KWALIFIKACJA ELE11 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 12.
Porównaj wydajność energetyczną dwóch różnych systemów energetycznych przedstawionych w poniższej tabeli. Który system jest bardziej efektywny pod względem wydajności energetycznej?
System Wydajność energetyczna
System A 80%
System B 90%
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność energetyczna w tabeli jest podana w procentach, więc porównuje się wartości liczbowe. System B ma 90%, a System A 80%, zatem System B jest bardziej efektywny (wyższa sprawność oznacza mniejsze straty energii). Pozostałe odpowiedzi przeczą bezpośrednim danym z tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu podano tabelę z parametrem "wydajność energetyczna" wyrażonym w procentach. W typowym ujęciu sprawność/wydajność energetyczna informuje, jaka część energii doprowadzonej do układu staje się energią użyteczną, a jaka część jest tracona (np. na ciepło odpadowe, tarcie, opory przepływu).

Aby porównać dwa systemy, należy odczytać wartości z tabeli i wybrać większą, ponieważ wyższy procent oznacza większą efektywność energetyczną. System A ma 80%, natomiast System B ma 90%. Różnica 10 punktów procentowych oznacza, że przy tej samej energii wejściowej system B oddaje więcej energii użytecznej (lub inaczej: ma mniejsze straty).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Odpowiedź "System A" jest sprzeczna z danymi, bo 80% jest mniejsze od 90%.
  • Odpowiedź "Obie są tak samo wydajne" byłaby prawdziwa tylko wtedy, gdyby wartości były równe lub gdyby w pytaniu pojawiły się dodatkowe kryteria (np. niepewność pomiaru) – tutaj ich nie ma.
  • Odpowiedź "Nie można określić na podstawie dostarczonych danych" jest błędna, ponieważ tabela zawiera dokładnie te dane, które są potrzebne do porównania (dwie wartości procentowe tego samego parametru).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się tabela z jednym parametrem w tych samych jednostkach, najpierw sprawdź, czy porównujesz to samo (ten sam wskaźnik i jednostkę), a dopiero potem wybieraj większą/mniejszą wartość zgodnie z treścią pytania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wskaźnik mówiący, jaka część energii doprowadzonej do układu jest zamieniana na energię użyteczną. Wartość 90% oznacza, że 90% energii wejściowej jest "pożyteczne", a ok. 10% stanowią straty (w danym uproszczonym ujęciu).
Porównaj wartości procentowe tego samego parametru. Jeśli oba systemy mają sprawność podaną w %, to większa liczba oznacza większą efektywność energetyczną. Wystarczy odczyt z tabeli bez dodatkowych obliczeń.
Bo sprawność opisuje udział energii użytecznej w energii doprowadzonej. Gdy udział użyteczny rośnie, to część "nieużyteczna" (straty na ciepło, tarcie, opory) musi być relatywnie mniejsza, przy tym samym punkcie odniesienia.
To zależy od skali i kosztów, ale 10 punktów procentowych bywa bardzo istotne. W dużych instalacjach nawet niewielki wzrost sprawności może oznaczać znacząco mniejsze zużycie paliwa, niższe straty i często mniejsze koszty eksploatacji.
Najczęściej są to: straty cieplne do otoczenia, straty mechaniczne (tarcie), straty hydrauliczne (opory przepływu), straty elektryczne (rezystancja uzwojeń, straty w rdzeniu), a także niepełne wykorzystanie energii w procesie.
Tylko jeśli zadanie dopuszcza tolerancję pomiaru lub podaje niepewność (np. ±2%). Bez takiej informacji nie wolno "zaokrąglać w głowie" do równości. W testach zwykle obowiązuje proste porównanie podanych liczb.
Gdy brakuje danych do porównania (np. nie podano sprawności jednego systemu) albo porównywane wartości dotyczą różnych warunków pracy i nie da się ich zestawić (inne jednostki, inne punkty pracy, brak przeliczenia).
Moc to zwykle kW lub MW i mówi "ile energii na jednostkę czasu" układ dostarcza. Sprawność/wydajność to zwykle % i mówi "jaki jest udział energii użytecznej". Duża moc nie musi oznaczać dużej sprawności.
Typowe pomyłki to: wybór pierwszej przeczytanej wartości, przeoczenie jednostek (% vs kW), zamiana kolumn lub wierszy, oraz założenie, że "większa liczba zawsze lepsza" bez sprawdzenia, czy pytanie nie dotyczy np. strat lub zużycia.
Ćwicz odczyt danych z tabel i wykresów oraz podstawowe interpretacje: większa sprawność → mniejsze straty, mniejsze zużycie paliwa (zwykle). Warto też znać typowe miejsca strat w układach cieplnych i elektrycznych, by nie mylić pojęć.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 86% zdających egzamin. łatwe

Eksperci podkreślają: "Wydajność energetyczna w tabeli jest podana w procentach, więc porównuje się wartości liczbowe."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Sprawność" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprawno%C5%9B%C4%87 - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Efektywność energetyczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Efektywno%C5%9B%C4%87_energetyczna - dostęp 2026-03-02
  • Encyclopaedia Britannica: "Efficiency (physics)" – https://www.britannica.com/science/efficiency-physics - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw energetyki i termodynamiki (działy o sprawności i stratach energii)
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji urządzeń energetycznych (sprawność kotłów, turbin, generatorów)
  • Zadania treningowe z interpretacji tabel i wykresów parametrów energetycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego