KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 25.
Pomocą archiwalną nie jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomoc archiwalna to narzędzie ewidencyjne lub informacyjne o zasobie (np. inwentarze, spisy, przewodniki). "Preliminarz" oznacza wstępny kosztorys/budżet i należy do terminologii finansowej, więc nie jest pomocą archiwalną.
Pozostałe opcje służą identyfikacji i wyszukiwaniu materiałów.

Pełne wyjaśnienie:

Pomoce archiwalne to narzędzia ewidencyjne i informacyjne, które pomagają identyfikować, lokalizować oraz udostępniać materiały archiwalne. Tworzą one system informacji o zasobie: od opracowań ogólnych do szczegółowych.

Odpowiedź "preliminarz" jest poprawna, ponieważ preliminarz to pojęcie z obszaru finansów i budżetowania (wstępny kosztorys albo wstępny plan budżetu). Nie opisuje on zasobu archiwalnego ani nie służy wyszukiwaniu jednostek archiwalnych, więc nie spełnia funkcji pomocy archiwalnej.

Dlaczego pozostałe propozycje są pomocami archiwalnymi?

  • "inwentarz kartkowy" to forma inwentarza (narzędzia ewidencyjnego) oparta na kartach z opisami jednostek. Umożliwia dokładne ustalenie, co znajduje się w zespole/zbiorze i gdzie to odszukać.
  • "spis zdawczo-odbiorczy" dokumentuje przekazanie materiałów pomiędzy jednostkami/komórkami i stanowi podstawę ewidencji przejętej dokumentacji. W praktyce archiwalnej jest ważnym narzędziem informacyjnym o przejętych materiałach.
  • "przewodnik po zasobie archiwum" daje syntetyczny obraz zasobu: pozwala zorientować się w strukturze i zawartości archiwum (np. jakie zespoły istnieją), co jest kluczowe na etapie wstępnego rozpoznania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się termin kojarzony z rachunkowością lub budżetem, sprawdź, czy opisuje on zasób archiwalny. Pomoce archiwalne odnoszą się do informacji o materiałach (co jest, gdzie jest, jak to znaleźć), a nie do planowania kosztów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomoce archiwalne to narzędzia ewidencyjne i informacyjne, które pomagają rozpoznać zasób, znaleźć konkretną jednostkę archiwalną i przygotować ją do udostępnienia. Należą do nich m.in. inwentarze, przewodniki, katalogi, skorowidze oraz spisy wykorzystywane w ewidencji.
"Preliminarz" to termin finansowy: oznacza wstępny kosztorys lub plan budżetu. Nie opisuje on zasobu archiwum ani nie służy identyfikacji i lokalizacji materiałów archiwalnych, więc nie spełnia funkcji pomocy archiwalnej (narzędzia informacji o zasobie).
Inwentarz kartkowy jest formą ewidencji, w której opisy jednostek znajdują się na kartach. Ułatwia wyszukiwanie i lokalizację materiałów, bo prowadzi od informacji o zespole do szczegółowego opisu jednostki. To typowa pomoc archiwalna w pracy opracowawczej i udostępnianiu.
Przewodnik po zasobie przedstawia ogólną charakterystykę archiwum i jego zasobu, np. jakie zespoły/zbior y są przechowywane i jak są ułożone. Pomaga w orientacji w całości zasobu, zanim przejdzie się do szczegółów w inwentarzach lub katalogach.
Tak, w praktyce archiwalnej spis zdawczo-odbiorczy jest ważnym narzędziem ewidencyjnym. Dokumentuje przekazanie materiałów i stanowi punkt wyjścia do dalszego opracowania oraz kontroli kompletności przejętej dokumentacji. Dzięki niemu wiadomo, co i kiedy zostało przekazane.
Pomoc archiwalna opisuje zasób i służy jego wyszukiwaniu (co jest w archiwum, gdzie leży, jak to znaleźć). Dokumentacja administracyjna/finansowa dotyczy funkcjonowania instytucji (np. budżet, koszty, zamówienia). Jeśli dokument nie pomaga znaleźć materiałów, zwykle nie jest pomocą archiwalną.
Częsty błąd polega na uznawaniu, że "wszystko, co powstaje w archiwum" jest pomocą archiwalną. Drugi błąd to wybór terminu brzmiącego urzędowo, ale z innej dziedziny (np. finansów). Warto pytać: czy to narzędzie informacji o zasobie?
Z przewodnika korzysta się na etapie wstępnej orientacji w całym zasobie (co w ogóle jest w archiwum). Z inwentarza korzysta się, gdy trzeba zejść do szczegółu: ustalić konkretną jednostkę, jej sygnaturę i lokalizację. Razem tworzą logiczny "ciąg" wyszukiwania.
Pomoc ewidencyjna to taka pomoc archiwalna, która służy rejestrowaniu i identyfikacji materiałów (np. spisy, inwentarze). Jej rolą jest porządkowanie informacji: co zostało przejęte, jak jest opisane i pod jaką sygnaturą występuje, aby można było szybko odszukać właściwe akta.
Ucz się przez funkcje, nie przez "suchą listę". Zapamiętaj, że pomoce archiwalne odpowiadają na pytania: co? (opis), gdzie? (lokalizacja), jak znaleźć? (dostęp tematyczny). Gdy widzisz termin finansowy jak "preliminarz", od razu traktuj go jako spoza pomocy archiwalnych.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Pomoc archiwalna to narzędzie ewidencyjne lub informacyjne o zasobie (np. inwentarze, spisy, przewodniki)."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN (sjp.pwn.pl), hasło: "preliminarz" – https://sjp.pwn.pl/sjp/preliminarz;2572074.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Wielki słownik języka polskiego PAN (wsjp.pl), hasło: "preliminarz" – https://wsjp.pl/haslo/podglad/ (wyszukiwanie hasła "preliminarz", dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Słowniki języka polskiego (weryfikacja znaczeń terminów niebranżowych, np. "preliminarz")
  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki dotyczące systemu informacji archiwalnej i pomocy archiwalnych
  • Materiały dydaktyczne z zakresu ewidencji i opracowania zasobu (inwentarze, przewodniki, katalogi, skorowidze)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego