KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 19.
Prawidłowo zapisany łańcuch troficzny charakterystyczny dla jeziora oligotroficznego to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łańcuch troficzny zapisuje się od producenta do kolejnych konsumentów. W jeziorze oligotroficznym podstawą jest fitoplankton, którym żywi się zooplankton. Zooplankton zjada drobna ryba planktonożerna (np. ukleja), a na nią poluje drapieżnik szczytowy (szczupak).

Pełne wyjaśnienie:

Łańcuch troficzny to uporządkowana sekwencja organizmów, w której każdy kolejny poziom odżywia się poprzednim. Zapis prowadzi się więc od producentów do drapieżników (przepływ energii i materii).

W jeziorze oligotroficznym (ubogim w składniki odżywcze, zwykle czystym i dobrze natlenionym) podstawą produkcji pierwotnej jest fitoplankton – mikroskopijne glony i inne organizmy fotosyntetyzujące. Fitoplankton jest zjadany przez zooplankton, czyli konsumentów I rzędu (m.in. wrotki i widłonogi), które filtrują wodę i pobierają cząstki pokarmu.

Kolejnym poziomem są drobne ryby planktonożerne, które żywią się zooplanktonem. Wśród nich może być ukleja, zaliczana w takim układzie do konsumentów II rzędu. Na końcu łańcucha pojawia się szczupak jako drapieżnik żywiący się rybami, w tym ukleją, więc pełni rolę konsumenta wyższego rzędu.

Dlatego poprawny zapis ma postać: fitoplankton → zooplankton → ukleja → szczupak.

  • Opcje zaczynające się od zooplanktonu są błędne, bo pomijają producenta (fitoplankton) i odwracają podstawową logikę poziomów troficznych.
  • Opcje z ukleją po szczupaku są błędne, bo sugerują, że ukleja zjada szczupaka (odwrócona relacja drapieżnik–ofiara).
  • Opcja z "fitoplankton – zooplankton – szczupak – ukleja" również odwraca relację między rybami: w typowym układzie to szczupak poluje na drobne ryby, a nie odwrotnie.

W praktyce poprawne rozumienie łańcuchów troficznych pomaga interpretować monitoring biologiczny jeziora i oceniać, czy struktura ekosystemu jest zachowana.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łańcuch troficzny to kolejność "kto kogo zjada" w ekosystemie. Zaczyna się od producentów (np. fitoplankton), potem są konsumenci I rzędu (zooplankton), następnie kolejne poziomy (ryby), a na końcu drapieżniki szczytowe.
Poprawny zapis prowadzi od organizmów zjadanych do zjadających: producent → konsument. Jeśli w odpowiedzi brakuje producenta albo drapieżnik pojawia się przed ofiarą, to zwykle znak, że kierunek został odwrócony.
Fitoplankton to producenci, czyli organizmy wytwarzające materię organiczną z CO2 i energii światła (fotosynteza). Stanowi bazę pokarmową dla zooplanktonu, dlatego w klasycznym łańcuchu jest pierwszym ogniwem.
Zooplankton najczęściej odżywia się fitoplanktonem i drobną materią organiczną zawieszoną w wodzie. W praktyce działa jak "filtr", pobierając cząstki pokarmu, co plasuje go na poziomie konsumentów I rzędu.
Tak, ukleja może odżywiać się zooplanktonem (np. widłonogami i wrotkami) oraz drobnymi owadami. W typowym szkolnym ujęciu łańcucha troficznego w jeziorze jest więc ogniwem ryby żywiącej się planktonem.
Szczupak jest drapieżnikiem żywiącym się rybami, więc w prostym łańcuchu stoi wyżej niż ryby planktonożerne. Umieszcza się go na końcu, bo w takim układzie pełni rolę konsumenta wyższego rzędu (drapieżnika szczytowego).
Najczęstsze pomyłki to: zaczynanie od konsumenta zamiast producenta, odwracanie relacji drapieżnik–ofiara (np. "szczupak → ukleja"), oraz mylenie fitoplanktonu z zooplanktonem przez podobieństwo nazw.
Oligotroficzne jest ubogie w substancje odżywcze, zwykle ma większą przejrzystość i mniejszą produkcję biomasy. Eutroficzne ma więcej biogenów, częstsze zakwity i wyższą produkcję. To wpływa na strukturę i intensywność zależności troficznych.
Analiza tego, jakie grupy organizmów występują (plankton, ryby spokojnego żeru, drapieżniki), pomaga ocenić równowagę ekosystemu i zmiany troficzne. Zaburzenia w składzie biocenoz mogą wskazywać np. na eutrofizację lub presję człowieka.
Najlepiej opanować schemat: producent → konsument I rzędu → ryby → drapieżnik, a potem ćwiczyć na przykładach z jezior i rzek. Pomaga też kojarzenie funkcji: "fitoplankton produkuje", "zooplankton filtruje", "szczupak poluje".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Łańcuch troficzny zapisuje się od producenta do kolejnych konsumentów."

Źródła:

  • FishBase: Alburnus alburnus (Bleak) – species summary (diet/trophic level), https://www.fishbase.se/summary/Alburnus-alburnus.html - accessed 2026-02-18
  • FishBase: Esox lucius (Northern pike) – species summary (diet/trophic level), https://www.fishbase.se/summary/Esox-lucius.html - accessed 2026-02-18
  • Encyclopaedia Britannica: "Oligotrophic lake" (definition/characteristics), https://www.britannica.com/science/oligotrophic-lake - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z ekologii/limnologii omawiające poziomy troficzne w ekosystemach wodnych
  • Materiały dydaktyczne o typach troficznych jezior (oligotrofia, mezotrofia, eutrofia)
  • Atlasy/klucze do rozpoznawania organizmów planktonowych i podstawowych gatunków ryb słodkowodnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego