KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 47.
Jak powinien postąpić personel apteki z przeterminowanym lekiem w postaci tabletek?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeterminowany lek nie może pozostać w obrocie ani trafić do pacjenta. W aptece należy go wycofać, umieścić w specjalnie oznakowanym pojemniku na leki do zniszczenia/odpady medyczne i przechowywać w wydzielonym miejscu, a następnie przekazać uprawnionej firmie do utylizacji.

Pełne wyjaśnienie:

Przeterminowany produkt leczniczy w aptece traktuje się jako odpad wymagający kontrolowanego postępowania, ponieważ nie wolno go już wydawać pacjentom ani przechowywać w sposób, który stwarza ryzyko pomyłkowego wydania. Dlatego właściwym działaniem jest niezwłoczne wycofanie leku z obrotu (w praktyce: zdjęcie ze stanu magazynowego/oddzielenie od pełnowartościowych zapasów) oraz umieszczenie go w specjalnie oznakowanym pojemniku przeznaczonym na leki do zniszczenia lub odpady medyczne.

Takie oznakowanie i wydzielenie miejsca magazynowania ma dwa cele: (1) bezpieczeństwo pacjentów i personelu (brak ryzyka ponownego użycia), (2) zapewnienie prawidłowej segregacji i późniejszego przekazania odpadu do unieszkodliwienia. Zgromadzone leki przekazuje się następnie podmiotowi uprawnionemu do utylizacji (np. firmie odbierającej odpady), a proces powinien być udokumentowany zgodnie z wymaganiami ewidencyjnymi (w tym w systemie BDO, jeśli dotyczy).

Odpowiedź "Wyrzucić do odpadów komunalnych" jest błędna, ponieważ leki zawierają substancje czynne i pomocnicze, które mogą stanowić zagrożenie dla środowiska i zdrowia, a taki sposób pozbywania się leków jest niedopuszczalny. Odpowiedź "Zwrócić do hurtowni" również jest nieprawidłowa: przeterminowany lek nie jest standardowym towarem do zwrotu, lecz odpadem, który wymaga utylizacji w przewidzianym trybie. Z kolei samo "włożenie do opakowania zbiorczego i do szczelnego pojemnika" nie opisuje pełnej, właściwej procedury (brakuje elementu oznakowania i przekazania do uprawnionej utylizacji), więc nie spełnia wymagań bezpiecznego i zgodnego postępowania.

Warto pamiętać o wyjątku praktycznym: dla części leków o szczególnym reżimie (np. niektóre środki odurzające/psychotropowe) mogą obowiązywać dodatkowe, odrębne procedury protokolarne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Należy go wycofać z obrotu (oddzielić od pełnowartościowych zapasów), włożyć do oznaczonego pojemnika na leki do zniszczenia/odpady medyczne i przechowywać w wydzielonym miejscu. Następnie przekazuje się go firmie uprawnionej do utylizacji i dokumentuje przekazanie zgodnie z zasadami ewidencji odpadów.
Leki zawierają substancje czynne, które po wyrzuceniu do odpadów komunalnych mogą trafić do środowiska i stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi oraz zwierząt. Dodatkowo istnieje ryzyko niekontrolowanego "odzyskania" leku i jego użycia. Dlatego wymagają zbiórki w aptece i przekazania do specjalistycznej utylizacji.
Pojemnik powinien być jednoznacznie oznakowany, np. jako "leki przeterminowane" lub "do zniszczenia", tak aby nie dało się go pomylić z towarem handlowym. Ważne jest też, by stał w wydzielonym miejscu na zapleczu, ograniczając dostęp osób nieupoważnionych i ryzyko przypadkowego wydania pacjentowi.
Co do zasady nie. Przeterminowany lek w aptece jest odpadem, a nie towarem do standardowego zwrotu handlowego. Właściwą drogą jest umieszczenie go w pojemniku na leki do zniszczenia i przekazanie do podmiotu uprawnionego do utylizacji, z zachowaniem wymaganej dokumentacji przekazania odpadów.
Najczęściej robi się to podczas regularnych kontroli terminów ważności (np. cyklicznie, zgodnie z organizacją pracy apteki), ale kluczowa zasada brzmi: niezwłocznie po stwierdzeniu upływu terminu lek nie może pozostać w sprzedaży ani w miejscu, z którego mógłby trafić do pacjenta.
Z kontekstu wynika, że zgromadzone leki mogą być magazynowane maksymalnie 1 rok. W praktyce warto organizować odbiory częściej, aby ograniczać ilość magazynowanych odpadów i ryzyko pomyłek. Należy też przechowywać je w miejscu wydzielonym i odpowiednio oznakowanym.
To kod stosowany w katalogu odpadów dla leków "innych niż cytotoksyczne i cytostatyczne" w strumieniu odpadów medycznych. W praktyce ułatwia prawidłową ewidencję i przekazanie odpadu. Personel powinien znać sens kodów na poziomie praktycznym: dobrać właściwą kategorię odpadu do dokumentacji i odbioru.
Zgodnie z kontekstem proces powinien być udokumentowany, m.in. przez wpisy w systemie BDO (z podaniem kodu odpadu i masy) oraz protokoły/ potwierdzenia odbioru od firmy utylizacyjnej. Dokładny zestaw dokumentów zależy od organizacji apteki i rodzaju odpadów, ale zasada jest stała: przekazanie ma być możliwe do wykazania.
Nie zawsze. W kontekście wskazano wyjątek: leki psychotropowe i narkotyczne mogą wymagać odrębnej procedury, np. zgłoszenia do właściwego inspektoratu i sporządzenia protokołu. Dlatego w praktyce personel powinien sprawdzać wewnętrzną procedurę apteki i zasady dla tej grupy produktów, zanim przekaże je do zniszczenia.
Najczęstsze to: wyrzucanie do odpadów komunalnych, próby zwrotu do hurtowni, zbyt długie magazynowanie bez przekazania do odbioru oraz brak wymaganej dokumentacji (np. w BDO). Błędy wynikają zwykle z mylenia przeterminowanych leków z innymi odpadami lub z procedurami zwrotów handlowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Przeterminowany lek nie może pozostać w obrocie ani trafić do pacjenta."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tytuł aktu; brak wskazania Dz.U. w dostarczonym kontekście)
  • Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie unieszkodliwiania oraz magazynowania odpadów medycznych (tytuł aktu; brak wskazania Dz.U. w dostarczonym kontekście)
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (tytuł aktu; brak wskazania Dz.U. w dostarczonym kontekście)

Materiały:

  • Procedury wewnętrzne apteki dotyczące gospodarki odpadami i lekami do zniszczenia
  • Materiały szkoleniowe z zakresu segregacji i magazynowania odpadów medycznych w placówkach ochrony zdrowia
  • Treść aktów prawnych wskazanych w kontekście (gospodarka odpadami i odpady medyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego