KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 44.
Co powinien zrobić pacjent z przeterminowanymi lekami?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeterminowane leki należy oddać do apteki (lub innego wyznaczonego punktu zbiórki), gdzie trafią do bezpiecznej utylizacji.
Wyrzucanie ich do kanalizacji lub śmietnika grozi przedostaniem się substancji czynnych do środowiska i naraża domowników na przypadkowy kontakt. Spalanie w piecu jest niebezpieczne.

Pełne wyjaśnienie:

Przeterminowane produkty lecznicze powinny zostać przekazane do apteki (lub innego wyznaczonego punktu zbiórki), ponieważ są to odpady wymagające kontrolowanej utylizacji. Apteka (w praktyce: punkt zbiórki w aptece) kieruje takie odpady do systemu, w którym są one odbierane i unieszkodliwiane w sposób ograniczający ryzyko dla ludzi i środowiska.

Odpowiedź "Przynieść do apteki." jest prawidłowa, bo:

  • zmniejsza ryzyko, że lek trafi do osób nieuprawnionych (np. dzieci) lub zostanie użyty mimo utraty jakości;
  • zapewnia właściwe postępowanie z substancjami czynnymi, które mogą być szkodliwe nawet w małych ilościach;
  • ogranicza emisję zanieczyszczeń do wody i gleby.

Pozostałe propozycje są błędne:

  • "Wrzucić do kanalizacji." – wprowadzanie substancji czynnych do ścieków sprzyja ich przedostawaniu się do środowiska wodnego. Oczyszczalnie nie zawsze są projektowane do pełnego usuwania wszystkich pozostałości farmaceutyków.
  • "Wrzucić do śmietnika." – grozi wydostaniem się leku z opakowania, kontaktem przypadkowym oraz rozprzestrzenianiem się substancji w odpadach komunalnych.
  • "Spalić w piecu." – spalanie domowe jest niekontrolowane i może powodować emisję szkodliwych związków; dodatkowo jest to zachowanie niebezpieczne dla użytkownika pieca i otoczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "co zrobić z przeterminowanymi lekami?", najbezpieczniejszą i standardową odpowiedzią jest oddanie do apteki/punktu zbiórki, a nie wyrzucanie do odpadów komunalnych ani do kanalizacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najbezpieczniej jest oddać je do apteki (lub punktu zbiórki, jeśli jest wyznaczony lokalnie). Tam zostaną przekazane do właściwej utylizacji. Nie wyrzucaj ich do toalety ani do kosza, bo substancje czynne mogą trafić do środowiska lub zostać przypadkowo użyte.
Substancje czynne mogą przechodzić do ścieków i dalej do wód, a systemy oczyszczania nie zawsze usuwają je w pełni. To zwiększa ryzyko oddziaływania na organizmy wodne i pośrednio na ludzi. Oddanie do apteki ogranicza ten problem, bo odpady są unieszkodliwiane kontrolowanie.
Nie jest to zalecane: nawet w opakowaniu lek może zostać uszkodzony, rozproszony w odpadach albo trafić do osób postronnych. W praktyce egzaminacyjnej i w edukacji pacjenta przyjmuje się, że przeterminowane leki powinny wrócić do apteki/punktu zbiórki.
Nie. Spalanie w warunkach domowych jest niekontrolowane i może powodować emisję szkodliwych związków. Dodatkowo istnieje ryzyko narażenia domowników na toksyczne opary. Poprawna praktyka to przekazanie leków do apteki, aby zostały unieszkodliwione w odpowiednich instalacjach.
Zwykle wystarczy zebrać przeterminowane leki i przynieść je do apteki. Dla bezpieczeństwa warto pozostawić je w opakowaniach (łatwiejsza identyfikacja), zabezpieczyć przed wysypaniem i przechowywać poza zasięgiem dzieci. W razie wątpliwości zapytaj personel apteki o zasady w danej placówce.
Traktuj je jak inne przeterminowane leki: oddaj do apteki/punktu zbiórki. Płynnych postaci nie należy wylewać do zlewu ani toalety. W opakowaniu może pozostać substancja czynna, która po dostaniu się do ścieków może stanowić obciążenie dla środowiska.
W praktyce pacjent jest kierowany do apteki lub wyznaczonego punktu zbiórki. Szczegółowe zasady mogą zależeć od lokalnej organizacji zbiórki i umów na odbiór odpadów. Na egzaminie najczęściej oczekuje się odpowiedzi, że właściwym miejscem oddania jest apteka, a nie kosz czy kanalizacja.
Może dojść do skażenia środowiska (woda, gleba) pozostałościami substancji czynnych oraz do zagrożeń domowych, np. przypadkowego połknięcia przez dziecko lub zwierzę. To również zwiększa ryzyko niewłaściwego użycia leków przez osoby postronne. Oddanie do apteki minimalizuje te zagrożenia.
Gdy minęła data ważności podana przez producenta na opakowaniu. W praktyce warto też zachować ostrożność wobec leków przechowywanych niewłaściwie (np. w wysokiej temperaturze), bo mogły utracić jakość wcześniej. Na potrzeby tego typu pytań egzaminacyjnych decyduje data ważności i oddanie do apteki.
Najczęstsze to wyrzucanie do kosza, wylewanie do zlewu/toalety oraz "domowe spalanie". Wynikają z przekonania, że mała ilość nie szkodzi albo że "ogień wszystko niszczy". W zadaniach testowych poprawna odpowiedź zwykle wskazuje aptekę lub punkt zbiórki jako miejsce przekazania przeterminowanych leków.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że spalanie w piecu jest niebezpieczne.

Materiały:

  • Materiały edukacyjne aptek dotyczące zbiórki przeterminowanych leków (plakaty/ulotki dostępne w aptekach)
  • Wytyczne lokalnych samorządów o punktach zbiórki odpadów niebezpiecznych (PSZOK) – część dot. leków
  • Podstawy ekologii farmaceutycznej: wpływ substancji czynnych na środowisko wodne (opracowania dydaktyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego