KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 37.
Pomiaru średnicy czopa głównego wału korbowego dokonujemy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnicę czopa głównego wału korbowego (średnicę zewnętrzną) mierzy się mikrometrem zewnętrznym, bo daje bezpośredni, dokładny odczyt wymiaru. Czujnik zegarowy służy głównie do kontroli bicia i przemieszczeń, średnicówka trójpunktowa do otworów, a sprawdzian pierścieniowy do kontroli "przechodzi/nie przechodzi", nie do pomiaru wartości.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar średnicy czopa głównego wału korbowego dotyczy wymiaru zewnętrznego elementu o kształcie walcowym. Do takich pomiarów w warsztacie stosuje się przede wszystkim mikrometr zewnętrzny, ponieważ:

  • mierzy bezpośrednio średnicę zewnętrzną poprzez kontakt szczęk (kowadełka i wrzeciona) z powierzchnią czopa,
  • zapewnia wysoką rozdzielczość i powtarzalność pomiaru,
  • jest typowym przyrządem do kontroli wałków, czopów i sworzni.

Odpowiedź "czujnikiem zegarowym" jest nieprawidłowa, bo czujnik zegarowy nie służy do bezpośredniego pomiaru średnicy. Najczęściej wykorzystuje się go do sprawdzania bicia promieniowego/osiowego, luzów, odchyłek kształtu lub przemieszczeń w czasie ustawiania elementu w przyrządzie.

Odpowiedź "średnicówką trójpunktową" również nie pasuje do czopa wału, ponieważ średnicówki (zwłaszcza trójpunktowe) są przeznaczone głównie do pomiaru średnic wewnętrznych otworów (np. cylindrów, tulei, gniazd łożysk). Czop wału jest powierzchnią zewnętrzną, więc narzędzie do otworów nie będzie właściwe.

Odpowiedź "sprawdzianem pierścieniowym" jest błędna w kontekście pytania o "pomiar", bo sprawdzian pierścieniowy to narzędzie kontrolne (ocena zgodności w granicach tolerancji metodą przechodzi/nie przechodzi). Nie daje ono standardowo wyniku liczbowego średnicy czopa, tylko informację, czy wymiar mieści się w określonym polu tolerancji.

W praktyce: mikrometrem mierzy się średnicę czopa, a czujnikiem zegarowym można dodatkowo skontrolować bicie wału po zamocowaniu (np. na pryzmach). To dwa różne cele i dwa różne przyrządy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czop główny wału korbowego to powierzchnia łożyskowa wału, na której wał opiera się w kadłubie silnika (w panewkach łożysk głównych). To element o średnicy zewnętrznej, którego zużycie wpływa na ciśnienie oleju, luzy i trwałość silnika.
Do pomiaru średnicy zewnętrznej czopa stosuje się mikrometr zewnętrzny, ponieważ umożliwia bezpośredni, dokładny pomiar wałków i czopów. W praktyce dobiera się też odpowiedni zakres mikrometru (np. 25–50 mm) do spodziewanego wymiaru.
Czujnik zegarowy mierzy przemieszczenie końcówki pomiarowej, więc najczęściej używa się go do kontroli bicia, równoległości lub przesunięć. Nie obejmuje elementu jak mikrometr i nie daje bezpośrednio wartości średnicy, tylko odchyłkę położenia.
Przy wale korbowym czujnikiem zegarowym często sprawdza się bicie promieniowe lub osiowe po odpowiednim zamocowaniu wału (np. na pryzmach). Taki pomiar pozwala ocenić, czy wał nie jest skrzywiony lub czy czopy nie mają nadmiernych odchyłek.
Średnicówka trójpunktowa służy głównie do pomiaru średnic wewnętrznych, np. cylindrów, tulei, gniazd lub otworów pod łożyska. Trzy punkty podparcia ułatwiają osiowanie w otworze, ale to narzędzie nie jest przeznaczone do pomiaru średnic zewnętrznych czopów.
Nie. Sprawdzian pierścieniowy jest narzędziem kontrolnym typu "przechodzi/nie przechodzi", które ocenia, czy wałek mieści się w tolerancji. Zwykle nie podaje wyniku liczbowego w milimetrach, więc nie zastępuje mikrometru w klasycznym pomiarze średnicy.
Typowe błędy to mylenie pomiaru średnicy z kontrolą bicia (wybór czujnika zegarowego), użycie narzędzia do otworów (średnicówki) do elementu zewnętrznego oraz traktowanie sprawdzianu jako przyrządu pomiarowego. Warto zawsze rozpoznać: średnica zewnętrzna czy wewnętrzna?
Czopy wału mierzy się podczas remontu lub diagnostyki silnika, np. po demontażu wału, przed doborem panewek, po szlifowaniu lub przy podejrzeniu zatarcia. Pomiary pomagają ocenić zużycie i zdecydować o naprawie (szlif, wymiana, dobór części).
Należy oczyścić czop, dobrać właściwy zakres mikrometru, ustawić przyrząd prostopadle do osi czopa i wykonać docisk z użyciem sprzęgiełka/klikacza (jeśli jest). Dla rzetelności mierzy się w kilku miejscach obwodowo i wzdłużnie, by ocenić stożkowatość i owalność.
Słowa typu "czop", "wałek", "sworzeń" zwykle oznaczają element zewnętrzny (mikrometr). Określenia "otwór", "cylinder", "gniazdo", "tuleja" sugerują średnicę wewnętrzną (średnicówka). Dodatkowo sprawdziany częściej odnoszą się do kontroli tolerancji, a nie do pomiaru liczbowego.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Średnicę czopa głównego wału korbowego (średnicę zewnętrzną) mierzy się mikrometrem zewnętrznym, bo daje bezpośredni, dokładny odczyt wymiaru."

Źródła:

  • Wikipedia: "Mikrometr (przyrząd)" https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr_(przyrz%C4%85d) - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "Czujnik zegarowy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Czujnik_zegarowy - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "Sprawdzian" https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprawdzian - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Instrukcje warsztatowe dotyczące pomiarów wału korbowego (procedury producentów)
  • Podręczniki metrologii warsztatowej (mikrometry, czujniki, sprawdziany)
  • Filmy instruktażowe producentów narzędzi pomiarowych o prawidłowym użyciu mikrometru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego