KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 6.
Pracodawca wypłaca pracownikowi wynagrodzenie za pracę z góry pierwszego każdego miesiąca. W styczniu pracownik otrzymał wynagrodzenie wyższe, niż powinien, ponieważ od 20 do 31 stycznia 2015 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z tytułu niezdolności do pracy. W związku z tym pracodawca
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli wynagrodzenie wypłacono z góry, a potem powstała nadpłata z powodu nieobecności (np. zwolnienie lekarskie), pracodawca może odliczyć tę nadpłatę bez zgody pracownika, ale wyłącznie w najbliższym terminie płatności.
W tym przypadku jest to wypłata 1 lutego.

Pełne wyjaśnienie:

Wynagrodzenie za pracę jest w prawie pracy szczególnie chronione, dlatego co do zasady pracodawca nie może dowolnie pomniejszać wypłaty pracownika. Wiele należności może być potrącanych dopiero po spełnieniu warunków ustawowych, a część z nich wymaga dodatkowo pisemnej zgody pracownika.

W opisanej sytuacji kluczowe jest jednak to, że wynagrodzenie zostało wypłacone z góry (pierwszego dnia miesiąca) za okres, w którym później pracownik nie zachował prawa do wynagrodzenia z powodu niezdolności do pracy (zwolnienie lekarskie). Taki przypadek tworzy nadpłatę, która nie jest "zwykłym błędem w naliczeniu", lecz konsekwencją wypłaty z góry za okres późniejszej absencji.

Właściwe działanie polega na tym, że pracodawca może odliczyć nadpłatę z następnego wynagrodzenia (najbliższego terminu płatności) bez zgody pracownika. Dlatego poprawne jest odliczenie przy wypłacie przypadającej 1 lutego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Potrąci nadpłatę z wynagrodzenia 1 marca bez zgody pracownika" – mechanizm bez zgody dotyczy odliczenia w najbliższym terminie płatności. Jeśli termin ten zostanie pominięty, dalsze pomniejszenie wypłaty co do zasady wymaga podstawy w przepisach o potrąceniach albo pisemnej zgody pracownika.
  • "Odliczy nadpłatę z dowolnego wynagrodzenia pracownika bez jego zgody" – jest zbyt szerokie. Ustawa ogranicza uprawnienie do konkretnego momentu (następna wypłata), aby nie omijać ochrony wynagrodzenia.
  • "Musi zwrócić się o zwrot nadpłaty wynagrodzenia do pracownika" – taki tryb może być potrzebny dopiero wtedy, gdy pracodawca nie odliczy nadpłaty w najbliższym terminie lub gdy brak podstaw do odliczenia; w przedstawionym stanie faktycznym ustawowy wyjątek pozwala na odliczenie w kolejnym terminie płatności.

W praktyce kadrowo‑płacowej najważniejsze jest więc ustalenie, czy nadpłata wynika z wypłaty z góry za okres późniejszej nieobecności oraz czy odliczenie następuje w najbliższym terminie wypłaty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pomniejszenie najbliższej kolejnej wypłaty o kwotę, która była wypłacona "za dużo" (np. przez wypłatę z góry za okres późniejszej nieobecności). Warunkiem jest, aby odliczenie nastąpiło w najbliższym terminie płatności wynagrodzenia, a nie w dowolnym miesiącu.
Nie zawsze. Co do zasady wiele potrąceń wymaga spełnienia warunków ustawowych, a część także pisemnej zgody. Istnieją jednak wyjątki, np. gdy powstała nadpłata z powodu wypłaty z góry za okres nieobecności – wtedy możliwe jest odliczenie w najbliższym terminie bez zgody.
Kluczowy jest "najbliższy termin płatności" po ujawnieniu nadpłaty wynikającej z wypłaty z góry. Jeśli wynagrodzenie za styczeń wypłacono 1 stycznia, to kolejną wypłatą jest 1 lutego. Odliczenie bez zgody ma dotyczyć właśnie tej najbliższej wypłaty, nie późniejszych.
To sytuacja, gdy pracownik dostał wynagrodzenie za okres, w którym później okazało się, że nie ma do niego prawa (np. z powodu zwolnienia lekarskiego w części miesiąca). Nadpłata nie wynika wtedy z "premii", lecz z rozliczenia absencji po fakcie, gdy wypłata była wcześniej.
Muszą łącznie wystąpić dwa elementy: wynagrodzenie zostało wypłacone z góry za okres, w którym pracownik finalnie nie zachował prawa do wynagrodzenia (np. choroba), oraz odliczenie następuje w najbliższym terminie płatności (czyli z kolejnej wypłaty). Niespełnienie warunków zmienia tryb odzyskania.
Nie. Uprawnienie do odliczenia bez zgody jest ograniczone do najbliższego terminu płatności po powstaniu/ustaleniu nadpłaty związanej z wypłatą z góry. "Dowolne wynagrodzenie" oznaczałoby obejście ochrony wynagrodzenia, dlatego taka odpowiedź jest nieprawidłowa w zadaniach egzaminacyjnych.
Gdy chce potrącać należności inne niż te wyraźnie dopuszczone w przepisach o potrąceniach/odliczeniach, albo gdy nie może skorzystać z wyjątku dla nadpłaty z wypłaty z góry (np. minął najbliższy termin płatności). Wtedy podstawą jest pisemna zgoda pracownika, a bez niej pozostaje droga dochodzenia roszczeń.
Wynagrodzenie ma zapewniać środki utrzymania pracownika, dlatego przepisy ograniczają możliwość jego pomniejszania. Pracodawca nie może swobodnie potrącać różnych należności, tylko działa w ramach ściśle określonych przypadków i limitów. Pytania egzaminacyjne często sprawdzają właśnie znajomość wyjątków i terminów.
Odliczenie nadpłaty dotyczy zwrotu kwoty wypłaconej "za dużo" w specyficznych sytuacjach (np. wypłata z góry i późniejsza absencja) i jest powiązane z najbliższą wypłatą. Potrącenie to szersza kategoria obejmująca różne należności, często z dodatkowymi warunkami, a niekiedy z wymogiem pisemnej zgody.
Najczęstsze jest założenie, że zawsze trzeba pytać pracownika o zgodę, oraz pomijanie znaczenia terminu "następna wypłata". Uczniowie mylą też nadpłatę wynikającą z wypłaty z góry (odliczenie w kolejnym terminie) z nadpłatą będącą skutkiem zwykłego błędu naliczeniowego, gdzie tryb odzyskania może być inny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277), art. 87 § 7
  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277), art. 91 § 1
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, art. 405

Materiały:

  • Tekst jednolity Kodeksu pracy (dział dotyczący ochrony wynagrodzenia)
  • Komentarze i opracowania z kadr i płac omawiające art. 87 i art. 91 KP
  • Zadania testowe z zakresu potrąceń/odliczeń z wynagrodzenia (kadry i płace)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego