KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 6.
Pomiędzy skrzydłami przedstawionego na mapie uskoku San Andreas zachodzi głównie ruch poziomy. Jak nazywa się uskok tego typu?
Ilustracja przedstawia mapę fragmentu zachodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, ze szczególnym uwzględnieniem uskoku San
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uskok, w którym dominuje ruch poziomy między skrzydłami, klasyfikuje się jako uskok przesuwczy (strike-slip). Pozostałe typy wiążą się głównie z przemieszczeniem pionowym lub inną geometrią ruchu, więc nie pasują do opisu uskoku o dominującym przesuwie bocznym.

Pełne wyjaśnienie:

Kluczową informacją w pytaniu jest stwierdzenie, że pomiędzy skrzydłami uskoku zachodzi głównie ruch poziomy. W klasyfikacji uskoków najczęściej rozróżnia się je według dominującej składowej przemieszczenia:

  • przemieszczenie poziome (boczne, równoległe do powierzchni terenu) → uskok przesuwczy (strike-slip),
  • przemieszczenie pionowe (góra–dół) → typy uskoków określane jako zrzutowe/nasuwcze w zależności od kierunku ruchu bloków.

Dlatego odpowiedź "Przesuwczy." jest właściwa: opis "dominujący ruch poziomy" odpowiada definicji uskoku przesuwczego, gdzie bloki (skrzydła) przemieszczają się przede wszystkim poziomo względem siebie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym kontekście?

  • "Zrzutowy." sugeruje uskok o istotnej składowej pionowej (przemieszczenie jednego skrzydła w dół względem drugiego). To nie odpowiada sytuacji, gdy w opisie podkreślono dominację ruchu poziomego.
  • "Zawiasowy." nie jest typowym określeniem podstawowej klasyfikacji uskoków według dominującej składowej przemieszczenia; może kojarzyć się raczej z opisem ugięć/struktur fałdowych niż z jednoznacznym typem uskoku o ruchu poziomym.
  • "Nożycowy." bywa używany opisowo w różnych kontekstach (skojarzenie z "ścinaniem"), ale w pytaniu egzaminacyjnym o jednoznacznej klasyfikacji na podstawie dominującego ruchu właściwym, standardowym terminem jest "przesuwczy".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pada "ruch poziomy" lub "przesuw boczny", szukaj odpowiedzi odpowiadającej uskokowi przesuwczemu. Gdy mowa o "zrzucie", "wyniesieniu" lub "przemieszczeniu w górę/dół", częściej chodzi o typy związane z ruchem pionowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Uskok przesuwczy to uskok, w którym dominującym przemieszczeniem bloków skalnych jest ruch poziomy (boczny) wzdłuż powierzchni uskoku. Skrzydła uskoku przesuwają się względem siebie głównie równolegle do powierzchni terenu, a nie góra–dół.
Na mapach tektonicznych wskazówką są elementy pokazujące przesunięcie liniowych struktur (np. warstw, cieków) w bok oraz strzałki kierunku ruchu. Jeśli obiekty po obu stronach uskoku są przesunięte głównie wzdłuż uskoku, wnioskuje się o ruchu poziomym.
Nazwa wynika z mechanizmu: skrzydła uskoku wykonują przede wszystkim przesuw boczny, czyli przemieszczają się równolegle do siebie. W klasyfikacji uskoków to najprostszy i najbardziej jednoznaczny termin dla dominującej składowej poziomej.
Różnica dotyczy dominującego kierunku przemieszczenia. W uskoku przesuwczym dominuje ruch poziomy (boczny), a w uskoku zrzutowym dominuje ruch pionowy, gdy jedno skrzydło obniża się względem drugiego. To dwie różne kategorie interpretacyjne.
Nie zawsze. W praktyce geologicznej wiele uskoków ma ruch złożony, ale o typie decyduje składowa dominująca. Jeśli w opisie podkreślono, że ruch jest głównie poziomy, klasyfikuje się go jako przesuwczy, nawet gdy występuje niewielki składnik pionowy.
Najczęstsze pomyłki to ignorowanie słowa "głównie" oraz mylenie terminów związanych z ruchem pionowym i poziomym. Uczniowie wybierają też odpowiedź brzmiącą "fachowo" bez sprawdzenia, czy pasuje do kierunku przemieszczenia podanego w treści.
Wskazówką są sformułowania o przemieszczeniu "w dół", "obniżeniu", "zrzucie" lub o różnicy wysokości warstw po obu stronach uskoku. To sugeruje dominujący ruch pionowy. Gdy w opisie dominuje "ruch poziomy", właściwszy będzie typ przesuwczy.
O skrzydłach uskoku mówi się, gdy opisuje się dwa bloki skalne rozdzielone powierzchnią uskoku. "Skrzydła" to obszary po obu stronach tej powierzchni, które uległy wzajemnemu przemieszczeniu. Termin pomaga opisać kierunek i charakter ruchu tektonicznego.
Opanuj podstawową klasyfikację według kierunku przemieszczenia (poziome vs pionowe) i ćwicz na krótkich opisach: "ruch poziomy" → przesuwczy, "zrzut/obniżenie" → zrzutowy. Pomaga też rozwiązywanie zadań z mapami i szkicami struktur.
Tak. Często trzeba odczytać z mapy lub szkicu, jaki jest kierunek przemieszczenia (np. przesunięte linie warstw, przesunięte doliny, strzałki ruchu). Warto ćwiczyć analizę prostych przykładów, bo na egzaminie informacja bywa podana graficznie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że uskok, w którym dominuje ruch poziomy między skrzydłami, klasyfikuje się jako uskok przesuwczy (strike-slip).

Źródła:

  • Fossen H., Structural Geology (podręcznik akademicki; rozdziały o uskokach i przemieszczeniach).
  • Tarbuck E.J., Lutgens F.K., Tasa D., Earth: An Introduction to Physical Geology (podstawy tektoniki i typy uskoków).

Materiały:

  • Podręcznik z geologii strukturalnej (rozdziały o uskokach i przemieszczeniach)
  • Atlas/mapy geologiczne z przykładami uskoków i strzałkami przemieszczeń
  • Zestawy zadań: rozpoznawanie typów uskoków po opisie ruchu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego