Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPC7 - TEST WIEDZY NR 5



PYTANIE NR 39.
Próbka Data pobrania Data badania
1 2022-01-01 2022-01-02
2 2022-01-03 2022-01-05
3 2022-01-04 2022-01-04
Na podstawie powyższej tabeli, która próbka mogła być niewłaściwie przechowywana, jeśli wymagane jest badanie próbek żywności w ciągu maksymalnie 24 godzin od pobrania przy temperaturze 2-8°C?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy wymaganiu wykonania badania w maksymalnie 24 godziny od pobrania (i przechowywaniu w 2–8°C) próbka jest niezgodna, gdy odstęp czasu przekracza dobę. W tabeli próbka 2 ma pobranie 2022-01-03 i badanie 2022-01-05, czyli ponad 24 godziny, więc mogła być niewłaściwie przechowywana.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kryterium oceny jest podane wprost: próbki żywności mają być badane w ciągu maksymalnie 24 godzin od pobrania i przechowywane w warunkach chłodniczych 2–8°C. W praktyce laboratoryjnej takie wymagania wynikają z procedur (SOP) i mają chronić wiarygodność wyników (np. w badaniach mikrobiologicznych materiał może zmieniać się w czasie).

Analiza próbek z tabeli:

  • Próbka 1: pobranie 2022-01-01, badanie 2022-01-02. Odstęp wynosi 1 dzień (zwykle mieści się w 24 godzinach zależnie od godziny pobrania/badania, ale w zadaniu przyjmujemy, że spełnia warunek "do 24 h" jako najbliższa doba). Nie ma podstaw, by wskazać ją jako przekraczającą limit.
  • Próbka 2: pobranie 2022-01-03, badanie 2022-01-05. To odstęp 2 dni, czyli z pewnością więcej niż 24 godziny. Przy takim wymaganiu próbka mogła być przechowywana zbyt długo, co kwalifikuje ją jako potencjalnie niewłaściwie przechowywaną.
  • Próbka 3: pobranie 2022-01-04, badanie 2022-01-04. Badanie wykonano tego samego dnia, więc spełnia warunek czasu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Próbka 1 i Próbka 3 nie przekraczają wprost limitu "maks. 24 h" w przedstawionych danych (odpowiednio 1 dzień oraz ten sam dzień). Nie ma więc jednoznacznej przesłanki, by uznać je za nieprawidłowe.
  • Wszystkie próbki były przechowywane prawidłowo jest fałszywe, bo próbka 2 ma odstęp 2 dni między pobraniem a badaniem, co łamie podane kryterium.

Wskazówka egzaminacyjna: w zagadnieniach GLP kluczowe jest odróżnienie zasad systemu jakości (procedury, identyfikowalność, zapisy, warunki) od szczegółowych limitów czasowych, które zwykle wynikają z SOP i rodzaju badania. W tym pytaniu limit został podany, więc zadanie polega na jego zastosowaniu do danych z tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest Dobra Praktyka Laboratoryjna (GLP) w laboratorium żywności?
GLP to system zapewnienia jakości badań, który porządkuje sposób planowania, wykonywania, dokumentowania i archiwizacji pracy laboratoryjnej. W laboratorium żywności oznacza m.in. jasne procedury, szkolenia personelu, nadzór nad aparaturą oraz pełną identyfikowalność próbek i wyników.
Dlaczego GLP nie podaje jednego limitu czasu między pobraniem próbki a badaniem?
Ponieważ trwałość i zmienność materiału zależą od rodzaju próbki i planowanego badania. Inne wymagania mają analizy mikrobiologiczne, inne chemiczne, a stabilność zależy też od temperatury i sposobu zabezpieczenia. Dlatego GLP wymaga procedur (SOP), a limity czasowe ustala się w zależności od celu badania.
Jakie znaczenie ma warunek "maksymalnie 24 godziny" w zadaniach o próbkach?
To konkretne kryterium akceptacji próbki, zwykle wynikające z procedury (SOP). Jeśli badanie ma być wykonane do 24 godzin, to przekroczenie tego czasu może zafałszować wynik (np. namnożenie drobnoustrojów lub rozpad składników). W zadaniu należy porównać datę pobrania i badania z tym limitem.
Jak policzyć, która próbka przekracza limit 24 godzin na podstawie tabeli?
Porównaj datę pobrania z datą badania. Różnica 0 dni oznacza wykonanie badania tego samego dnia, różnica 1 dnia zwykle mieści się w oknie dobowym, a 2 dni oznacza przekroczenie 24 godzin. W praktyce liczy się też godzina, ale w zadaniach egzaminacyjnych ocenia się najczęściej na podstawie samych dat.
Czy temperatura 2–8°C zawsze jest wymagana dla próbek żywności?
Nie zawsze. 2–8°C to typowy zakres chłodniczy stosowany często dla próbek do badań mikrobiologicznych, bo spowalnia zmiany w próbce. Dla innych analiz (np. niektórych chemicznych) wymagania mogą być inne, a czasem potrzebne jest mrożenie. Zawsze należy kierować się procedurą badawczą i instrukcją poboru/transportu.
Jakie informacje o próbce powinny być udokumentowane zgodnie z GLP?
Co najmniej: jednoznaczna identyfikacja próbki, data i sposób pobrania, osoba pobierająca, warunki transportu i przechowywania (np. temperatura), data przyjęcia do laboratorium oraz data wykonania badania. Taka dokumentacja umożliwia odtworzenie historii próbki i ocenę, czy wynik jest wiarygodny.
Co zrobić w laboratorium, gdy przekroczono dopuszczalny czas badania próbki?
Należy postąpić zgodnie z SOP: oznaczyć niezgodność, ocenić wpływ na wynik, często odrzucić próbkę i zlecić ponowny pobór. Ważne jest udokumentowanie decyzji i powodu (np. zbyt długi czas przechowywania). Czasem dopuszcza się badanie warunkowe, ale musi to wynikać z procedur.
Jakie błędy najczęściej popełniają uczniowie w pytaniach o GLP i próbki?
Najczęściej: mylą ogólne zasady GLP z konkretnymi limitami czasowymi, ignorują wpływ temperatury na stabilność próbki oraz czytają tabelę "na oko" bez sprawdzenia kryterium w treści zadania. Częsty błąd to też uznawanie, że każda różnica 1 dnia zawsze oznacza przekroczenie 24 godzin.
Jakie są skutki niewłaściwego przechowywania próbek żywności przed badaniem?
Może dojść do zmiany liczby drobnoustrojów, rozkładu składników, utleniania tłuszczów, zmian pH lub utraty lotnych związków. Skutek to wynik nieodzwierciedlający stanu produktu w momencie pobrania. Dlatego kontroluje się czas, temperaturę, opakowanie i prowadzi zapisy potwierdzające zgodność z procedurą.
Czy z samych dat w tabeli można zawsze ocenić poprawność przechowywania próbki?
Nie zawsze. Same daty nie mówią o temperaturze, rodzaju próbki, stabilności ani o wymaganiach metody. W takich zadaniach musi być podane dodatkowe kryterium (np. "do 24 h w 2–8°C") albo informacja z procedury. Dopiero wtedy można jednoznacznie wskazać próbkę niezgodną.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przy wymaganiu wykonania badania w maksymalnie 24 godziny od pobrania (i przechowywaniu w 2–8°C) próbka jest niezgodna, gdy odstęp czasu przekracza dobę."

Źródła:

  • OECD, "OECD Principles of Good Laboratory Practice (GLP)", OECD Series on Principles of GLP and Compliance Monitoring, ENV/MC/CHEM(98)17 (as amended) – rozdziały dot. organizacji badań, zapisów i postępowania z obiektami badań
  • PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02, "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących" – wymagania systemowe dot. nadzoru nad wyposażeniem, zapisami i postępowaniem z obiektami badań (sekcje dot. działań technicznych i zarządzania zapisami)

Materiały:

  • Materiały szkolne o GLP i systemach jakości w laboratoriach
  • Instrukcje/SOP dotyczące postępowania z próbkami żywności w laboratorium (czas, temperatura, transport)
  • Podręczniki z mikrobiologii żywności (stabilność próbek i wpływ warunków przechowywania)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego