KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 18.
Próbujesz zidentyfikować obecność skrobi w próbce za pomocą testu jodowego. Jaki kolor przyjmie próbka, jeśli zawiera skrobię?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W teście jodowym skrobia tworzy z jodem charakterystyczny kompleks, który powoduje wyraźne zabarwienie próbki na niebiesko (granatowo). Barwy czerwone i zielone nie są typowym wynikiem dodatnim tej próby, a fiolet nie jest standardową odpowiedzią dla skrobi.

Pełne wyjaśnienie:

Test jodowy jest klasyczną próbą jakościową wykorzystywaną do wykrywania skrobi w próbce. Po dodaniu roztworu jodu (często w postaci jodu rozpuszczonego w jodku potasu) skrobia tworzy kompleks jod–skrobia, który daje charakterystyczne zabarwienie niebieskie/granatowe. To właśnie ta obserwacja jest interpretowana jako wynik dodatni wskazujący na obecność skrobi.

Dlaczego "niebieski" jest poprawny?
Skrobia (zwłaszcza frakcja amylozy) ma strukturę sprzyjającą "uwięzieniu" cząsteczek/układów jodu, co prowadzi do powstania barwnego kompleksu. W praktyce laboratoryjnej opisuje się to jako wyraźne przejście w odcień niebieski lub granatowy po kontakcie próbki z odczynnikiem jodowym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Czerwony – nie jest barwą charakterystyczną dla kompleksu jod–skrobia. Czerwienie częściej kojarzą się z innymi reakcjami barwnymi lub z barwą samej próbki/ zanieczyszczeń, ale nie stanowią standardowego wyniku dodatniego dla skrobi.
  • Zielony – również nie jest typowym wynikiem dodatnim tej próby. Może wynikać z mieszania barw (np. zabarwienie próbki + kolor odczynnika), ale nie jest to kryterium identyfikacji skrobi.
  • Fioletowy – w praktyce opis wyniku dodatniego dla skrobi odnosi się do barwy niebieskiej/granatowej. "Fiolet" bywa używany potocznie dla odcieni przejściowych, jednak w zadaniach testowych przyjmuje się jednoznacznie odpowiedź "niebieski" jako właściwą.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie brzmi o skrobię i test jodowy, zapamiętaj schemat: skrobia + jod = niebiesko/granatowo. To pozwala szybko odróżnić tę próbę od testów na cukry redukujące czy białka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Test jodowy to prosta próba jakościowa, w której do próbki dodaje się roztwór jodu (często w jodku potasu). Jeśli w próbce jest skrobia, powstaje kompleks jod–skrobia i obserwuje się charakterystyczne zabarwienie na niebiesko/granatowo.
Wynik dodatni dla skrobi w teście jodowym to barwa niebieska (często opisywana też jako granatowa). Taki kolor jest kryterium identyfikacji skrobi w analizie jakościowej, niezależnie od tego, jak wyglądała próbka przed dodaniem odczynnika.
Niebieskie zabarwienie wynika z utworzenia kompleksu pomiędzy jodem a strukturą skrobi (szczególnie amylozy). Układ przestrzenny polisacharydu sprzyja wiązaniu jodu i powstaje barwna forma kompleksu, łatwa do zauważenia w probówce.
Nie. Brunatny kolor to typowa barwa samego roztworu jodu. Wynik dodatni dla skrobi rozpoznaje się dopiero po wyraźnej zmianie na odcień niebieski/granatowy. Jeśli kolor pozostaje brunatny, zwykle oznacza to brak skrobi lub zbyt małe jej stężenie.
Najczęstsze błędy to: uznanie brunatnej barwy odczynnika za wynik dodatni, zbyt mała ilość próbki lub odczynnika, słabe wymieszanie oraz ocena koloru w złym oświetleniu. Błędem jest też mylenie testu jodowego z próbami na cukry redukujące lub białka.
Test jodowy jest ukierunkowany na skrobię (polisacharyd), a nie na proste cukry jak glukoza czy sacharoza. Do cukrów redukujących stosuje się inne próby. W praktyce laboratoriów analitycznych test jodowy pełni rolę szybkiego przesiewu na obecność skrobi.
Próbkę należy ujednorodnić (np. rozgnieść/rozetrzeć), a jeśli to możliwe wykonać wodny wyciąg. Następnie dodaje się kilka kropli odczynnika jodowego i obserwuje zmianę barwy. Ważne jest porównanie z próbą kontrolną (bez skrobi) w tym samym oświetleniu.
Stosuje się go, gdy potrzebna jest szybka odpowiedź "jest/nie ma" skrobi, np. w kontroli surowców, w selekcji próbek do dalszych badań lub w zajęciach laboratoryjnych. Metody ilościowe wybiera się, gdy trzeba określić zawartość skrobi liczbowo i z większą dokładnością.
Najprościej wykonać próbę kontrolną: tę samą próbkę bez odczynnika jodowego oraz (jeśli to możliwe) próbę z materiałem pewnym, że zawiera skrobię. Wynik dodatni powinien być wyraźnym przejściem w niebieski/granatowy, a nie tylko przyciemnieniem.
Tak, w praktyce warunki (w tym temperatura) mogą wpływać na intensywność barwy i stabilność kompleksu. Dlatego obserwacje wykonuje się w porównywalnych warunkach i bez zbędnego ogrzewania próbki. Na egzaminie kluczowe jest zapamiętanie: skrobia daje barwę niebieską.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w teście jodowym skrobia tworzy z jodem charakterystyczny kompleks, który powoduje wyraźne zabarwienie próbki na niebiesko (granatowo).

Źródła:

  • Wikipedia: "Iodine test" (opis reakcji skrobi z jodem i barwy), https://en.wikipedia.org/wiki/Iodine_test - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Płyn Lugola" (zastosowanie m.in. do wykrywania skrobi), https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82yn_Lugola - accessed 2026-02-18
  • OpenStax Biology 2e: rozdział o węglowodanach / testach na makrocząsteczki (iodine test for starch), https://openstax.org/details/books/biology-2e - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik do chemii analitycznej jakościowej (reakcje charakterystyczne polisacharydów)
  • Instrukcje BHP i dobre praktyki laboratoryjne dotyczące odczynników jodowych
  • Materiały dydaktyczne z analizy żywności (testy przesiewowe na skrobię)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego