KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 24.
Pomoc archiwalna zawierająca zestawienie streszczeń aktów i dokumentów danego zespołu lub jego części sporządzone w układzie chronologicznym, tematycznym lub geograficznym, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sumariusz to pomoc archiwalna mająca formę zestawienia streszczeń akt lub dokumentów w ramach zespołu (lub jego części), porządkowanych np. chronologicznie, tematycznie albo geograficznie.
Pozostałe pojęcia dotyczą innych narzędzi: skorowidz jest indeksem haseł, repertorium ma charakter rejestru, a rewers służy do zamawiania akt.

Pełne wyjaśnienie:

Sumariusz jest pomocą archiwalną polegającą na zestawieniu streszczeń (krótkich omówień treści) akt lub dokumentów należących do danego zespołu archiwalnego albo jego części. Taki wykaz może być ułożony według różnych kluczy (np. chronologicznego, tematycznego czy geograficznego), ale cechą rozstrzygającą jest właśnie to, że zawiera streszczenia treści, a nie tylko same hasła czy numery.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do definicji?

  • Rewers to w praktyce archiwalnej dokument/druk służący do zamawiania i udostępniania jednostek archiwalnych (np. w czytelni). Nie jest narzędziem opisującym treść zespołu w postaci streszczeń dokumentów.
  • Skorowidz pełni funkcję indeksu: porządkuje hasła (np. osoby, miejscowości, instytucje, zagadnienia) i odsyła do miejsc w inwentarzu/opracowaniu, gdzie można znaleźć właściwe jednostki. Skorowidz z definicji nie jest zbiorem streszczeń dokumentów.
  • Repertorium ma charakter rejestru/wykazu spraw lub zapisów ewidencyjnych, często służącego kontroli i porządkowaniu wpisów. Może zawierać dane identyfikacyjne, ale nie odpowiada opisowi "zestawienia streszczeń" dokumentów w danym zespole.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać prostą zasadę: gdy w definicji pojawia się streszczenie treści, najczęściej chodzi o sumariusz; gdy mowa o hasłach i odsyłaczach – o skorowidz; gdy o zamówieniu akt – o rewers; a gdy o rejestrze wpisów – o repertorium.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sumariusz to pomoc archiwalna, która zawiera zestawienie streszczeń akt lub dokumentów w obrębie zespołu (lub jego części). Ułatwia szybkie rozpoznanie, czego dotyczą materiały, bez przeglądania każdej jednostki osobno.
Sumariusz podaje streszczenia treści dokumentów, a skorowidz jest indeksem haseł (np. osób, miejsc, tematów) z odesłaniami do właściwych jednostek lub opisów. Jeśli są hasła i odsyłacze, to zwykle skorowidz.
Streszczenia są cechą rozstrzygającą, bo odróżniają sumariusz od zwykłych wykazów i indeksów. W sumariuszu użytkownik dostaje krótki opis treści, co przyspiesza kwerendę i pozwala ocenić przydatność akt bez sięgania po oryginały.
Rewers bywa traktowany jako narzędzie pomocnicze w pracy archiwum, ale jego funkcja jest inna: służy do zamawiania i udostępniania jednostek (np. w czytelni). Nie jest zestawieniem streszczeń ani indeksem treści zespołu.
Skorowidz to indeks haseł (np. nazwisk, miejscowości, tematów) ułożonych alfabetycznie lub według innego klucza. Pomaga szybko znaleźć, w których jednostkach lub opisach występuje dane hasło, ale zwykle nie zawiera streszczeń dokumentów.
Z sumariusza korzysta się, gdy trzeba szybko zorientować się w zawartości zespołu lub jego części, szczególnie przy kwerendach problemowych. Dzięki streszczeniom łatwiej wytypować jednostki do zamówienia, zanim zacznie się szczegółową analizę akt.
Sumariusz może porządkować streszczenia według różnych kryteriów, najczęściej chronologicznie, tematycznie albo geograficznie. W zadaniach egzaminacyjnych istotniejsze od samego układu jest to, że opis ma formę streszczeń treści dokumentów.
Repertorium ma charakter rejestru/wykazu wpisów, często związanego z ewidencją spraw lub zapisów. Może porządkować informacje identyfikacyjne i kontrolne, ale nie odpowiada definicji narzędzia zawierającego zestawienie streszczeń dokumentów.
Najczęstsze pomyłki to utożsamianie każdego wykazu z repertorium oraz mylenie sumariusza ze skorowidzem. Uczniowie często ignorują słowo "streszczeń" i wybierają odpowiedź na podstawie skojarzenia z "porządkiem" (chronologia/temat), a nie na podstawie funkcji narzędzia.
Najskuteczniej działa nauka przez funkcję: sumariusz = streszczenia treści, skorowidz = hasła i odsyłacze, rewers = zamówienie akt, repertorium = rejestr wpisów. Warto robić fiszki z definicją i jednym przykładem zastosowania.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "sumariusz": https://sjp.pwn.pl/szukaj/sumariusz.html (dostęp: 2026-03-02)
  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "skorowidz": https://sjp.pwn.pl/szukaj/skorowidz.html (dostęp: 2026-03-02)
  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "rewers": https://sjp.pwn.pl/szukaj/rewers.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Słowniki terminologii archiwalnej (hasła: sumariusz, skorowidz, repertorium, rewers)
  • Materiały dydaktyczne z przedmiotu "pomoce archiwalne" w kształceniu technika archiwisty
  • Ćwiczenia praktyczne: dopasowanie rodzaju pomocy archiwalnej do opisu potrzeb użytkownika (kwerendy)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego