KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 8.
Powierzchnia tulei oznaczona na rysunku numerem 1, w celu zachowania chropowatości z poprzedniej operacji powinna mieć wstawiony znak chropowatości oznaczony literą
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek "zachowania chropowatości z poprzedniej operacji" oznacza, że dana powierzchnia nie powinna być dalej obrabiana w sposób usuwający materiał.
Dlatego należy zastosować wariant symbolu struktury powierzchni informujący o braku/zakazie usuwania materiału (np. znak z dodatkowym oznaczeniem typu "kółko").

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji konstrukcyjnej wymagania dotyczące struktury geometrycznej powierzchni (potocznie: chropowatości) zapisuje się za pomocą znormalizowanego symbolu. Sam "podstawowy" znak informuje o wymaganiu dotyczącym powierzchni, ale dopiero jego warianty (z dodatkowymi elementami graficznymi) precyzują, czy wolno usuwać materiał.

Jeżeli w treści zadania pojawia się warunek: "w celu zachowania chropowatości z poprzedniej operacji", to sens technologiczny jest następujący: powierzchnia ma pozostać w stanie uzyskanym wcześniej (np. po szlifowaniu, toczeniu wykańczającym, docieraniu), a kolejna operacja nie może jej "poprawiać" przez skrawanie. W praktyce oznacza to konieczność wskazania na rysunku, że usuwanie materiału na tej powierzchni nie jest dopuszczalne.

Poprawny wybór to zatem taki wariant znaku chropowatości, który komunikuje "nie obrabiać przez usuwanie materiału / pozostawić jak jest". To jest spójne z celem: zachować stan po poprzedniej operacji, zamiast narzucać nowy sposób wytworzenia.

Dlaczego pozostałe warianty bywają mylące?

  • Wariant podstawowy bez dodatkowego wyróżnika może być interpretowany jako ogólne wymaganie co do powierzchni, ale bez jednoznacznego zakazu obróbki — łatwo wtedy nieświadomie zaplanować kolejną operację skrawania.
  • Wariant wskazujący, że obróbka skrawaniem jest wymagana, stoi w sprzeczności z poleceniem zachowania chropowatości z poprzedniej operacji, bo sugeruje celowe usunięcie materiału.
  • Inne oznaczenia (np. związane z parametrami Ra/Rz lub sposobem podania wartości) nie rozwiązują kluczowej kwestii: czy wolno ingerować w powierzchnię.

W przygotowaniu do egzaminu warto łączyć treść wymagania technologicznego z konsekwencją w planowaniu procesu: jeśli trzeba "zachować", to najczęściej szukasz symbolu "bez obróbki usuwającej materiał", a nie symbolu wymuszającego dalsze skrawanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To informacja technologiczna, że dana powierzchnia ma pozostać w stanie uzyskanym wcześniej i nie powinna być ponownie obrabiana w sposób zmieniający jej strukturę. W praktyce na rysunku dobiera się wariant symbolu chropowatości, który komunikuje brak/zakaz usuwania materiału.
Wariant znaku struktury powierzchni z dodatkowym wyróżnikiem (najczęściej graficznym, np. "kółkiem") oznacza, że nie wolno wykonywać obróbki przez usuwanie materiału na tej powierzchni. Ma to sens, gdy powierzchnia ma pozostać "jak po poprzedniej operacji".
Zwykły znak może nieść informację o wymaganiu dla powierzchni, ale bez jednoznacznego wskazania, czy wolno ją dalej obrabiać. Gdy zadanie mówi o zachowaniu chropowatości, potrzebny jest jasny komunikat technologiczny: nie usuwać materiału, czyli nie zmieniać warstwy wierzchniej skrawaniem.
Stosuje się go wtedy, gdy konstruktor chce wymusić wykonanie danej powierzchni przez obróbkę usuwającą materiał, aby osiągnąć określoną jakość i dokładność (np. po odlewie lub kuciu). To przeciwieństwo sytuacji "zachować z poprzedniej operacji".
Najczęściej spotyka się parametry z metody profilowej, takie jak Ra lub Rz, podawane przy symbolu struktury powierzchni. Same parametry mówią "jak gładko", ale nie zawsze mówią "czy wolno obrabiać" — do tego służą warianty symbolu z dodatkowymi oznaczeniami.
W tulejach powierzchnie współpracujące wpływają na tarcie, zużycie, szczelność i luz pasowania. Niepotrzebne skrawanie może pogorszyć właściwości (np. zwiększyć chropowatość lub zmienić średnicę). Dlatego na rysunku wskazuje się pozostawienie powierzchni bez dalszej obróbki.
Nie. Brak/zakaz usuwania materiału oznacza tylko, że nie wolno wykonywać kolejnej obróbki skrawaniem. Wymagania jakościowe mogą nadal istnieć, bo wynikają z poprzedniej operacji lub procesu (np. szlifowania). Symbol ma zabezpieczyć przed niepożądaną zmianą powierzchni.
Typowe błędy to: mylenie wariantów symbolu (podobny wygląd), ignorowanie dopisku technologicznego w treści zadania oraz automatyczne wybieranie "najbardziej znanego" znaku. Pomaga nawyk: najpierw ustal, czy wolno usuwać materiał, a dopiero potem patrz na parametry Ra/Rz.
Ćwicz czytanie rysunków: rozpoznawaj warianty symbolu struktury powierzchni, kojarz je z decyzjami technologicznymi (obrabiać/nie obrabiać) i ucz się typowych zastosowań w częściach maszyn. Dobrą metodą są krótkie zestawy zadań "co oznacza ten symbol" + analiza skutków w procesie.
Oznaczenie umieszcza się przy wskazanej powierzchni, zwykle na linii odniesienia prowadzącej do zarysu elementu lub na odpowiednim wymiarze. Ważne, aby było jednoznaczne, której powierzchni dotyczy, bo od tego zależy dobór operacji (np. czy dopuszczalne jest skrawanie).
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 1302, "Specyfikacja geometrii wyrobów (GPS) — Oznaczanie struktury powierzchni na rysunkach technicznych" (tytuł normy; szczegółowe wydanie/rok do potwierdzenia w aktualnym katalogu PKN)
  • PN-EN ISO 4287, "Struktura geometryczna powierzchni — Metoda profilowa — Terminy, definicje i parametry struktury powierzchni" (tytuł normy; szczegółowe wydanie/rok do potwierdzenia w aktualnym katalogu PKN)
  • PN-EN ISO 4288, "Struktura geometryczna powierzchni — Metoda profilowa — Zasady i procedury oceny struktury powierzchni" (tytuł normy; szczegółowe wydanie/rok do potwierdzenia w aktualnym katalogu PKN)

Materiały:

  • Normy dotyczące oznaczania struktury powierzchni (oznaczenia na rysunku technicznym)
  • Podręczniki i skrypty z rysunku technicznego maszynowego dla technika mechanika
  • Ćwiczenia z czytania dokumentacji technicznej: symbole chropowatości, tolerancje, pasowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego