KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 20.
Jak powinno odbywać się pobieranie próbki pierwotnej z materiału zapakowanego w worki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próbka pierwotna z materiału w workach powinna być pobierana z losowo wybranych worków, a liczba worków musi być ustalona z góry (wg planu próbkowania).
Pobieranie ze wszystkich, z jednego worka lub "co drugiego" nie zapewnia właściwej reprezentatywności partii i może wprowadzać obciążenie.

Pełne wyjaśnienie:

Przy pobieraniu próbki pierwotnej z materiału zapakowanego w worki kluczowe jest uzyskanie reprezentatywności, czyli takiego zbioru porcji materiału, który możliwie dobrze odzwierciedla całą partię. Dlatego właściwą praktyką jest pobieranie z losowo wybranych worków w liczbie z góry ustalonej (wynikającej z planu próbkowania lub procedury).

Odpowiedź "Z losowo wybranych worków w ilości z góry ustalonej." jest poprawna, bo łączy dwa warunki ograniczające błąd próbkowania:

  • Losowość – zmniejsza ryzyko, że wybór worków będzie "pod tezę" lub zgodny z wygodą (np. tylko z wierzchu palety).
  • Ustalona liczba – zapewnia porównywalność kontroli między partiami i umożliwia ocenę jakości w sposób powtarzalny.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "Ze wszystkich dostarczonych worków." – może być nieadekwatne organizacyjnie (czas, koszt, bezpieczeństwo pracy) i nie jest standardowym podejściem, gdy stosuje się plan próbkowania. W praktyce zwykle dobiera się ustaloną liczbę jednostek, zamiast badać całość.
  • "Z jednego losowo wybranego worka w kilku miejscach." – nawet jeśli worek jest wybrany losowo, pojedynczy worek może nie oddawać zmienności całej partii (np. różnice między workami z początku i końca pakowania).
  • "Z co drugiego worka." – to dobór systematyczny, który może być obciążony (np. jeśli worki układano warstwami lub według kolejności napełniania). Schemat nie gwarantuje losowości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz odpowiedzi typu "z każdego", "z jednego" lub "co drugi", porównaj je z celem próbkowania. Najczęściej poprawna będzie opcja łącząca losowy wybór oraz z góry ustaloną liczebność, bo to daje reprezentatywność i powtarzalność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbka pierwotna to pierwsza porcja materiału pobrana bezpośrednio z partii (np. z worków), zanim zostanie połączona lub przygotowana do badań. Jej jakość decyduje o wiarygodności wyniku, bo błędy na tym etapie zwykle "przenoszą się" na całą analizę.
Losowanie ogranicza ryzyko systematycznego błędu. Schemat "co drugi worek" jest doborem regularnym i może korelować z kolejnością pakowania lub układaniem na palecie, przez co wyniki mogą nie odzwierciedlać całej partii tak dobrze jak dobór losowy.
Jeden worek może nie reprezentować całej partii, bo między workami mogą występować różnice (np. wilgotność, segregacja ziarnowa, zanieczyszczenia, różne momenty procesu). Nawet pobranie z kilku miejsc w jednym worku nie zastąpi ujęcia zmienności między workami.
Liczbę worków ustala się z góry na podstawie planu pobierania próbek, procedury laboratoryjnej (SOP) lub wymagań umownych/specyfikacji. Chodzi o powtarzalność i kontrolę ryzyka błędu: każda partia ma być oceniana według tego samego, zdefiniowanego schematu.
Nie zawsze. Choć brzmi "najdokładniej", zwykle jest niepraktyczne i niepotrzebne, jeśli obowiązuje plan próbkowania. W wielu procesach kontrolnych celem jest uzyskanie reprezentatywnej próbki przy akceptowalnym nakładzie czasu i kosztów, a nie badanie całej partii.
Częste błędy to: wybór worków "z wierzchu" bez losowania, pobranie zbyt małej liczby worków, dobór regularny (np. co drugi), brak utrzymania czystości narzędzi, oraz brak oznakowania próbek. Każdy z nich może zafałszować wynik analizy.
Reprezentatywna próbka odzwierciedla średnie i typowe cechy całej partii, a nie tylko wybranego fragmentu. W praktyce osiąga się to przez losowy dobór jednostek opakowaniowych oraz pobranie ustalonej liczby porcji, aby zmniejszyć wpływ przypadkowych odchyleń.
Najczęściej przy przyjęciu dostawy (kontrola wejściowa) lub przed użyciem surowca w procesie, gdy trzeba potwierdzić zgodność partii ze specyfikacją. Pobranie przed rozładunkiem/zużyciem ułatwia ewentualne decyzje: dopuszczenie, kwarantanna albo reklamacja.
W praktyce używa się odpowiednich próbników do materiałów sypkich (np. sond), łopatek lub innych narzędzi przewidzianych w procedurze. Najważniejsze jest, aby narzędzie było czyste, dobrane do rodzaju materiału i pozwalało pobrać porcję bez zanieczyszczeń oraz bez utraty frakcji.
Szukaj opcji, która zapewnia jednocześnie losowość i ustaloną z góry liczebność próbkowania. Odpowiedzi skrajne ("ze wszystkich", "z jednego") zwykle nie odzwierciedlają zasad reprezentatywności albo pomijają plan próbkowania, a schematy regularne (np. "co drugi") nie gwarantują losowości.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kontroli jakości i metrologii w przemyśle chemicznym (działy o próbkowaniu)
  • Instrukcje zakładowe/Laboratoryjne SOP dotyczące pobierania próbek z opakowań jednostkowych
  • Podręczniki z analityki przemysłowej opisujące etap pobierania i przygotowania próbek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego