiomy (spełnia warunek "na wylocie"), a przepływ w stronę napełniania tej komory pozostaje swobodny.

Pozostałe warianty (V1, V2, V4) są błędne typowo z jednego z powodów:

  • pokazują dławienie po stronie dopływu (meter-in), a nie na wylocie,
  • mają odwróconą orientację zaworu dławiąco-zwrotnego (dławienie działa w przeciwnym kierunku ruchu),
  • dotyczą niewłaściwej komory siłownika dla ruchu wsuwania, więc ograniczają przepływ w sytuacji, w której nie odpowiada to wymaganemu spowolnieniu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, która komora jest opróżniana przy danym ruchu tłoczyska, a dopiero potem sprawdź, czy dławik jest na przewodzie tej komory oraz czy obejście zwrotne jest ustawione tak, by dławienie dotyczyło wypływu, nie dopływu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawór dławiąco-zwrotny łączy dławik z zaworem zwrotnym. W jednym kierunku przepływ jest swobodny (przez zwrotny), a w przeciwnym jest ograniczany dławikiem. Stosuje się go głównie do jednokierunkowej regulacji prędkości siłowników w pneumatyce lub hydraulice.
Meter-out polega na ograniczeniu wypływu medium z komory, która jest opróżniana podczas ruchu siłownika. Powoduje to wzrost ciśnienia po stronie upustu i stabilizuje prędkość, szczególnie przy zmiennym obciążeniu. To częsty sposób uzyskania płynnego, kontrolowanego ruchu.
Przy dławieniu na wylocie siłownik "nie ma skąd" gwałtownie przyspieszyć, bo wypływ jest ograniczony nawet gdy obciążenie maleje. Dławienie na dopływie może powodować wahania prędkości i szarpanie, bo komora opróżniana nie jest kontrolowana w taki sam sposób.
Najpierw ustal, który ruch oznacza "wsuwanie tłoczyska" (ruch powrotny). W tym ruchu jedna komora jest zasilana, a druga opróżniana. Jeśli zadanie wymaga dławienia na wylocie, dławik montuje się na przewodzie komory opróżnianej, bo to z niej medium wypływa.
"Na wylocie" oznacza, że regulacja ma dotyczyć wypływu medium z elementu wykonawczego (np. komory siłownika) do wydechu lub przewodu powrotnego. W praktyce jest to regulacja meter-out. Kluczowe jest, aby dławienie działało na strumień opuszczający komorę podczas danego ruchu.
Zwykle nie. Standardowy zawór dławiąco-zwrotny jest elementem jednokierunkowym: w jedną stronę przepływ jest swobodny, w drugą dławiony. Aby regulować prędkość w obu kierunkach, stosuje się dwa takie zawory (po jednym dla każdego kierunku) lub inny układ regulacji.
Najczęstsze błędy to: wpięcie zaworu po złej stronie (dławienie dopływu zamiast wylotu), odwrócenie kierunku zaworu zwrotnego (dławienie działa w złym kierunku) oraz montaż daleko od siłownika, co może pogarszać stabilność. W diagnostyce pomaga analiza, która komora jest opróżniana.
Spowolnienie wsuwania stosuje się np. przy dojeździe do krańcówki, docisku elementu, pozycjonowaniu lub pracy chwytaka, aby ograniczyć uderzenia i drgania. Poprawia to trwałość mechaniki i bezpieczeństwo procesu. Najczęściej realizuje się to regulacją przepływu na wylocie dla danego ruchu.
Najpierw zidentyfikuj kierunek ruchu (wysuw/wsuw), potem wskaż komorę zasilaną i komorę opróżnianą. Następnie sprawdź, czy dławik jest na odpowiednim przewodzie (dopływ lub wylot zgodnie z treścią) i czy kierunek zaworu zwrotnego odpowiada temu, w którą stronę przepływ ma być swobodny.
Tak, bo ograniczanie wypływu zmienia warunki pracy siłownika (ciśnienia w komorach, czas cyklu). Zwykle priorytetem jest stabilność ruchu i bezpieczeństwo procesu, a nie minimalne zużycie. W praktyce dobiera się nastawy tak, aby uzyskać wymaganą dynamikę bez szarpania i uderzeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wariant "V3" odpowiada takiemu podłączeniu i orientacji zaworu dławiąco-zwrotnego, dlatego zapewnia stabilne zwolnienie ruchu.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do pneumatyki siłowej (siłowniki, zawory regulacji przepływu, meter-in/meter-out)
  • Materiały dydaktyczne producentów (np. kursy/poradniki dot. zaworów dławiąco-zwrotnych i regulacji prędkości)
  • Zadania i schematy egzaminacyjne z ELM.6 dotyczące elementów pneumatyki/hydrauliki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego